Home / Trang Trại / Bệnh thối ấu trùng châu Âu ở ong: triệu chứng & phòng trừ

Bệnh thối ấu trùng châu Âu ở ong: triệu chứng & phòng trừ

/

Bệnh thối ấu trùng châu Âu khiến năng suất sản xuất mật thường giảm từ 20 đến 80%. Ong nội thường có thể bỏ tổ và bốc bay sau khi quay mật.

bệnh thối ấu trùng châu âu ở ong

1. Bệnh thối ấu trùng châu Âu là gì?

Bệnh thối ấu trùng châu Âu, hay European Foulbrood, lần đầu tiên được phát hiện tại châu Âu vào năm 1912 bởi nhà nghiên cứu White. Hiện nay, bệnh này đã lan rộng đến khắp nơi, ảnh hưởng đến cả các vùng nuôi ong châu Âu (A.mellifera) và các vùng nuôi ong Apis cerana.

Bệnh thối ấu trùng châu Âu thường được gọi bằng nhiều tên khác nhau như bệnh thối ấu trùng mở nắp hoặc thối ấu trùng tuổi nhỏ. Bệnh này thường gây tử vong cho các ấu trùng ở độ tuổi 3-4 ngày và có thể dẫn đến tình trạng ấu trùng bị chua, được biết đến như thối ấu trùng chua hoặc thối ấu trùng dấm trong một số trường hợp.

Tại các đàn ong bị nhiễm bệnh, năng suất sản xuất mật thường giảm từ 20 đến 80%. Ong nội thường có thể bỏ tổ và bốc bay sau khi quay mật, kiểm tra tổ, hoặc đối mặt với sự thay đổi trong thời tiết, ví dụ như từ mưa lạnh chuyển sang nắng ấm.

Theo bác sĩ thú y Mai Anh (1983), bệnh thối ấu trùng châu Âu đã xuất hiện tại Việt Nam từ năm 1969 do việc nhập ong từ nước ngoài mà không qua kiểm dịch. Từ thời điểm đó đến nay, bệnh này đã lan rộng và hiện nay đã có mặt ở tất cả các nơi nuôi ong nội trên lãnh thổ Việt Nam.

2. Tác nhân gây bệnh ở ong

Theo các nghiên cứu của Poltrep (1977) và Bailey (1981), tác nhân chính gây ra bệnh thối ấu trùng châu Âu là một loại liên cầu khuẩn được gọi là Melissococcus pluton, trước đây còn được biết đến với tên gọi Streptococcus pluton. Các vi khuẩn khác như Bacillus alvei, Streptococcus apis và các vi khuẩn khác chỉ đóng vai trò thứ phát trong quá trình gây bệnh.

Vi khuẩn M. pluton có hình dạng hình cầu với hai đầu kéo dài thành hình ngọn giáo, kích thước từ 0,7 đến 1,5 micromet (u). Chúng thuộc loại liên cầu khuẩn và có màu gram dương (+). Vi khuẩn này có thể tồn tại đơn lẻ hoặc thành cặp. Chúng có sức chống chịu đáng kể, có thể tồn tại trong bánh tổ trong khoảng 12 tháng và 17 tháng ở nhiệt độ phòng. Tuy nhiên, chúng sẽ bị tiêu diệt sau khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời trong vòng 3 giờ.

bệnh thối ấu trùng châu âu ở ong

3. Triệu chứng ấu trùng bị bệnh

Khi ấu trùng bị bệnh nhẹ, có một số biểu hiện đặc trưng như ấu trùng trở nên khô, thay đổi tư thế nằm, và không còn nằm cong như bình thường mà trải rộng ra, mất đi sự màu bóng tự nhiên. Trong những đàn ong có sự bùng nổ dân số, ấu trùng bệnh thường không thể nhìn thấy vì chúng bị che khuất bởi số lượng lớn ong khác.

Khi đàn ong bị bệnh nặng hoặc bệnh kéo dài, ong thợ quân không thể dọn sạch các ấu trùng bệnh, và các ấu trùng mới chết sẽ có màu trắng bệch, sau đó chuyển sang màu vàng nhạt, vàng sậm, và cuối cùng nâu đậm. Xác ấu trùng chết sẽ bị thối rữa và tụt xuống đáy lỗ tổ. Sau một thời gian, chúng sẽ khô đi và trở thành những mảng vảy có thể dễ dàng lấy ra bằng một cái panh. ấu trùng mới chết ban đầu không có mùi, nhưng sau đó chúng sẽ có mùi khá chua, tương tự như mùi dấm.

Khi có sự hiện diện của vi khuẩn Bacillus alvei đồng thời gây bệnh, các ấu trùng thường chết ở độ tuổi lớn hơn, thường là vào độ tuổi 4-5 ngày. Đôi khi, các ấu trùng bắt đầu vít nắp và có mùi thịt thối.

4. Triệu chứng trên bánh tổ

Trong trường hợp đàn ong bị bệnh thối ấu trùng châu Âu nhẹ, thường có nhiều tổ trong khu vực vẫn vít nắp đúng quy trình. Tuy nhiên, có thể có vài tổ không vít nắp và chúng có thể chứa ấu trùng tuổi nhỏ hoặc trứng. Đôi khi, ong chúa có thể đẻ lại trứng vào các tổ này sau khi ong thợ đã dọn dẹp các ấu trùng chết đi. Khi đàn ong bị bệnh nặng, thường sẽ có ít hoặc không có tổ nào vít nắp đúng cách. Khi kiểm tra, bạn có thể thấy ong xào xạc và chạy tụt xuống vách thùng hoặc phía dưới bánh tổ. Ong thợ trong tổ có thể trở nên màu đen bóng do việc ấu trùng bị chết, và trong trường hợp nghiêm trọng, không có ong non kế tiếp.

Bệnh thối ấu trùng châu Âu có khả năng lây truyền từ đàn ong này sang đàn ong khác thông qua một số cách, bao gồm việc ong ăn cướp từ tổ ong bệnh, khi ong đi làm vào nhầm tổ chứa mật phấn cùng một chỗ với đàn ong bệnh, và thông qua di chuyển của các đàn ong, bệnh có thể lan truyền từ vùng này sang vùng khác. Điều này làm tăng nguy cơ bùng phát và lan truyền của bệnh trong cộng đồng ong nuôi.

bệnh thối ấu trùng châu âu ở ong

5. Biện pháp phòng trừ

Khi phát hiện thấy đàn ong bị bệnh có thể sử dụng một trong hai phương pháp, cho ăn thuốc kháng sinh cùng với siro đường hoặc phun thuốc kháng sinh lên bánh tổ, phun lên cơ thể con ong của đàn bị bệnh.

5.1. Phương pháp cho ong ăn

Cách điều trị bệnh thối ấu trùng châu Âu bằng thuốc kháng sinh và siro đường được mô tả chi tiết như sau:

  • Chuẩn bị thuốc kháng sinh và siro đường: Bạn có thể sử dụng một trong những loại thuốc kháng sinh sau: Erythromycin (0,4 – 0,5g), Kanamycin (0,4 – 0,5g), Streptomycin (0,4 – 0,5g), Chloramphenicol (0,4 – 0,5g), hoặc hỗn hợp Streptomycin (1g) và Penicillin (1g). Erythromycin cần phải được hoà tan trước trong 1-2 ml cồn trước khi hòa vào siro đường. Pha thuốc kháng sinh vào 1 lít siro đường.
  • Liều lượng cho ăn: Cho ong ăn siro đường pha thuốc kháng sinh trong vòng 3 tối liền. Mỗi tối, bạn nên cho 10ml/1 cầu. Ví dụ, đàn 3 cầu cần cho ăn 300ml siro đường pha thuốc kháng sinh, và đàn 5 cầu cần cho ăn 500ml siro đường pha thuốc kháng sinh. Việc cho ăn nên được thực hiện nhiều lần trong 1 tối để đảm bảo ong ăn hết.
  • Kiểm tra và tiếp tục điều trị: Sau khi điều trị trong vòng một tuần, bạn nên kiểm tra tình trạng của đàn ong. Nếu thấy bệnh chưa khỏi hoặc tiếp tục xuất hiện, bạn cần tiếp tục cho ăn thuốc kháng sinh.
  • Chọn lọc đàn ong: Để đảm bảo thuốc kháng sinh hiệu quả, bạn nên loại bớt các cầu bị bệnh nặng và cầu thưa quân ra khỏi đàn. Điều này giúp ong tập trung ăn hết siro đường pha thuốc và ngăn chặn sự lây lan của bệnh.
  • Kiểm tra và loại bỏ siro đường không ăn hết: Hôm sau, bạn cần kiểm tra xem ong đã ăn hết siro đường pha thuốc chưa. Nếu không hết, cần cắt bỏ mảng siro đường đó để đề phòng ong ở đàn khỏe không bị lây nhiễm từ mảng siro đường chứa bệnh.
  • Kết hợp với việc thay chúa đẻ đàn: Để tăng hiệu quả điều trị, bạn cần kết hợp việc thay chúa đẻ đàn bệnh bằng mũ chúa từ đàn không bị bệnh. Điều này giúp loại bỏ nguồn nhiễm bệnh và đảm bảo sự phục hồi của đàn ong.

Lưu ý rằng việc điều trị bệnh thối ấu trùng châu Âu cần sự quan sát và chăm sóc đặc biệt, và có thể cần phải lặp lại liệu trình nếu bệnh vẫn còn tiếp diễn sau một thời gian.

5.2. Phương pháp phun thuốc lên bánh tổ

Cách pha chế và sử dụng thuốc kháng sinh để phun trên đàn ong và bánh tổ là một phương pháp thay thế hiệu quả để đảm bảo không có dư lượng thuốc trong mật ong và duy trì phẩm chất của mật này.

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết:

  • Chuẩn bị thuốc kháng sinh: Pha thuốc kháng sinh (ví dụ: Kanamycin) với nước sôi để nguội hoặc nước đường loãng. Dùng tỷ lệ cao gấp đôi so với liệu pháp cho ăn để đảm bảo đủ lượng thuốc khi phun.
  • Phun thuốc kháng sinh: Sử dụng bình phun với hạt nhỏ để đảm bảo sự phủ đều. Hãy nhẹ nhàng phun thuốc kháng sinh lên mình ong và bánh tổ. Tránh phun quá mạnh để không làm chết ấu trùng và không gây ảnh hưởng đến ong trong tổ.
  • Thời gian và tần suất: Phun thuốc mỗi ngày một lần và tiếp tục trong khoảng thời gian cần thiết, thường từ 2-3 lần. Sử dụng tiếp thuốc cho đến khi bệnh thối ấu trùng châu Âu đã được kiểm soát hoàn toàn.
  • Đảm bảo an toàn cho đàn ong: Tránh phun quá nhiều hoặc quá mạnh, vì có thể làm cho ong bỏ tổ và bay đi. Hãy giám sát tình trạng của đàn ong sau khi phun để đảm bảo chúng không bị ảnh hưởng quá nhiều.

Phương pháp này giúp ngăn chặn sự lây lan của bệnh trong đàn ong và bảo vệ mật ong khỏi dư lượng thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, cần thực hiện cẩn thận và theo dõi sát sao tình trạng của đàn ong để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho ong nuôi.

This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :