Home / Trang Trại / Bệnh xoắn trùng ở lợn: triệu chứng, điều trị, phòng bệnh

Bệnh xoắn trùng ở lợn: triệu chứng, điều trị, phòng bệnh

/

Bệnh xoắn trùng ở lợn (Swine Leptospirosis) là một bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn thuộc chi Leptospira gây ra, ảnh hưởng đến sức khỏe của động vật và cũng có thể lây nhiễm cho con người. Leptospira có thể lây truyền từ lợn sang lợn thông qua nước tiểu hoặc môi trường chứa nước tiểu của lợn nhiễm trùng.

bệnh xoắn trùng ở lợn

1. Phân bố bệnh xoắn trùng ở lợn

Bệnh xoắn trùng ở lợn (Swine Leptospirosis), còn được biết đến với tên gọi “bệnh lợn nghệ,” xuất phát từ sự biến đổi mà lợn bị bệnh thường có đặc điểm là da màu vàng. Bệnh này do xoắn trùng Leptospira gây ra, là một bệnh truyền nhiễm chung cho người và các loài thú, trong đó có lợn. Xoắn trùng phân bố rộng khắp ở tất cả các châu lục và thường phổ biến ở các nước đang phát triển thuộc châu Á và châu Phi do có điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các loài chuột, đồng thời chuột cũng là vật chủ môi giới tàng trữ và làm lây truyền xoắn trùng cho người và các loài thú nuôi.

Ở Việt Nam, bệnh xoắn trùng đã được phát hiện ở nhiều loài động vật như lợn, trâu, bò, dê, và người ở hầu hết các tỉnh thành trong cả nước. Bệnh lần đầu tiên được xác định ở lợn bởi bác sĩ De Lajudie vào năm 1952 khi xét nghiệm 150 mẫu huyết thanh từ lợn và xác định được 25 mẫu dương tính.

Trong giai đoạn từ năm 1960 đến 1978, Trung tâm chẩn đoán Thú y Trung ương, trước đây là Phòng chẩn đoán Thú y, đã thu thập và xét nghiệm 12.115 mẫu huyết thanh của lợn từ các tỉnh miền Bắc, trong đó phát hiện 3.468 mẫu dương tính với các chủng xoắn trùng (serovar của Leptospira) và xác định được 12 serovar của Leptospira ở lợn.

Bệnh xoắn trùng thường gây ra các ổ dịch ở lợn, gây nhiều thiệt hại đặc biệt là ở các tỉnh trung du và miền núi. Trong những năm gần đây, các ổ dịch này cũng xuất hiện ở các tỉnh đồng bằng như Hải Hậu, Xuân Thuỷ (Nam Định, 1998), Thanh Oai (Hà Tây, 1981), và trại lợn Lạc Vệ (Bắc Ninh, 1980).

Bệnh xoắn trùng không chỉ gây sảy thai và tiêu thai ở lợn nái, mà còn làm cho lợn thịt ở mọi lứa tuổi trở nên hoàng đản, suy nhược và có thể dẫn đến tử vong do kiệt sức, đặc biệt là trong điều kiện chăn nuôi tập trung và gia đình.

2. Nguyên nhân bệnh xoắn trùng ở lợn

Bệnh xoắn trùng ở lợn được gây ra bởi các serovar Leptospira. Ở Việt Nam, đã phát hiện tồn tại 12 serovar Leptospira ở các loài gia súc và người. Hoàng Mạnh Lân (năm 2002) thậm chí còn xác định được 16 serovar Leptospira ở trâu, bò và lợn tại tỉnh Đắk Lắk.

Các serovar thường gặp và gây bệnh cho lợn bao gồm: Leptospira icterohaemorrhagiae, L. pomona, L. bataviae, L. grippotyphosa, L. mitis, L. autumnalis, L. poi, và L. canicola.

Đặc biệt, các serovar Leptospira từ lợn có khả năng lây truyền cho các loài gia súc khác như trâu, bò, dê, và cả người, và ngược lại qua vật chủ môi giới là các loài chuột sống tự nhiên. Sự chuyển động này làm tăng nguy cơ lây nhiễm và lây truyền bệnh giữa các loài thú và người, đặc biệt là trong môi trường nông thôn nơi có sự tiếp xúc chặt chẽ giữa người và gia súc.

3. Bệnh lý và lâm sàng

3.1. Bệnh lý

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, xoắn trùng vào máu, tăng nhanh số lượng, rồi đi vào các phủ tạng: não, gan, lách, thận… và gây ra các tổn thương ở đây. Độc tố của xoắn trùng tác động lên não gây sốt cao ở thời kỳ đầu của bệnh, làm tan vỡ hồng cầu hàng loạt, dẫn đến hiện tượng nước tiểu đỏ vì có nhiều huyết sắc tố và hoàng đản ở da và các niêm mạc. Sau đó, xoắn trùng sẽ về cư trú ở thận, gây viêm thận mãn ở lợn và thải qua nước tiểu lợn cấp tính và chuyển thành thể mãn tính. Đặc biệt, xoắn trùng xâm nhập vào bộ máy sinh dục của lợn cái và gây viêm. Nếu lợn đang thời kỳ mang thai bị nhiễm xoắn trùng sẽ bị tiêu thai ở giai đoạn đầu và sảy thai ở giai đoạn cuối.

3.2. Triệu chứng

Bệnh xoắn trùng ở lợn phát triển qua hai thể bệnh chính:

Thể cấp tính:

  • Thời kỳ ủ bệnh kéo dài từ 3 đến 7 ngày.
  • Lợn bị bệnh thể cấp tính thường có sốt cao khoảng 41-42°C trong khoảng 5-7 ngày.
  • Thở nhanh và mạnh, di chuyển xiêu vẹo, thường nằm bệt một chỗ.
  • Có các triệu chứng như co giật và run cơ từng cơn, sùi bọt ở mép, da và niêm mạc mặt vàng.
  • Nước tiểu chuyển từ màu đỏ sang màu vàng sẫm và lượng nước tiểu ít dần.
  • Ở lứa tuổi 3-4 tháng, khi sốt cao, có thể xuất hiện các triệu chứng thần kinh như đi vòng tròn, húc đầu vào tường, và kêu thét.
  • Lợn có thể lăn ra chết sau 1-2 ngày.

Thể bệnh mãn tính:

  • Thời kỳ ủ bệnh kéo dài từ 5 đến 20 ngày.
  • Bệnh phát triển âm ỉ và chậm chạp.
  • Lợn bị bệnh có dấu hiệu ăn kém dần hoặc ngưng ăn, uống nước nhiều, đi táo.
  • Nước tiểu hồng sau đó chuyển sang màu vàng và giảm lượng dần.
  • Trong giai đoạn bệnh, thân nhiệt ở mức 40-41°C, lợn có thể có các triệu chứng như run rẩy hoặc co giật nhẹ từng cơn.
  • Các triệu chứng giảm nhẹ dần, nhưng lợn trở nên gầy rạc, da vàng, mặt và phần bụng bị phù thũng, liệt chân sau.
  • Cuối cùng, lợn có thể chết do kiệt sức sau khoảng 1-2 tháng.
  • Lợn cái mang thai thường gặp sảy thai hoặc tiêu thai trong giai đoạn bệnh.

3.3. Bệnh tích

Cơ thể lợn thường gầy xơ xác, da và các niêm mạc đều vàng, mỡ cũng vàng và có mùi khét. Trong xoang ngực và xoang bụng ở lợn có nhiều nước vàng. Phổi bị tụ huyết từng đám. Mật teo, nước mật đặc như keo. Thận có màu tái nhợt, cắt ra có xuất huyết. Gan vàng nhợt. Niêm mạc bàng quang có lấm tấm xuất huyết.

4. Dịch tễ học

Lợn ở mọi lứa tuổi đều có khả năng mắc bệnh xoắn trùng. Trong môi trường tự nhiên, các loài gia súc như lợn, trâu, bò, dê, chó, mèo và các loài thú hoang như bò rừng, sơn dương, hươu, chó sói, chuột đều có thể nhiễm các serovar Leptospira. Bệnh có khả năng lây lan từ súc vật sang người và ngược lại.

Các loài chuột, đặc biệt là chuột, thường mang trong mình các serovar Leptospira và có thể mắc bệnh mãn tính hoặc trở thành mang trùng, thải Leptospira qua nước tiểu vào môi trường. Trong môi trường tự nhiên, các serovar Leptospira có thể tồn tại từ vài ngày đến vài tuần trong nước cống, rãnh, ao tù.

Lợn và các loài súc vật khác có thể nhiễm xoắn trùng khi tiếp xúc với nước bẩn chứa mầm bệnh. Xoắn trùng có khả năng xâm nhập qua da hoặc qua các vết thương, vết thương mới trên cơ thể. Súc vật cũng có thể nhiễm bệnh khi ăn thức ăn hoặc uống nước nhiễm mầm bệnh.

Bệnh có thể phát sinh và phát triển quanh năm, nhưng thường thấy cao điểm bệnh xảy ra nhiều vào các tháng nóng ẩm, khi mưa nhiều từ mùa hè tới mùa thu.

5. Chẩn đoán bệnh xoắn trùng ở lợn

Chẩn đoán lâm sàng: Căn cứ vào các dấu hiệu lâm sàng đặc trưng của súc vật bị bệnh như da và niêm mạc mắt vàng, nước tiểu có màu đỏ hoặc vàng đậm, mỡ và thịt có mùi khét, khuôn mặt teo, và có dịch vàng trong xoang ngực và bụng.

Chẩn đoán huyết thanh học: Sử dụng phản ứng vi ngưng kết mà kháng nguyên được chế từ các serovar Leptospira đã nhuộm màu và kháng thể là huyết thanh của súc vật nghi ngờ mắc bệnh. Phản ứng này có khả năng phát hiện khoảng 85% súc vật mắc bệnh.

Chẩn đoán vi khuẩn: Có thể phân lập xoắn trùng bằng cách nuôi cấy các bệnh phẩm, đặc biệt là nước tiểu, trên môi trường Teckit. Phương pháp này giúp xác định chính xác loại xoắn trùng gây bệnh.

6. Điều trị bệnh xoắn trùng ở lợn

Điều trị lợn bị bệnh theo phác đồ sau:

  • Thuốc điều trị: Sử dụng Penicillin với liều 25.000 đơn vị/kg thể trọng, kết hợp với Streptomycin ở liều 20mg/kg thể trọng, tiêm bắp thịt. Thời gian dùng thuốc kéo dài trong vòng 5 – 6 ngày liền.
    Ghi chú: Có thể thay thế Penicillin bằng Ampicillin và Streptomycin bằng Kanamycin nếu cần thiết.
  • Kết hợp sử dụng các thuốc trợ sức: Đồng thời, kết hợp sử dụng các thuốc trợ sức như cafein, vitamin B12, C, và K để hỗ trợ quá trình điều trị.
  • Hộ lý: Áp dụng biện pháp cách ly cho súc vật bị bệnh để ngăn chặn sự lây nhiễm sang súc vật khỏe mạnh. Nuôi dưỡng và chăm sóc súc vật bị bệnh cẩn thận trong thời gian điều trị để đảm bảo sự phục hồi và ngăn chặn sự lan truyền của bệnh.

7. Phòng bệnh xoắn trùng ở lợn

Phòng bệnh bằng tiêm vắc xin: Hiện nay, sử dụng vắc xin là một phương pháp phòng bệnh hiệu quả. Vắc xin chết bao gồm 6 serovar Leptospira: L.icterohaemorrhagiae, L.pomona, L.mitis, L.canicola, L.grippotyphosa, và L.bataviae. Liều tiêm phù hợp với trọng lượng của lợn để đảm bảo hiệu quả. Sau liều đầu tiên, cần tiêm nhắc lại sau 6 – 7 ngày với liều tương tự.

Ghi chú: Thực hiện tiêm vắc xin đều đặn, và có thể lặp lại theo định kỳ 6 tháng/lần để duy trì sự miễn dịch.

Diệt chuột: Triển khai các biện pháp diệt chuột như đặt bẫy chuột, sử dụng các loại thuốc diệt chuột và áp dụng các biện pháp sinh học nếu có. Phương pháp làm mất khả năng sinh sản của chuột đực cũng là một giải pháp tiên tiến.

Thực hiện vệ sinh thú y:

  • Khơi thông cống rãnh và duy trì sự sạch sẽ trong chuồng trại và khu chăn nuôi để giảm tồn tại của xoắn trùng.
  • Khi nhập lợn từ các cơ sở chăn nuôi và vùng không xuất hiện bệnh xoắn trùng, cần kiểm tra huyết thanh học để đảm bảo lợn không mang theo mầm bệnh.

Các biện pháp này khi được thực hiện đều đặn và kỹ lưỡng sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh xoắn trùng và kiểm soát sự lây lan của nó trong trại chăn nuôi.

This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :