Home / Trang Trại / Quy trình nuôi ong mật trong thùng gỗ đúng kỹ thuật từ A-Z

Quy trình nuôi ong mật trong thùng gỗ đúng kỹ thuật từ A-Z

/

Bằng cách thực hiện đúng các giai đoạn trong quy trình nuôi ong mật trong thùng gỗ, bạn sẽ đảm bảo sức khỏe và sinh sản của đàn ong, đồng thời có thể thu hoạch được mật ong tươi ngon.

nuôi ong trong thùng gỗ

1. Cách chọn nguồn giống ong khỏe mạnh, không bệnh

1.1. Mua đàn ong trong đõ

Sau khi mua đàn ong từ đõ về, quá trình sang thùng ong đòi hỏi sự cẩn trọng và quan sát kỹ lưỡng. 

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết:

  • Thời điểm sang thùng gỗ: Thời vụ thích hợp là đầu vụ xuân khi ong phát triển tốt và ong thợ đi làm.
  • Điều kiện sang thùng gỗ: Đàn ong trong đõ cần phải phát triển đủ mạnh, có biểu hiện ong thợ đi làm tấp nập, và không có dấu hiệu bệnh. Đõ ong trước khi sang thùng cần có ít nhất 4 bánh tổ để đảm bảo khoảng 3 cầu ong khi sang thùng. Thời tiết cần phải thuận lợi, ấm áp, và nguồn hoa phong phú.
  • Thao tác sang thùng gỗ: Thực hiện thao tác vào buổi chiều tối để ong có thời gian dọn tổ và gắn bánh tổ vào cầu mới. Kiểm tra kỹ nếu thấy nhiều ong thợ bay ra, cần kiểm tra và tìm chúa có ở ngoài hay không. Loại bỏ bánh tổ cũ, cắt vùng ong đực và thực hiện thao tác nhanh chóng, không quá 15 phút. Tránh sang thùng cùng lúc nhiều đõ để tránh xảy ra đánh nhau giữa các đàn ong (do cướp mật). Đợi 3-4 ngày sau khi sang thùng mới mở kiểm tra hoặc vận chuyển từ nơi khác về để ong ổn định và hàn chắc bánh tổ vào khung cầu.

Chú ý: Đối với quá trình sang thùng gỗ, sự nhẹ nhàng, cẩn thận, và quan sát là chìa khóa quan trọng để đảm bảo sức khỏe và phát triển của đàn ong.

1.2. Mua ong từ những đàn đã nuôi trong thùng gỗ cải tiến

Trước khi quyết định mua ong từ trại khác, bạn cần kiểm tra và đảm bảo rằng đàn ong đáp ứng các yêu cầu sau:

  • Ong chúa trẻ không quá 6 tháng. Chúa trẻ thường có nhiều lông tơ, đẻ vòng trứng rộng, và vít nắp nhộng phẳng.
  • Bánh tổ nên còn mới, màu sáp vàng và không có lỗ ong đực ở giữa. Số lượng quân trên bánh tổ phải phù hợp với số lượng cầu bạn dự định mua. Bánh tổ nên chứa nhiều ấu trùng và nhộng vít nắp (cầu con).
  • Đàn ong cần có thế đàn mạnh mẽ, đông ong thợ giai đoạn đi làm, và có nhiều ong non. Đàn nên có lượng thức ăn dự trữ đủ nhiều.
  • Đàn ong cần phải không có dấu hiệu bệnh.
  • Kích thước của cầu và thùng cần phải đúng theo tiêu chuẩn và kích cỡ.
  • Lựa chọn thời điểm mua: Nếu bạn mới nuôi ong, nên mua vào đầu vụ xuân. Mặc dù giá có thể đắt hơn, nhưng ít đòi hỏi các thao tác xử lý hơn. Sau khi mang đàn về nhà hoặc trại, hãy để chúng ổn định trong vài ngày trước khi thực hiện bất kỳ kiểm tra nào.

Lưu ý rằng việc chọn lựa đàn ong chất lượng là một phần quan trọng để đảm bảo sự thành công của việc nuôi ong trong thời gian dài.

nuôi ong trong thùng gỗ

2. Cách kiểm tra đàn ong có khỏe mạnh không

2.1. Mục đích kiểm tra

Mục đích của việc kiểm tra đàn ong là để đánh giá và dự đoán các khả năng tiềm ẩn trong đàn ong, từ đó có thể áp dụng các biện pháp kỹ thuật xử lý kịp thời. Điều này giúp quản lý đàn ong hiệu quả bằng cách nắm bắt thông tin chi tiết về tình trạng sức khỏe và hành vi của chúng. Cuối cùng, kết quả kiểm tra được lưu trữ như một tư liệu quan trọng, hỗ trợ quá trình quản lý toàn diện của trang trại nuôi ong.

2.2. Nguyên tắc và yêu cầu kiểm tra đàn ong

Nguyên tắc và yêu cầu về kiểm tra đàn ong đòi hỏi sự chín chắn và cẩn trọng. Mục tiêu chính của quá trình kiểm tra là quan sát bên ngoài hoạt động tự nhiên của đàn ong, đặc biệt là trong quá trình chúng ra ngoài làm việc hàng ngày. Hàng ngày, việc quan sát thùng ong nên được thực hiện một lần vào buổi sáng, khi mà ong đang hoạt động nhiều. Tuy nhiên, việc mở kiểm tra nên được giảm thiểu, vì ong loài A.cerana thích sự yên tĩnh và sự kín đáo. Chỉ khi phát hiện dấu hiệu bất thường từ bên ngoài mới nên thực hiện kiểm tra bên trong.

Quá trình mở kiểm tra đòi hỏi sự nhẹ nhàng để tránh làm ong xao lạc và có thể bị tấn công, đặc biệt là bởi những đốt của chúng. Đồng thời, việc kiểm tra không nên kéo dài quá lâu để tránh gây tổn thương cho trứng và ấu trùng.

Kiểm tra nên tránh vào những thời điểm thời tiết xấu hoặc khi trời lạnh. Quy tắc kiểm tra đàn là phải bắt đầu với đàn hiền, sau đó mới kiểm tra đàn dữ. Trong trường hợp bị tấn công, cần nhẹ nhàng rút lui, sau đó rửa sạch vết đốt trước khi tiếp tục kiểm tra.

Đặc biệt, quan trọng là kiểm tra đàn khoẻ trước khi kiểm tra đàn bệnh để ngăn chặn nguy cơ lây lan bệnh tật. Khi thực hiện kiểm tra, cần kết hợp với việc duy trì vệ sinh cho thùng ong để bảo đảm sức khỏe của đàn ong.

2.3. Cách kiểm tra đàn ong bên ngoài

Cách kiểm tra đàn ong bên ngoài được thực hiện hàng ngày, với người nuôi ong ngồi gần cửa tổ để theo dõi hoạt động khi ong thợ ra vào. Điều này giúp họ đánh giá tình trạng tổ ong và thực hiện các biện pháp kỹ thuật xử lý ngay lập tức. Thời điểm thích hợp để thực hiện kiểm tra là từ 7 đến 8 giờ sáng, khi ong thợ đang hoạt động mạnh.

Khi quan sát, người nuôi ong có thể rút ra những đánh giá quan trọng về tình trạng của đàn ong và áp dụng các biện pháp phòng ngừa. Nếu thấy ong thợ đi và về nhanh chóng, mang về nhiều mật và phấn, đó là dấu hiệu của một đàn ong mạnh mẽ, đông quân, và chúa đẻ khỏe mạnh.

Ngược lại, nếu ong thợ ra vào thưa thót, có thể là do mất chúa, chúa đẻ kém, hoặc đàn yếu đuối, có nguy cơ bị bệnh hoặc chuẩn bị bốc bay. Mặt khác, sự xuất hiện của xác ong chết hoặc hiện tượng đánh nhau có thể là dấu hiệu của việc ong đói và đang thực hiện hành động cướp mật. Nếu xác ong chết có vòi thè dài và duỗi thẳng, đó là dấu hiệu của việc chúng chết do ngộ độc.

Khi gặp bất kỳ tình trạng nào nêu trên, người nuôi ong cần mở thùng để kiểm tra bên trong và áp dụng các biện pháp cần thiết.

2.4. Cách kiểm tra đàn ong bên trong thùng gỗ

Có hai phương pháp chính để kiểm tra đàn ong bên trong thùng gỗ:

Kiểm tra điểm:

  • Phương pháp này thường áp dụng cho một số đàn điển hình, nơi chỉ kiểm tra một vài cầu.
  • Kiểm tra điểm không định kỳ và thực hiện nhanh chóng để đưa ra cái nhìn tổng quan về tình hình của đàn ong.
  • Có thể áp dụng để kiểm tra mật dự trữ, khả năng xây dựng bánh tổ, khả năng chia đàn, và tình hình bệnh. Thông thường, kiểm tra điểm được thực hiện trước và sau mùa mật.

Kiểm tra toàn bộ:

  • Phương pháp này liên quan đến việc kiểm tra toàn bộ đàn ong trong trại và kiểm tra tất cả các cầu trong một thùng.
  • Thường được thực hiện định kỳ, ví dụ như một lần mỗi tháng, đặc biệt là vào thời điểm giao mùa hoặc thay đổi mùa hoa.
  • Phương pháp này mang lại cái nhìn chi tiết hơn về tình hình của đàn, bao gồm cả sự đa dạng trong việc kiểm tra mật dự trữ và tình trạng tổ ong.

Cả hai phương pháp đều quan trọng để đảm bảo sức khỏe và hiệu suất của đàn ong, và việc lựa chọn giữa chúng thường phụ thuộc vào mục đích cụ thể của người nuôi ong và điều kiện môi trường địa phương.

2.5. Thao tác kiểm tra đàn ong

Thao tác kiểm tra đàn ong trong thùng gỗ:

  • Khi mở kiểm tra, người kiểm tra nên nhẹ nhàng mở nắp chính, ngửa và dựa về phía sau thùng ong, sau đó bỏ vật chống rét (nếu có).
  • Sử dụng 2 ngón tay để tách ván ngăn ra khoảng 4 – 5 cm và đưa thước chèn thứ nhất ra ngoài ván ngăn để kiểm tra cầu thứ nhất.
  • Khi kiểm tra, cần giữ chắc 2 tại cầu, đưa ngang tầm mắt để kiểm tra. Các thao tác kiểm tra diễn ra trên khoảng không của mặt thùng.
  • Cầu kiểm tra luôn giữ ở tư thế đứng (không nghiêng), kiểm tra kỹ trứng, ấu trùng, nhộng, ong chúa, lượng thức ăn, và tình hình sâu bệnh.
  • Sau khi kiểm tra xong mặt thứ nhất, nhẹ nhàng dựng đứng cầu ong và hạ mặt thứ 2 để kiểm tra mặt bánh tổ còn lại. Cầu thứ nhất sau khi kiểm tra cần đặt sát vào ván ngăn.
  • Tiếp tục kiểm tra lần lượt đến cầu cuối cùng, sau đó dùng tay tỳ vào ván ngăn đẩy các cầu về vị trí ban đầu.

Chú ý khi kiểm tra:

  • Kiểm tra vào thời tiết thuận lợi, nắng ấm.
  • Thao tác nhẹ nhàng, tránh gây chấn động mạnh cho đàn ong.
  • Kiểm tra đàn khoẻ trước, sau đó kiểm tra tình trạng bệnh.
  • Kiểm tra đàn hiền trước, sau đó kiểm tra đàn dữ.
  • Khi kiểm tra, kết hợp với việc duy trì vệ sinh tổ.

Ghi chép theo dõi đàn ong:

  • Khi mở kiểm tra, tốt nhất là có 2 người: một người kiểm tra và một người ghi chép.
  • Mỗi đàn ong nên được ghi chép kỹ lưỡng để theo dõi sự phát triển qua các vụ và năm, hỗ trợ việc chọn lọc những đàn ong tốt để làm giống.
nuôi ong trong thùng gỗ

3. Cho ong xây bánh tổ mới

3.1. Mục đích

Bánh tổ mới mang một mùi thơm hấp dẫn, khuyến khích ong chúa thúc đẩy sự đẻ, trong khi bánh tổ cũ, với vẻ ngoại hình đen và mùi hôi không mấy hấp dẫn, lại là nguồn thức ăn ngon cho sâu ăn sáp và không được ưa chuộng bởi ong chúa.

Ngoài ra, bánh tổ cũ thường có lỗ tổ nhỏ hơn, gây ra việc sinh ra các con ong non có kích thước thấp, ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình sinh trưởng và phát triển của đàn ong.

Khi có nhu cầu xây bánh tổ mới mà người nuôi ong không cho phép, con ong sẽ tiếp tục tiết sáp để xây tổ, tạo thành những cấu trúc không hữu ích gọi là “Lưỡi mèo”. Tuy nhiên, “Lưỡi mèo” này không mang lại lợi ích gì và cần phải bị loại bỏ, dẫn đến lãng phí sáp ong.

3.2. Sửa lại bánh tổ cũ

Những giai đoạn thiếu thốn thức ăn, đàn ong thường giảm kích thước, và ong không che phủ đầy đủ trên các bánh tổ. Những bánh tổ chưa đến mức cần phải loại bỏ vẫn được giữ lại. Phần bánh tổ không được phủ bởi ong sẽ trở nên đen và dòn. Để tránh sự xâm phạm của sâu ăn sáp, người nuôi ong cần sử dụng dao để cắt bỏ phần này và đồng thời đảm bảo rằng phần còn lại của bánh tổ được phủ đầy đủ bởi ong.

Tuy nhiên, khi đến mùa hoa, kích thước đàn ong tăng lên và nhu cầu xây dựng tổ cũng gia tăng. Ong sẽ bắt đầu xây mới trên những bánh tổ tồn tại để tạo thêm diện tích cho việc đẻ trứng của ong chúa hoặc để chứa thêm thức ăn.

3.3. Cho xây bánh tổ mới khi không có chân tầng

Trong phương pháp nuôi ong cổ truyền, người chăm sóc ong thường áp dụng các kỹ thuật nhất định để khuyến khích ong xây bánh tổ. Một trong những cách là sử dụng thanh xà để hỗ trợ ong trong quá trình xây dựng tổ. Khi không có chân tầng và đàn ong có nhu cầu xây, người nuôi ong có thể sử dụng một cầu đã căng sẵn dây thép. Họ áp dụng sáp nóng chảy dọc theo mép dưới của xà để kích thích ong xây. Đôi khi, người chăm sóc còn tận dụng các “Lưỡi mèo” mà ong đã xây để tiếp tục khuyến khích ong xây dựng tổ.

Khi thực hiện, quan trọng là phải loại bỏ thước chèn và thực hiện các điều chỉnh cần thiết trên bánh tổ. Điều này có thể là do ong xây không đồng đều, và việc nắn sửa bánh tổ là cần thiết để đảm bảo sự phẳng lặng và hiệu quả của tổ.

3.4. Cho ong xây bánh tổ mới có gắn chân tầng

Để hỗ trợ quá trình xây dựng bánh tổ mới, người nuôi ong có thể sử dụng chân tầng được thiết kế với sáp ong và có in các khuôn hình lỗ tổ, giống như những móng nhà. Mục tiêu của việc sử dụng chân tầng là tối ưu hóa tiết kiệm năng lượng cho đàn ong, giảm thiểu sự tiêu tốn sáp và tăng tốc độ xây dựng. Dưới đây là cách thức gắn chân tầng:

Chọn chân tầng:

  • Lựa chọn chân tầng phẳng, có mùi thơm, không có vết nứt, không bị sâu ăn sáp và có hàng loạt lỗ tổ thẳng dọc theo mép.
  • Đảm bảo khung cầu chắc chắn, không bị vênh, và được căng 3 hàng dây thép với độ căng vừa phải.

Thao tác gắn:

  • Đặt chân tầng lên ghế gắn, cắt ướm cho vừa lòng cầu và cắt mép trên phẳng để khít với xà trên. Cắt vát 2 góc dưới.
  • Lồng chân tầng vào giữa các hàng dây thép sao cho nằm chặt trong lòng cầu. Đặt lên ghế và hàn sao cho mép trên khít với xà trên.

Gắn chân tầng bằng hàn:

  • Cắm mỏ hàn vào ổ điện để làm nóng, sau đó tỳ mũi mỏ hàn sao cho rãnh mũi mỏ hàn đúng vào dây thép. Dùng thước cứng để giữ vị trí tiếp xúc của mép chân tầng với mép trên xà cầu và đổ sáp nóng để vùi dây thép vào chân tầng.

Chọn đàn ong xây:

  • Chọn đàn ong có số lượng quân đông, nhiều ong non ở giai đoạn tiết sáp và mật – phấn dư thừa.
  • Chọn đàn có chúa đẻ khoẻ, nhiều nhộng, và đặc biệt là có biểu hiện xây lưỡi mèo và nới tầng.

Đặt chân tầng và kích thích đàn ong xây dựng:

  • Đặt chân tầng vào giữa 2 cầu chuẩn, ấn khít với chúng và rút bỏ thước chèn.
  • Buổi tối, cung cấp thức ăn kích thích để khuyến khích quá trình xây dựng.
  • Nếu cần, có thể rút bớt cầu để đảm bảo đàn ong xây đều.
  • Kiểm tra và xoay đổi vị trí nếu ong xây lệch sau khoảng hai ngày. Sau 24 giờ, đàn ong sẽ có thể hoàn thành một bánh tổ mới, và người nuôi ong có thể tận dụng những đàn này (đàn chủ công) để xây bánh tổ cho các đàn khác.
nuôi ong trong thùng gỗ

4. Cho ong ăn bổ sung và uống nước

4.1. Sự cần thiết phải cho ong ăn thêm

Thức ăn chủ yếu của ong bao gồm mật và phấn từ thiên nhiên, được động vật này thu thập từ thực vật khi chúng đang nở hoa. Tuy nhiên, nguồn mật và phấn từ cây có thể thay đổi theo thời vụ, có những khoảng thời gian khi nguồn mật – phấn dư thừa, nhưng cũng có những lúc thiếu hụt nghiêm trọng. Thậm chí, trong những trường hợp mưa kéo dài khiến ong không thể tiếp cận thức ăn từ hoa nở, việc này trở nên nguy cấp.

Đàn ong có khả năng tự thu thập thức ăn để dự trữ, nhưng lượng dự trữ này có hạn hoặc có thể bị người nuôi ong thu hồi. Vì vậy, vào những thời điểm thiếu thức ăn, người chăm sóc ong cần phải cung cấp thêm thức ăn. Ngoài việc thiếu hoa, việc cung cấp thêm thức ăn cũng có thể là một biện pháp kỹ thuật cần thiết trong quá trình nuôi ong. Sự lựa chọn về loại và lượng thức ăn cung cấp có thể phụ thuộc vào các biện pháp kỹ thuật đang thực hiện, như tạo chúa, xây tổ, điều trị bệnh, hoặc cung cấp thức ăn kích thích để khuyến khích quá trình sản xuất mật.

4.2. Các phương pháp cho đàn ong ăn

Cho ăn bổ sung nước đường (siro) lúc thiếu hoa: Chủ yếu thực hiện vào các thời kỳ khó khăn như mùa hè (tháng 7 – 9) và mùa đông (cuối tháng 12, đầu tháng 1) khi nguồn hoa giảm sút đáng kể. Việc cho ăn trong những thời điểm này giúp đàn ong vượt qua sự thiếu thức ăn. Cách thức thực hiện bao gồm sử dụng đường đun với nước, có thể theo tỷ lệ 1:1 hoặc nồng độ đặc hơn là 2:1. Quá trình cho ăn tập trung vào 2 – 3 tối liên tục, với mỗi lần cho ăn khoảng 300 – 400ml tùy thuộc vào tình hình của đàn và lượng thức ăn trong tổ. Cho ăn đến khi vít nắp đậy.

Cho ong ăn bổ sung phấn hoa: Thời điểm thiếu phấn chủ yếu là mùa hè (tháng 7 – 9), và trong trường hợp này, cung cấp phấn hoa nguyên chất là cần thiết. Phấn hoa cung cấp đạm và vitamin cho đàn ong. Cách thức thực hiện bao gồm trộn phấn hoa với mật ong ở dạng nhão, sau đó tạo thành viên và đặt lên mặt xà cầu. Nếu không có phấn hoa, có thể thay thế bằng bột đậu tương, mật ong, lòng đỏ trứng gà, đường, trộn đều và cho ăn như trên.

Cho ăn trong các trường hợp đặc biệt: Ngoài việc cung cấp thức ăn bổ sung khi thiếu, còn có các trường hợp khác như tạo chúa, điều trị bệnh, xây bánh tổ hoặc kích thích đi làm. Tùy thuộc vào mục đích, tỷ lệ cho ăn có thể thay đổi:

  • Tạo chúa: tỷ lệ 1:1 (đường: nước)
  • Xây bánh tổ: tỷ lệ 1:1
  • Điều trị bệnh: tỷ lệ 1:1,5 + kháng sinh
  • Kích thích: tỷ lệ 1:1,5

Chú ý khi cho ong ăn:

  • Cho ăn gần tối để tránh cướp mật, và ngay sau đó, cần rửa sạch máng ăn để tránh kích thích ong cướp thức ăn và gây đánh nhau.
  • Nếu nhiệt độ thấp dưới 12°C, không nên cho ong ăn để tránh kích thích chúng bay đi làm và chết đói do rét.

4.3. Cho ong uống nước

Trong những ngày khô hanh và nóng nực, đặc biệt là ở những vùng không có nguồn nước tự nhiên, việc cung cấp nước cho ong trở nên quan trọng. Có một số cách để thực hiện điều này:

Đặt máng nước trực tiếp trong thùng:

  • Cho nước vào máng ăn như khi cung cấp thức ăn bổ sung.
  • Hoặc đặt thùng nước lớn, cho nước vào và đặt máng ăn trong thùng để ong có thể tự lấy nước.

Sử dụng máng gỗ, kim loại, nền bê tông:

  • Đặt thùng nước ở trên cao và để nước chảy nhỏ giọt qua máng gỗ, kim loại, hoặc nền bê tông.
  • Ong sẽ bay đến lấy nước để làm mát tổ, tạo độ ẩm, hoặc sử dụng nước để nhào trộn thành “lương ong” – một hỗn hợp mật, phấn và nước dãi của ong thợ.

Chú ý khi cho ong uống nước:

  • Khi cho ong uống nước, có thể thêm một ít muối ăn với tỷ lệ rất nhỏ để tránh ngộ độc cho ấu trùng hoặc ong thợ.
  • Việc giữ cho nước luôn sạch sẽ và không bị nhiễm bẩn là quan trọng để đảm bảo sức khỏe của đàn ong.
  • Lượng nước cung cấp cũng phụ thuộc vào tình trạng thời tiết và nhu cầu của đàn ong.
nuôi ong trong thùng gỗ

5. Ong chia đàn tự nhiên và cách phòng chống

Chia đàn tự nhiên là một hành vi tự nhiên của ong nhằm bảo toàn và phát triển nòi giống. Tính chất này có thể gây nhiều khó khăn cho người nuôi ong trong việc quản lý và chăm sóc đàn ong. Dưới đây là một số điểm cần lưu ý:

Chia đàn tự nhiên:

  • Khi đàn ong phát triển nhanh, có nhiều ong non và chúa đẻ tốt, ong đực sẽ được bồi dưỡng.
  • Ong đực sau đó sẽ xây mũ chúa, đánh dấu bước chuẩn bị cho quá trình chia đàn tự nhiên.
  • Thời điểm chia đàn tự nhiên thường xảy ra vào các mùa hoa nở phong phú, thời tiết thuận lợi. Ở miền Bắc Việt Nam, có 3 thời điểm phổ biến:
    • Vụ hoa vải nhãn: tháng 3 – 4
    • Vụ hoa bạch đàn: tháng 5 – 6
    • Vụ hoa càng cua, chó đẻ: tháng 11 – 12.

Cách phòng chống ong chia đàn tự nhiên:

  • Theo dõi sự phát triển của đàn ong: Nắm bắt thông tin về sự phát triển của đàn, đặc biệt là sự xuất hiện của ong đực và mũ chúa.
  • Kiểm soát sự phát triển quá mạnh: Tránh để đàn ong phát triển quá mạnh, đặc biệt là vào các thời điểm chia đàn tự nhiên.
  • Chia đàn trước thời điểm dự kiến chia tự nhiên: Nếu có dấu hiệu rõ ràng về việc ong đực chuẩn bị xây mũ chúa, người nuôi ong có thể chủ động chia đàn trước để kiểm soát tình hình.

Lưu ý:

  • Quyết định chia đàn tự nhiên cần được thực hiện một cách linh hoạt dựa trên điều kiện cụ thể của đàn ong và môi trường xung quanh.
  • Sự hiểu biết về chu kỳ hoa nở và thời điểm chia đàn tự nhiên giúp người nuôi ong thực hiện các biện pháp phòng ngừa một cách hiệu quả.

5.1. Các nhân tố thúc đẩy ong chia đàn 

Điều kiện khách quan:

  • Thời tiết thuận lợi: Thời tiết ấm áp và mưa phù hợp giúp hoa nở nhiều và nguồn thức ăn tự nhiên phong phú.
  • Nguồn thức ăn tự nhiên phong phú: Sự có mặt của nhiều loại hoa và cây hoa nở cùng lúc tạo điều kiện tốt cho sự phát triển của đàn ong.

Điều kiện chủ quan:

  • Chúa đẻ khoẻ và đàn ong đông quân: Khi chúa đẻ khoẻ mạnh và đàn ong có lực lượng đông đảo, cùng với sự dư thừa về lao động, đàn ong có nhiều ong số cầu con vượt quá mức, gây tình trạng đàn ong chật trội và nóng bức.
  • Lượng phấn – mật dự trữ quá nhiều: Khi đàn ong tích trữ quá nhiều phấn và mật, chúng có xu hướng chia đàn tự nhiên để tận dụng tài nguyên.
  • Bản năng dã sinh: Ong có bản năng tự nhiên để bảo toàn và phát triển nòi giống. Sự kích thích bản năng này bởi các yếu tố ngoại cảnh, như thời tiết và tình trạng đàn ong, có thể thúc đẩy quá trình chia đàn tự nhiên.
  • Chúa già, đẻ kém và tiết ít chất chúa: Chúa đẻ yếu và không tiết đủ chất chúa có thể khiến đàn ong cảm thấy cần phải chia đàn để tái tổ chức và tái sản xuất.
  • Thùng ong quá chật trội hoặc nơi đặt thùng quá nóng (nắng): Điều này có thể gây ra tình trạng không thoải mái cho đàn ong, thúc đẩy hành vi chia đàn tự nhiên.

Lưu ý:

  • Để quản lý quá trình chia đàn tự nhiên một cách hiệu quả, người nuôi ong cần kết hợp sự hiểu biết về bản năng của ong và các yếu tố khách quan trong môi trường nuôi ong của họ.

5.2. Nhận biết ong chia đàn tự nhiên

Lỗ ong đực:

  • Trước khi chia đàn tự nhiên vài ba tuần, ong thợ có thể xây nhiều lỗ ong đực ở hai góc dưới hoặc mép dưới của bánh tổ. Tuy nhiên, cũng có đàn ong không xây lỗ ong đực nhưng vẫn thực hiện quá trình chia đàn tự nhiên.

Đàn ong đông quân và hành vi nổi bật:

  • Đàn ong có nhiều ong đông quân, tràn ra ngoài ván ngăn, và ong thợ quạt gió mạnh.
  • Buổi tối, ong thợ có thể đậu ra ngoài cửa tổ và bám xuống đáy thùng, tạo thành những cụm ong giống như chùm nho. Có nhiều ong non bay vào tổ vào buổi trưa.

Đắp mũ chúa:

  • Khi nhộng ong đực vít nắp hoặc sắp nở, đàn ong tiến hành đắp các mũ chúa ở phía dưới bánh tổ. Số lượng mũ mỗi đợt xây có thể từ 7 đến 10 mũ, và chúng có thể có tuổi ấu trùng chúa khác nhau. Có trường hợp mũ chúa mới được đắp và ong đã chia đàn.

Hiện tượng ong treo và bụng đầy mật:

  • Đàn ong có hiện tượng ong treo và bụng ong thợ căng đầy mật, đặc biệt là khi họ đang đi làm ề oải. Quan sát được những ong đang treo và bụng của chúng có vẻ căng đầy mật là một dấu hiệu của quá trình chia đàn tự nhiên.

Lưu ý:

  • Việc nhận biết ong chia đàn tự nhiên đòi hỏi sự quan sát kỹ lưỡng và hiểu biết về hành vi tự nhiên của ong. Đối với người nuôi ong, việc này giúp họ dự đoán và thích ứng với quá trình chia đàn tự nhiên một cách hiệu quả.

5.3. Hiện tượng chia đàn

Thời điểm chia đàn:

  • Thường khi mũ chúa vít nắp chuyển sang mấu nâu (khoảng 3 – 4 ngày trước khi mũ chúa nở), đàn ong bắt đầu quá trình chia đàn. Hoạt động chia đàn thường diễn ra trong những ngày nắng ấm, mát mẻ. Ong chia đàn từ 8 – 16 giờ, tập chung nhiều nhất vào khoảng 9 – 10 giờ và 13 – 14 giờ. Tuy nhiên, điều kiện thời tiết như mưa hoặc rét có thể làm thay đổi thời điểm chia đàn.

Thời điểm chia đàn theo vùng miền:

  • Ở miền Bắc Việt Nam, ong chia đàn chủ yếu vào tháng 3 – 4 và tháng 11 – 12.

Đặc điểm khi ong chia đàn:

  • Khi ong chia đàn, đàn ong tạo ra một dòng di chuyển đồng đều ra khỏi cửa tổ, tạo âm thanh huyên náo, nhưng nhỏ hơn so với hiện tượng ong bốc bay.
  • Ong chia đàn thường bay đi với chúa cũ. Còn những con ong ở lại vẫn tiếp tục công việc làm tổ bình thường, và những ong chia đàn thường lượn xung quanh tổ.
  • Khi ong bốc bay, cả đàn ong ồ ạt bay đi mà không có con nào quay đầu lại. Ong bốc bay không lượn xung quanh tổ và không quay trở lại.

Chúa bay ra và đàn ong tạm nghỉ:

  • Khi ong thợ bay ra khoảng 2/3 số quân muốn chia, chúa sẽ bay ra và đàn ong tạm nghỉ. Trong thời gian này, chúa thường tụ lại ở một vị trí thuận lợi gần tổ để chờ ong trinh sát đi tìm nơi làm tổ mới. Khi đàn ong bay đi, chúng thường không quay trở lại tổ cũ.

Lưu ý:

  • Các hiện tượng và đặc điểm trong quá trình chia đàn đều là những biểu hiện sinh học đặc biệt, một số trong đó vẫn chưa được khoa học giải thích hoặc hiểu rõ hết.

5.4. Biện pháp phòng chống và xử lý ong chia đàn

Vào vụ hoa:

  • Cho đàn ong đông quân, nên cung cấp đủ bánh tổ để ong non có đủ việc làm và chuyển sang thùng rộng hơn để giảm sự chật chội trong đàn.

Cắt bỏ phần ong đực và mũ chúa:

  • Cắt bỏ các phần ong đực để giảm sự chia đàn tự nhiên.
  • Vặt bỏ các mũ chúa mà ong thợ đã đắp để làm giảm khả năng chia đàn.

Rút đổi cầu nhộng:

  • Rút đổi cầu nhộng cho các đàn yếu nhằm giảm số lượng quân trong đàn và điều chỉnh thế đàn của trại ong.

Thay chúa già và chống nóng cho đàn:

  • Thay thế chúa già bằng chúa mới để kích thích đàn và giảm khả năng chia đàn.
  • Tích cực chống nóng cho đàn ong để giảm sự kích thích chia đàn.

Khi đàn ong đã chia:

  • Sử dụng nón bắt ong chuyên dụng để bắt toàn bộ đàn ong bay ra. Treo nón ở nơi thoáng mát.
  • Chuẩn bị thùng mới, đổ ong từ nón vào thùng mới có đủ cầu đúng tiêu chuẩn.
  • Đuổi ong ra khỏi cầu, tối cung cấp thêm thức ăn.
  • Quan sát và kiểm tra chúa sau khi đàn ong đã ổn định.

Chăm sóc đàn gốc:

  • Kiểm tra và chọn mũ chúa thẳng và to nhất để để lại, loại bỏ các mũ chúa khác.
  • Rút bớt các cầu ở đàn gốc mang cho đàn chia ra.
  • Kiểm tra và theo dõi chúa nở. Trong trường hợp chúa không nở hoặc giao phối không thành công, giới thiệu mũ chúa mới hoặc cung cấp ong cấp tạo mũ chúa. Nếu có chúa đẻ giới thiệu, thì càng tốt.

Lưu ý:

  • Các biện pháp trên nhằm giảm sự kích thích và kiểm soát quá trình chia đàn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý đàn ong.
nuôi ong trong thùng gỗ

6. Ong bốc bay và cách phòng chống

Ong bốc bay là sự bỏ tổ ra đi của toàn bộ đàn ong đến một nơi ở mới thuận lợi hơn. Chúng cũng là một bản tính đã được hình thành trong quá trình sống của loài ong nhằm duy trì và bảo tồn nòi giống. Đàn ong bốc bay trong tổ thường không để lại gì ngoài bánh tổ cũ, vết tích bệnh và địch hại phá.

6.1. Tác hại của ong bốc bay

Thứ nhất: Khi ong bốc bay, người nuôi ong mất hết đàn ong đó, làm giảm số lượng ong trong trại, dẫn đến giảm sản lượng mật và thu nhập.

Thứ hai: Ong bốc bay gây sự xáo trộn trong trại ong và thúc đẩy các đàn ong khác cũng bắt đầu bốc bay theo.

6.2. Nguyên nhân

  • Do ong đói, thiếu thức ăn, và không có mật – phấn dự trữ trong tổ. Khi nguồn hoa nở tự nhiên cạn kiệt và người nuôi ong không chú ý cho ong ăn thêm trong thời điểm đó, ong phải ra đi tìm thức ăn mới.
  • Không có con trong tổ (trứng, ấu trùng và nhộng) do thiếu thức ăn. Khi không có đủ thức ăn, chúa ong không đẻ và không thể nuôi con.
  • Do bản năng tự nhiên: ong thường di cư theo mùa. Trong mùa đông lạnh, chúng sẽ di cư xuống vùng thấp, nơi ấm áp hơn, và ngược lại.
  • Đàn ong bị bệnh, đặc biệt là bệnh thối ấu trùng ở ong non, làm chết trứng, ấu trùng, không tạo ra thế hệ ong non kế tiếp.
  • Sai sót kỹ thuật của người nuôi ong, bao gồm đặt ong tại vị trí không thích hợp (quá nóng hoặc quá lạnh), tạo ra môi trường không ổn định, hoặc tạo ra môi trường có thể làm ong bốc bay (ồn ào, va chạm mạnh, kiểm tra thường xuyên) hoặc đặt ong gần khói, mùi hôi thối, hoặc tiếp xúc với các chất hoá học độc hại.
  • Bánh tổ quá cũ, có mùi hôi, bị tấn công liên tục bởi các địch hại như kiến hoặc sâu ăn sáp, đặc biệt là ong bạc trán (ong đất).
  • Ong bốc bay cũng có thể do bị kích động bởi đàn ong khác. Tuy nhiên, trong tất cả các nguyên nhân, nguyên nhân quan trọng nhất vẫn là không có con trong tổ do thiếu thức ăn. Nếu trong tổ vẫn còn một ít trứng, ấu trùng và nhộng, đàn ong thường sẽ duy trì ổn định, trừ khi có các tình huống đặc biệt.

6.3. Nhận biết ong bốc bay

Trước khi đàn ong bắt đầu bốc bay, có một số dấu hiệu sau:

  • Trong những ngày thời tiết bình thường (không mưa, không gió), ong thường ít đi làm và có rất ít hoặc không có ong lấy phấn. Đồng thời, không có ong nhiệm vụ bảo vệ bên ngoài tổ hoặc tạo gió thông hơi.
  • Khi kiểm tra tổ, bạn có thể thấy hiện tượng “3 không”: không có mật, không có phấn, và không có con (trứng, ấu trùng, và nhộng). Ong trưởng thành không bám vào cầu mà bám vào thành tổ hoặc ván ngăn thành từng đám người nuôi ong gọi là “hiện tượng ong treo”. Trước khi bốc bay, ong chúa không đẻ nữa, điều này nhằm giảm trọng lượng của ong chúa để dễ dàng khi bay.
  • Khi bốc bay, ong thường tuồn ra khỏi tổ một cách nhanh chóng, kèm theo tiếng kêu dữ dội. Thường chỉ có ong trưởng thành bay ra ngoài, không có ong trưởng thành bay vào trong. Ong thường bay ra từ mọi khe hở của tổ và bay theo hình xoáy tròn. Khi ong chúa bay ra, đôi khi có đàn ong thợ bỏ lại chúa (chúa bị cắt cánh), và đàn ong sẽ tiếp tục ở lại tổ và tàn bụi dần. Ong bốc bay ít khi trở lại tổ ban đầu, thường đi tới nơi ở mới dưới sự chỉ đạo của ong trinh sát.

6.4. Phòng chống ong bốc bay

  • Đảm bảo đàn ong luôn mạnh mẽ và có đủ thức ăn (mật – phấn). Việc duy trì đàn ong với chúa trẻ giúp đảm bảo sức đẻ tốt, ngay cả khi nguồn hoa khan hiếm.
  • Kiểm tra đàn ong định kỳ để điều chỉnh thế đàn và duy trì sự đồng đều.
  • Kết thúc quay mật đúng thời điểm và không quay mật vòng cuối. Nếu có thiếu thức ăn, cung cấp thêm siro cho ong cho đến khi vít nắp.
  • Phòng và xử lý kịp thời các đàn ong bị bệnh. Khi xử lý, cần loại bỏ mạnh mẽ các cầu có nhiều con bị nhiễm bệnh.
  • Bảo đảm rằng thùng ong luôn kín chặt để địch hại không thể xâm nhập và thường xuyên vệ sinh sạch sẽ.
  • Đặt thùng ong ở vị trí đúng quy định để đảm bảo sự yên tĩnh của ong, tránh va chạm cơ giới, không bị chèn ép, và tránh tình trạng cạnh tranh giữa các đàn ong.
  • Tránh kiểm tra nhiều vào thời điểm không thuận lợi. Nếu phát hiện hiện tượng chuẩn bị bốc bay, xử lý ngay bằng cách cung cấp thêm thức ăn, viện cầu, loại bỏ cầu, hoặc điều trị sâu bệnh.
  • Cắt cánh của ong chúa là một biện pháp để ngăn chúng bốc bay. Chỉ cần cắt khoảng 1/3 của 1 cánh, không cắt vào phần gân cánh.

Chú ý: Khi viện cầu cho đàn ong bốc bay, không nên lấy quá 2 cầu từ một đàn trong một lần, vì điều này có thể dẫn đến tình trạng đàn ong viện cầu lại bốc bay.

6.5. Xử lý ong bốc bay

  • Khi nhận thấy đàn ong chuẩn bị bốc bay, nhanh chóng đóng cửa tổ và bịt kín các khe hở thùng. Mở cửa sổ để đảm bảo không khí trong tổ.
  • Chiều tối, mở kiểm tra để xác định nguyên nhân và thực hiện các biện pháp xử lý kịp thời.
  • Nếu đàn ong đã bốc bay, người nuôi ong có thể sử dụng đất, cát hoặc sào buộc khăn áo để khua vào đàn ong đang bay. Ong sẽ hạ thấp độ cao và tụ lại. Sau đó, sử dụng nón chuyên dụng để bắt lại ong treo vào chỗ thoáng mát.
  • Khoảng 17 giờ chiều, chuẩn bị một thùng mới, đảm bảo rằng có đủ cầu viện và vị trí mới cho ong. Mở nắp chính thùng ong, rủ mạnh để ong trong nón rơi xuống đáy thùng và đậy nắp thùng lại ngay, trước khi ong kịp bay ra.
  • Cho ong ăn thêm để ổn định đàn ong. Nếu có điều kiện, có thể chuyển đàn ong đến nơi có nguồn hoa mới.

Chú ý:

  • Không nên thực hiện các thao tác trước 17 giờ chiều.
  • Sau khi đưa ong vào thùng mới, đợi 2 – 3 ngày mới mở kiểm tra bên trong. Nếu thấy ong tụ bám vào cầu và ong lấy phấn, có thể xem đàn ong đã ổn định.
nuôi ong trong thùng gỗ

7. Ong cướp mật và biện pháp phòng chống

7.1. Hiện tượng và tác hại ong cướp mật

Ong, với khứu giác nhạy bén, sẽ tổ chức cướp mật khi nguồn thức ăn trở nên khan hiếm và khi quản lý đàn ong gặp sơ xuất. Hiện tượng đầu tiên là một số ong thợ bay quanh thùng ong để tìm đường vào. Cửa tổ của ong thợ được bảo vệ mạnh mẽ, với số lượng ong bảo vệ tăng lên đáng kể. Có trường hợp ong đánh nhau chết rơi xuống cửa tổ và đôi khi kéo dài thành dây. Nhiều ong thợ đi vào tổ bụng đói và rời tổ bụng lại no.

Ban đầu, đàn ong có khả năng chống đỡ, nhưng sau đó, chúng kiệt sức. Ong cướp sẽ ra vào tự do và lấy đến giọt mật cuối cùng. Khi tình trạng cướp nghiêm trọng, đàn ong bị cướp thường bốc bay để tìm nơi sống mới.

Đàn ong đi cướp thường là đàn ong mạnh. Sau khi đã bắt đầu cướp, chúng sẽ lan truyền phản xạ và cướp hết mật từ đàn này sang đàn khác. Đôi khi, những đàn đi cướp có thể cướp lẫn nhau.

Khi có nhiều đàn đi cướp và bị cướp, tình trạng hỗn loạn và đánh nhau sẽ xuất hiện. Điều này dẫn đến phản ứng bốc bay và giảm nhanh chóng số lượng ong trong đàn.

7.2. Nguyên nhân gây tình trạng ong cướp mật

  • Cuối vụ mật mà không chấm dứt quay mật, ong không đi lấy mật hoa mà vào thùng quay mật lấy lại mật trên thùng và các dụng cụ quay mật. Mật ong sau khi quay ra có thể chưa chuyển đi hoặc toả mùi quanh trại, kích thích ong tìm vào đàn ong khác để cướp mật.
  • Cho ong ăn ban ngày, nước đường, mật vương vãi ra xung quanh đàn ong, khiến lượng mật trong các đàn ong không đều. Những đàn yếu với ong thưa sẽ có nhiều mật, trong khi những đàn mạnh lại có ít mật. Đàn ong bị cướp thường là những đàn thưa, với ong già bảo vệ tổ kém.
  • Cầu ong loại ra chưa rút hết mật hoặc sáp cắt vít nắp còn dính mật, cầu và sáp này sau vụ mật để không kín đáo, ong chui vào lấy mật. Đường hoặc mật ong dự trữ trong tổ để ong tự do lấy mật, gây tình trạng trộm cướp trong đàn ong.
  • Đặt ong quá dày, thế đàn không đồng đều, mật độ ong không được điều chỉnh đúng cách; đàn ít ong, nhiều cầu, không bảo vệ được bánh tổ; thùng ong bị nứt nẻ, để cửa tổ ong quá rộng làm cho mùi mật ong bay ra ngoài hoặc ong ăn một số đàn cục bộ, kiểm tra quá lâu và mở thùng ong để lâu mà không đậy.
  • Trong trường hợp di chuyển ong bị vỡ bánh tổ, mật vương vãi ra thùng, đàn ong không đủ thức ăn thì khi đến nơi ở mới dễ bị cướp mật.

7.3. Biện pháp phòng tránh ong ăn cướp mật

Biện pháp đề phòng ong cướp mật:

  • Cuối vụ mật, quay mật cần kết thúc sớm để đảm bảo đàn ong có đủ mật dự trữ. Kiểm tra đàn và cung cấp thức ăn cho đàn thiếu mật ngay cuối vụ hoa. Mật ong trên dụng cụ và mật ong vương vãi cần được rửa sạch. Mật ong để lại trong trại cần được đóng kín nắp và bảo quản trong phòng kín.
  • Cho ong ăn vào ban đêm và đảm bảo việc cho ăn đều khắp nơi, đặc biệt là khi nguồn hoa bên ngoài ít. Nếu ong không ăn hết sáng sớm, máng cho ăn cần được rút ra và đóng lại vào buổi tối, tránh để siro đường đổ vương vãi.
  • Cầu ong và cầu dự trữ cần được đặt vào thùng kín, và sáp cần được nấu kịp thời.
  • Điều chỉnh đàn ong một cách đều cuối vụ hoa, giữ cho ong đậu kín cầu để đảm bảo khoảng cách an toàn giữa các đàn. Đặc biệt quan trọng là đặt ong A. cerana cách các trại ong A. mellifera ít nhất là 4-5 km khi nguồn hoa bên ngoài cạn kiệt.
  • Trong mùa hoa khan hiếm, cần giảm kích thước cửa ong và trát kín các khe hở ở thùng, cũng như giữ cửa sổ đóng kín. Khi kiểm tra ong trong thời kỳ nguồn hoa ít, hãy kiểm tra nhanh và đậy kín thùng ngay sau khi kiểm tra. Để tránh ong cướp mật, bạn có thể đặt một dấu cửa ong, tức là khi nguồn hoa khan hiếm, có thể che mặt cửa tổ bằng cỏ và cây nhỏ. Mặc dù việc đi lại của ong có thể bị vướng, nhưng ong cướp mật sẽ khó phát hiện.

Xử lý khi ong bị cướp mật:

  • Để xác định đàn ong bị cướp, bạn có thể rắc một ít bột phấn trắng ở trước cửa tổ. Nếu cửa tổ của đàn khác cũng có bột phấn, đó có thể là đàn đi cướp. Quan sát đường bay của ong ăn cướp cũng có thể phát hiện đàn ong cướp.
  • Biện pháp hiệu quả nhất là chuyển toàn bộ đàn ong đến một nơi khác, cách xa ít nhất là 2 km. Nếu ong A. mellifera cướp, hãy nhanh chóng di chuyển đàn ong đến nơi mới với khoảng cách lớn hơn.
  • Nếu không có khả năng chuyển đàn, bạn có thể chuyển đàn ong cướp đến một nơi khác. Ong cướp mật đã phát hiện được mật và có thể giữ lại thói quen cướp ở đàn mới. Hãy đảm bảo rằng đàn ong đã cướp ăn đầy đủ trước khi tiếp tục di chuyển.
  • Khi phát hiện đàn ong mới bị cướp, bạn có thể vẩy dầu, phun khói hoặc phun nước để đuổi ong cướp. Đối với đàn bị cướp, bạn cũng có thể đóng cửa tổ và mở cửa sổ, sau đó đặt thùng ong vào một nơi mát mẻ. Đặt vào đó một thùng có một số cầu không (chứa một ít mật, ong cướp lấy hết mật này và sẽ coi như hết đó) và tối cho cả trại ong ăn. Đàn ong cướp sẽ no và tình trạng cướp mật có thể được khắc phục tại chỗ. Trong trường hợp nhiều trại ong tại một điểm, hãy hợp tác để ngăn chặn cướp mật và xử lý tình trạng cướp cùng nhau, tránh tình trạng ong mạnh ủy thác ong cướp mật từ đàn ong khác.
nuôi ong trong thùng gỗ

8. Ong thợ đẻ trứng và biện pháp xử lý

8.1. Hiện tượng và tác hại ong thợ đẻ trứng

Một đàn ong mất chúa đã tiếp nhận một mũ chúa mới hoặc ong chúa mới, và sau một khoảng thời gian ngắn, đàn ong bắt đầu thu phấn. Sự thu phấn là dấu hiệu của việc ong chúa đã bắt đầu đẻ trứng, tuy nhiên, cũng xuất hiện trường hợp ong thợ thực hiện quy trình này. Trong quá trình kiểm tra, ong thợ được nhận diện qua màu sắc đen bóng của chúng, tính cách dữ dằn, và sẵn sàng tấn công với cặp cánh mở rộng, đặt sẵn lòng để tấn công. Ong thợ thường già và có kích thước nhỏ, và mặc dù có nhiều mũ chúa nhân tạo trên bánh tổ, nhưng không có ấu trùng nào.

Lỗ tổ của ong thợ chứa trứng, nhưng chúng khác biệt với quá trình đẻ của ong chúa. Trứng thường nhỏ, có thể có 2-3 trứng trong một lỗ tổ, và chúng không tuân theo quy luật đẻ vòng xoắn ốc như ong chúa. Do bụng ngắn, có trường hợp trứng bám vào thành lỗ tổ. Trong tình trạng đàn ong không đủ lỗ tổ đẻ và ong chúa non, thỉnh thoảng có trường hợp 2-3 trứng được đặt trong cùng một lỗ tổ, nhưng chúng toàn bộ đều nằm dưới đáy lỗ tổ. Vì vậy, để phân biệt, cần xem xét cả ba yếu tố: số lượng trứng, kích thước nhỏ của trứng và vị trí đặt trứng.

Số lượng ong thợ thực hiện quá trình đẻ trong đàn tăng lên và đôi khi rất lớn. Trong quá trình kiểm tra, có thể thấy nhiều ong thợ đang đưa bụng vào lỗ tổ để đẻ trứng. Trong khi đẻ trứng, chúng được các ong thợ khác chăm sóc và nuôi dưỡng, tương tự như cách ong chúa làm.

Tuy nhiên, đàn ong có ong thợ đẻ trứng đồng nghĩa với việc số lượng ong thợ giảm nhanh chóng. Ong thợ già cỗi, làm việc ít và khó tiếp thu ong chúa mới. Khi ong chúa mới được giới thiệu, ong thợ vẫn tiếp tục đẻ cho đến khi bị ong chúa lấn át, lỗ tổ trống rỗng và ong thợ non mới được sinh ra. Ong thợ cũ dần chết và đàn ong phát triển trở lại bình thường.

Tác hại chính của việc ong thợ thực hiện quá trình đẻ là làm suy giảm đàn ong, làm đen bánh tổ và làm nhỏ lỗ tổ, nhiều khi phải loại bỏ. Sự xuất hiện của ong thợ đẻ gây ra sự suy yếu trong đàn ong và tăng khả năng mắc các vấn đề sức khỏe.

8.2. Nguyên nhân

Bản chất của ong thợ là loại ong cái. Trong môi trường đàn ong có ong chúa, feromol của ong chúa đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát buồng trứng của ong thợ. Khi buồng trứng không phát triển, ong thợ không có khả năng đẻ trứng. Mất ong chúa dẫn đến tình trạng không có ấu trùng cấp tạo ong chúa mới. Trong trường hợp này, không có feromol của ong chúa kiểm soát buồng trứng của ong thợ, và đàn ong không có ấu trùng. Ong thợ trở nên nhàn rỗi và chúng bắt đầu mớm sữa ong chúa cho nhau, kích thích sự phát triển của buồng trứng ong thợ. Khi ong thợ đẻ trứng, chúng tạo ra một loại feromol khác, kích thích ong thợ khác trong đàn đẻ trứng, dẫn đến sự tăng lên đột ngột của lượng ong thợ đẻ.

Khi mất chúa, việc ong thợ bắt đầu quá trình đẻ trứng có thể xảy ra sớm hoặc muộn, tùy thuộc vào số lượng ấu trùng còn lại trong tổ và tuổi của ong thợ trong đàn. Trong trường hợp ong thợ già, chúng có thể đẻ trứng rất sớm. Thời gian bắt đầu đẻ của ong thợ cũng phụ thuộc vào giống của ong. Ví dụ, ong A.cerana có buồng trứng lớn hơn nhiều so với ong A.mellifera, do đó, ong thợ A.cerana thường đẻ trứng sớm hơn ong A.mellifera. Thông thường, sau khi mất chúa, nếu chỉ có ấu trùng lớn, ong thợ bắt đầu đẻ trứng trong khoảng 7-10 ngày. Tuy nhiên, trong các tình huống mà ong thợ già và nguồn hoa khan hiếm, có thể xảy ra việc đẻ sớm hơn, thậm chí chỉ vài ngày sau sự kiện mất chúa.

8.3. Đề phòng và xử lý ong thợ đẻ trứng

  • Luôn quan trọng để duy trì đàn ong có ong chúa và nâng cao chất lượng của chúng. Đảm bảo ong chúa trong đàn là những con trẻ và không có dị tật, và nếu phát hiện ong chúa kém, hãy thay thế ngay lập tức.
  • Trong trường hợp mất ong chúa, việc giới thiệu ong chúa mới cần được thực hiện ngay. Nếu trại ong không có ong chúa, có thể lấy một cầu có ấu trùng nhỏ (khoảng 1 ngày tuổi) từ đàn khác để thay vào, đồng thời chọn mũ chúa tốt để giữ lại. Nếu ong chúa tạo thành kém, hãy thay thế trong vụ hoa tới.
  • Không nên sản xuất “sữa ong chúa” lâu trong một đàn và không nên tạo ong chúa liên tục trong cùng một đàn. Đàn ong mất chúa cần được giới thiệu ong chúa mới hoặc nhập đàn sớm. Khi ong thợ bắt đầu đẻ trứng, cần thực hiện những bước sau:
    • Giới thiệu ngay ong chúa vì lúc đầu ong thợ còn non và có nhộng, đàn ong còn mạnh. Ong chúa đã đẻ giúp kiểm soát ong thợ đẻ, đồng thời giữ đàn ong ổn định.
    • Loại bỏ cầu ong thợ đẻ bằng cách di chuyển chúng ra xa vị trí cũ, đặt vào thùng ong trống và loại bỏ những con không cần thiết. Điều này giúp loại bỏ ong thợ đẻ và giữ cho đàn ong được ổn định.
    • Đối với cầu bị ong thợ đẻ, có thể rút ra ngoài để phơi nắng nhẹ hoặc sử dụng que ngoáy nhẹ để nát trứng. Đối với cầu nhộng già, hãy sử dụng dao cắt để cắt đầu dỗ của chúng. Bổ sung 1-2 cầu nhộng vít nắp và cung cấp thức ăn để chúng no, từ đó giảm sự đề kháng của ong thợ đẻ và ngăn chặn tình trạng đẻ trứng.
    • Đối với đàn ong đã bị ong thợ đẻ lâu và ong thợ già, nên xem xét việc nhập đàn mới. Thậm chí nếu có đàn ong mạnh, việc nhập đàn ong thợ đẻ trứng và chia chúng cho các đàn khác cũng là một lựa chọn tốt. Cần nhập đàn có ong thợ đẻ để phân tán công việc, và sau khi nhập, hãy tiếp tục xử lý trứng và nhộng của ong đực để giữ đàn ổn định.

9. Chống nóng, chống rét cho đàn ong

9.1. Chống nóng cho đàn ong nuôi trong thùng gỗ

Trong những tháng nắng nóng, việc chống nóng cho đàn ong trở nên cực kỳ quan trọng. Việc thực hiện chống nóng hiệu quả mang lại nhiều lợi ích quan trọng như sau:

  • Đàn ong tiếp tục phát triển bình thường, ong chúa đẻ khỏe mạnh, và mọi hoạt động tìm kiếm thức ăn không bị hạn chế, từ đó tăng cao năng suất sản phẩm.
  • Đàn ong ít tiêu tốn thức ăn vì không cần tăng cường sức lượng quạt gió hay điều chỉnh nhiệt độ trong tổ để giảm nhiệt độ. Tuổi thọ của ong cũng không giảm sút do tác động của nhiệt độ cao. Đồng thời, đàn ong không phải đối mặt với rủi ro bệnh tật do tác động của nhiệt độ quá mức.
  • Trong một số trường hợp, chống nóng còn ngăn chặn sự xuất hiện của xu hướng chia đàn tự nhiên sớm hoặc bốc bay.

Để thực hiện chống nóng hiệu quả, có những điều cần lưu ý:

  • Thùng ong nên được làm từ vật liệu không quá mỏng và không nên sử dụng vật liệu quá mỏng. Ván đóng thùng nên có chiều dày từ 15 – 20mm (dày hơn càng tốt). Tránh tình trạng có khe hở ở đáy thùng hoặc ở thành thùng; thay vào đó, có thể sử dụng cửa sổ ở phía trên cửa hồi sau để giúp không khí nóng thoát ra thông qua đối lưu.
  • Không nên đặt thước lên thùng ong, và hướng tổ nên được quay về hướng Nam, Đông Nam hoặc Tây Nam để tránh ánh sáng trực tiếp từ hướng Tây.
  • Tổ ong nên được đặt dưới bóng mát tự nhiên của cây, hiên nhà, và tránh đặt nó trên nền bê tông hoặc sát tường hướng Tây. Nếu không tránh khỏi ánh nắng mặt trời, có thể sử dụng mái nứa, lá che, nhưng cần giữ khoảng cách tối thiểu 20cm giữa nắp thùng và vật chống nóng.
  • Trong những ngày quá khô và nóng, hãy đặt máng nước trong thùng ong để làm mát tổ.
  • Sử dụng khay tôn để đựng nước và đặt trực tiếp trên mặt xà cầu (loại bỏ nắp thùng gỗ). Điều này giúp làm mát tổ và giảm nhiệt độ của thùng ong so với trường hợp không có khay nước, từ 1,5 – 2°C đến 20°C.

9.2. Chống rét cho ong nuôi trong thùng gỗ

Để chống rét hiệu quả cho đàn ong trong những thời kỳ giá lạnh, nguyên tắc quan trọng là “chống rét bên trong đàn ong”. 

Dưới đây là những bước quan trọng cần chú ý:

  • Trước mùa rét, điều chỉnh đàn ong bằng cách loại bỏ những đàn yếu và thay thế chúa kém trước ngày 30/11 (hoặc nửa đầu tháng 12 tùy vào điều kiện thời tiết). Những đàn quá yếu nên được nhập lại.
  • Điều chỉnh để quân ong đều và dày trên mặt cầu.
  • Bổ sung thức ăn đầy đủ, đảm bảo mật vít nắp. Nếu thiếu phấn, hỗn hợp phấn hoa và bột đậu có thể được cung cấp thêm.
  • Khi kiểm tra hoặc xử lý kỹ thuật, hạn chế thời gian mở thùng ong để giảm mất nhiệt.
  • Sử dụng rơm quấn thành gối hoặc bao tải, giấy báo để ủ kín bên trong thùng gỗ. Trong những ngày ấm, có nắng, cần phơi các vật chống rét để tránh ẩm mốc.
  • Đặt thước giữa hai cầu để tạo ra một khu vực ấm.
  • Đóng chặt khe hở của thùng gỗ, đóng cửa sổ cẩn thận. Trong những ngày lạnh, đóng cửa ra vào để hạn chế ong ra ngoài (chú ý thông thoáng cho những thùng quá kín).
  • Sử dụng ni lông, bao tải, lá, phên lá để bảo vệ đàn ong khỏi gió lạnh. Hạn chế đặt ong ở những nơi lộng gió, tránh hướng Đông Bắc.
  • Xốp được sử dụng hiệu quả để chống rét, nhưng cần lưu ý để tránh ong cắn phá xốp bằng cách thêm một ván ngăn giữa phần xốp và bánh tổ. Có thể áp dụng phương pháp nuôi đàn ghép (nuôi hai đàn trong một thùng gỗ) nhưng cần ngăn cách chặt để tránh ong thợ từ hai đàn chuyển đến lẫn nhau.

Sau mùa rét ở miền Bắc, các vụ thu hoạch hoa vải thiều, nhãn… trở thành nguồn mật lớn và có giá trị kinh tế cao. Do đó, việc chống rét cho ong trở nên cực kỳ quan trọng để đảm bảo hiệu suất và giữ vững sức khỏe cho đàn ong.

10. Cách nhập ong

10.1. Những trường hợp phải nhập đàn ong và nguyên tắc nhập ong

Việc nhập ong bao gồm cả nhập đàn và nhập cầu ong, và có một số quy tắc cần tuân theo để đảm bảo sự thành công của quá trình này:

Nhập đàn ong:

  • Nhập đàn ong là việc chuyển toàn bộ đàn ong từ một tổ đến gần tổ của đàn ong khác, khi đó đàn ong nhập (A) trở thành thành viên của đàn ong đích (B), và tên của đàn ong nhập (A) sẽ bị xoá bỏ.
  • Đàn ong nhập (A) bao gồm những đàn ong mất chúa trong quá trình xử lý ong, chúa ong đang giao phối, hoặc chúa bị dị tật như què chân, xước cánh, và chúa ong quá già không còn đẻ trứng, đàn ong quá yếu để vượt qua mùa đông hoặc hè.
  • Mục đích của việc nhập đàn ong có thể là để thay thế chúa, điều chỉnh thế đàn, hoặc vận chuyển đàn ong đến một địa điểm khác.
  • Nhập đàn ong cần đảm bảo rằng đàn không chúa hoặc bộ phận không có chúa sẽ được nhập vào đàn có chúa, và đàn yếu sẽ được nhập vào đàn mạnh để cân bằng sự phát triển của đàn ong.
  • Mặc dù việc nhập đàn ong có thể làm giảm số lượng đàn, nhưng lượng ong trong trại vẫn được duy trì, và đàn ong mạnh có thể cải thiện chất lượng và sự phát triển của đàn ong.
  • Trong vụ thu hoạch mật, việc nhập ong còn giúp tăng cường sức lao động và năng suất mật.

Xóa “ranh giới mùi” giữa hai phần ong (A) và (B):

  • Feromol do chúa ong tiết ra làm cho mỗi đàn ong có mùi đặc trưng riêng. Ong thợ sử dụng mùi này để phân biệt đàn mình và đàn khác, và tính tự vệ của đàn ong càng cao khi thức ăn khan hiếm hoặc đàn ong thợ già.
  • Việc nhập ong đòi hỏi xoá bỏ sự khác biệt về mùi giữa hai phần ong (A) và (B). Điều này giúp chúng không thể phân biệt được mùi và trở thành bí quyết thành công trong việc nhập ong.
  • Trước khi nhập đàn ong, cần kiểm tra lại đàn (A), loại bỏ mũ chúa tự nhiên, và bắt chúa ong khoảng 6 giờ trước khi nhập. Nếu cần nhập hai đàn với nhau và không xác định được con chúa nào tốt hơn, có thể để cả hai con chúa và để cho chúng tự chọn. Có trường hợp cả hai con chúa tồn tại trong một khoảng thời gian.

Nhập cầu ong:

  • Nhập cầu ong là việc chuyển một hoặc một số cầu ong (bao gồm ong thợ và ong đực, không có chúa) từ một tổ ong đến tổ ong khác.
  • Để thực hiện việc này, cầu ong cần được tách ra khỏi đàn ong gốc và mang đến gần tổ ong đích, nơi chúng trở thành thành viên chính thức của đàn ong đó.

Như vậy, việc nhập ong là một phần quan trọng của quản lý và chăm sóc đàn ong để đảm bảo sự phát triển và hiệu suất của chúng.

10.2. Phương pháp nhập ngoài ván ngăn

Khoảng 16 – 17 giờ tại đàn (A), các cầu ong được di chuyển ra khỏi thành thùng gỗ, cách nhau khoảng 2 – 3 cm để ong có đủ chỗ để đậu lên cả cầu. Nếu cầu ít mà đàn nhiều, có thể mượn một cầu mật và đặt vào để ong có đủ chỗ bám.

Nếu đàn (A) đông quân, có nhiều cầu hoặc ong thợ đã đẻ và cần nhập vào một số đàn (B), cũng cần tách thành từng nhóm và giữ khoảng cách 2 – 3 cm giữa chúng. Đồng thời, cần xếp lại để đảm bảo các đầu cầu và thước bằng nhau, nếu có thước quá dài, cần cắt bớt để khi chuyển sang đàn (B) không bị cản trở.

Khoảng 19 giờ – 19 giờ 30, khi trời tối, nếu muốn nhập cả đàn, đưa (A) đến gần đàn (B) và sử dụng cả hai tay để cầm chặt tất cả các cầu và ván ngăn. Nhẹ nhàng đặt chúng ngoài ván ngăn của đàn (B), giữ khoảng 1cm cách ván ngăn – nếu thời tiết lạnh có thể đặt lại vật chống rét để tránh ong vào trong sớm.

Nếu đàn (A) không có ván ngăn, có thể sử dụng một ván ngăn và đặt vào để làm cho đàn ong trở nên yên tĩnh. Khoảng 9 – 10 giờ sáng hôm sau, rút ván ngăn để ổn định 2 phần làm một. Nếu trong quá trình thao tác có va chạm khiến đàn ong xáo động, hoặc nếu vào ngày hôm sau không có điều kiện ổn định, sử dụng khói nhẹ để làm đồng mùi và sau đó ổn định ngay 2 đàn làm một, sau đó nên cho ăn ngay. Lưu ý nhấc toàn bộ thước ra trước khi đổ khói vào tất cả các khe ong và sau đó rút ván ngăn.

10.3. Phương pháp nhập đàn ong bằng giấy báo

Dùng que chọc thủng tờ giấy báo (chọc kiểu châm kim khoảng 1cm²/lỗ), sử dụng tờ giấy này để ngăn cách giữa hai phần ong (A) và (B). Quy trình thực hiện là nhấc ván ngăn của đàn (B) ra, đặt tờ giấy báo trong, tối cạnh ván ngăn và mang ong từ đàn (A) tới đặt cạnh đó. Để cho ong tự cắn giấy báo, làm quen với nhau. Chiều hôm sau, tình trạng sẽ ổn định (lưu ý rằng đàn (A) cũng cần được chuẩn bị tương tự như khi nhập từ ván ngăn).

Phương pháp nhập bằng giấy báo thường được sử dụng khi nhập ong vào thùng kế. Người ta đặt tờ giấy lên miệng thùng của đàn (B), sau đó đặt đàn (A) lên trên giấy để chúng quen dần với mùi. Bạn cũng có thể thay thế tờ giấy báo bằng lưới ruồi đặt trên miệng thùng gỗ để ngăn cách hai đàn và giúp chúng làm quen với mùi dần dần.

10.4. Phương pháp nhập đàn ong trực tiếp

Phương pháp nhập ong trực tiếp thường được áp dụng khi nguồn hoa phong phú, ong thợ non đang nhiều, và đàn ong không quá cảnh giác. Phương pháp này chủ yếu được sử dụng để nhập thêm cầu trong mùa mật hoặc để bổ sung ong non cho đàn nuôi chúa. 

Cách thực hiện cụ thể như sau: đặt bộ phận ong của đàn (A) cạnh đàn (B), rồi bỏ thước ra để phun khói và rút ván ngăn để cho hai bộ phận ong nhập vào nhau.

Chú ý:

  • Khi nhập xong, cần kiểm tra ong chúa để đảm bảo không có vây hay tình trạng xung đột.
  • Nếu quan sát thấy ong thợ đánh nhau trong thùng gỗ hoặc đàn ong ồn ào, cần can thiệp bằng cách phun khói.
  • Đối với việc nhập ong bo, sau khi nhập xong, nếu để chúng tại chỗ, ong có thể bay về đàn cũ. Do đó, cần chuyển chúng đến nơi khác hoặc lấy ong từ nơi khác về để nhập. Nếu không, nếu nhập nhiều ong non và nhộng già, ong đi làm về tổ cũ, đàn nhập vẫn còn ong non và nhộng chuẩn bị nở.
  • Một số người còn sử dụng các hóa chất để làm cho mùi của hai phần ong trở nên giống nhau hơn, tuy nhiên, việc này hiện đang ít được ưa chuộng do có thể làm cho đàn ong trở nên không ổn định.

11. Di chuyển đàn ong

Di chuyển đàn ong là rời đàn ong từ nơi này đến nơi khác cách nhau ít nhất 2 km để ong không về chỗ cũ.

11.1. Mục đích di chuyển đàn ong

Chuyển ong là một hoạt động quan trọng trong quản lý đàn ong và nuôi ong mật. Việc này có nhiều mục đích cụ thể, như đã nêu:

  • Tranh thủ ưu thế về nguồn hoa: Điều chuyển đàn ong đến những vùng có nguồn hoa phong phú và thời tiết thuận lợi giúp đàn ong phát triển mạnh mẽ. Điều này đặc biệt quan trọng trong trường hợp vùng nuôi ong hiện tại không còn đủ nguồn thức ăn cho đàn ong.
  • Tăng sản lượng mật: Chuyển ong đến những vùng có cây nguồn mật đặc sản giúp tăng cường sản lượng mật, đặc biệt là loại mật quý hiếm. Điều này cũng tạo ưu thế cạnh tranh cho việc tiêu thụ mật ong tại nơi khác với giá cao.
  • Tránh biến cố trong trại ong: Di chuyển ong có thể giúp tránh những vấn đề như dịch bệnh, phun thuốc sâu, hoặc cướp mật. Việc này giúp bảo vệ đàn ong và duy trì sức khỏe của chúng.
  • Di chuyển thuận lợi cho chia đàn và giao phối cách ly: Khi muốn chia đàn hoặc thực hiện quá trình giao phối cách ly, việc chuyển ong đến nơi phù hợp có thể tối ưu hóa quy trình và tăng khả năng thành công.

Trong quá trình chuyển ong, cần chú ý đến việc thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo sức khỏe và sự ổn định của đàn ong.

11.2. Một số hình thức nuôi ong không cố định

Trong các quốc gia nơi nghề nuôi ong đang phát triển, việc di chuyển đàn ong đã trở thành một phương pháp nuôi ong chủ yếu, phổ biến và hiệu quả. Ở Việt Nam, từ khi áp dụng việc nuôi ong trong thùng gỗ có cấu trúc di động, việc di chuyển đàn ong đã trở nên phổ biến và người chăn nuôi ong đã quen thuộc với nguyên tắc “người theo ong, ong theo hoa”. Nhiều chuyến vận chuyển ong từ Hải Dương đến Đồng Nai đã được thực hiện thành công, với việc đàn ong phát triển tốt và thu được khoảng 7-8 kg mật cho mỗi đàn. Điều này chứng tỏ đàn ong A. cerana có khả năng chịu đựng khi phải vận chuyển xa.

Hiện nay, ở Việt Nam, có ba hình thức chính của nghề nuôi ong:

  • Nuôi cố định hoàn toàn: Thích hợp cho những người nuôi ong với quy mô nhỏ, chủ yếu tập trung ở Miền núi và các vùng có hoa quanh năm như hoa dừa ở Bến Tre. Chỉ khi đàn ong bị nhiễm thuốc sâu mới thực hiện việc chuyển ong.
  • Chuyển ong gần đi thu mật hoặc qua mùa: Phổ biến ở các tỉnh Đồng bằng, Trung du và Bắc Bộ. Phương pháp này thích hợp với quy mô nuôi ong nhỏ và vừa, sử dụng phương tiện vận chuyển thô sơ, mang lại hiệu quả cao.
  • Nuôi ong di chuyển thường xuyên: Áp dụng ở các trại nuôi ong lớn hoặc các nhóm nuôi ong chuyên nghiệp hợp tác. Việc tính toán chặt chẽ các chuyến đi và sử dụng hiệu quả các phương tiện vận chuyển là quan trọng để đạt được hiệu quả kinh tế cao. Các doanh nghiệp nhà nước quản lý trại ong cũng đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong quá trình nuôi ong và vận chuyển.

11.3. Những việc cần làm khi vận chuyển đàn ong

Dưới đây là danh sách các công việc cần thực hiện khi vận chuyển đàn ong đến 1 vị trí khác:

Chuẩn bị trước:

  • Xác định điểm đến cho việc chuyển ong. Nếu đã thường xuyên mang ong đến nơi này, hãy thăm lại nguồn hoa và kiểm tra tình hình đàn ong đã có ở đó, đặc biệt là tình hình bệnh tật và sử dụng thuốc trừ sâu.
  • Chuẩn bị dụng cụ nuôi ong, đặc biệt là dụng cụ thu mật và tầng chân. Đừng quên các dụng cụ sinh hoạt cho người nuôi ong.

Đóng gói đàn ong:

  • Đàn ong không sử dụng thước cần phải được đóng gói một cách cẩn thận. Sử dụng các nêm gỗ để chèn 2 đầu cầu. Kích thước của nêm gỗ nên là: dày 1cm, rộng 1,5cm, và dài 3cm. Đặt đinh ở đoạn giữa 1cm và 2cm.
  • Trước khi đóng gói, kiểm tra đàn ong để giảm lượng mật quá nhiều trên cầu và tránh cầu bị vỡ hoặc ong bị ngạt. Đối với cầu ong ngắn hụt, hãy gia cố thêm bằng cách đóng đinh hoặc gỗ. Sửa hoặc thay các thùng ong bị nứt nẻ hoặc gỗ kém chất lượng có thể bị vỡ dọc theo đường đi.
  • Để đàn ong thoải mái hơn khi vận chuyển xa, hãy loại bỏ thước và sử dụng nêm gỗ thay thế. Nếu bạn đặt thước trước khi chèn cầu, hãy ấn thước xuống và đẩy nó ra ngoài ván ngăn để đảm bảo rằng thước và cầu kín khít nhau. Sử dụng đinh để đóng cố định ở cả hai đầu ván ngăn. Nếu bạn vận chuyển gần, hãy sử dụng hai thanh tre có chiều dài tương đương với khoảng trống giữa cầu để giữ cầu và ván ngăn chặt lại. Sau đó, sử dụng một thanh tre uốn cong cài vào giữa ván ngăn và thành thùng để giữ ván ngăn không bị tách ra khỏi cầu.
  • Một cách nhanh chóng và an toàn để đóng gói đàn ong là sử dụng một thanh thước tre dài bằng thước ong. Buộc dây thép ở cả hai đầu của thanh thước và đóng 2 cái đinh 2cm ở thành thùng phía cầu ong. Khi đóng gói, thước tre sẽ được đặt xuống dưới, đẩy ván ngăn và cầu sát vào thành thùng gỗ, sau đó buộc chặt bằng dây thép để cố định. Điều này sẽ giữ cầu chặt và đảm bảo rằng thước và cầu không bị nẩy lên trên.
  • Trước khi đóng gói, hãy bỏ máng, thước, và các vật phẩm chống rét ra khỏi thùng gỗ. Chắc chắn rằng khung cầu và ván ngăn chèn chặt với nhau.

Phương tiện vận chuyển:

  • Các phương tiện vận chuyển đàn ong gần và trong khoảng cách ngắn có thể sử dụng xe đạp, xe máy, thuyền, hoặc gánh bộ. Tránh sử dụng các loại xe có thể gây hại cho ong.
  • Khi vận chuyển xa, sử dụng ô tô, tàu hoả, hoặc tàu thuỷ. Đảm bảo rằng phương tiện vận chuyển ong không từng chở các chất độc hóa học trước đó. Nơi xếp ong trên phương tiện cần phải thông thoáng.
  • Xếp đàn ong trên phương tiện nên xếp theo chiều dọc của cầu ong, song song với thành xe và cửa sổ quay ra phía trước để gió có thể thổi vào. Đàn ong mạnh và những đàn yếu hơn hoặc ít thông thoáng nên đặt lên trên và bên ngoài. Khi xếp, hãy sử dụng thùng gỗ nhỏ, chân, cọc để chèn các thùng ong lại với nhau.

Quản lý đàn ong trên đường vận chuyển:

  • Hãy vận chuyển đàn ong vào ban đêm khi trời mát và ong không cố gắng chui ra khỏi thùng gỗ. Nếu bạn phải vận chuyển vào ban ngày, hãy giữ phương tiện vận chuyển liên tục di chuyển để tránh ong bám vào bánh tổ khi dừng lại. Nếu bạn di chuyển trong khoảng thời gian dài và trời nóng, hãy tưới nước để làm mát.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :