Home / Trang Trại / 22 sâu rệp, bệnh hại cây hoa cúc: đặc điểm & cách phòng trừ hiệu quả

22 sâu rệp, bệnh hại cây hoa cúc: đặc điểm & cách phòng trừ hiệu quả

/

Cùng Bomtech tìm hiểu thông tin chi tiết về các kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh trên cây hoa cúc, nhằm hỗ trợ bà con nông dân cách đạt được năng suất cao và chất lượng hoa đẹp, bền, nở đúng mùa vụ.

chăm sóc cây hoa cúc

1. Sâu rệp hại cây hoa cúc

Rệp muội nâu (Macrosiphoniella sanborni):

  • Là loài sâu hại phổ biến từ khi cây còn nhỏ đến khi thu hoạch.
  • Rệp nhỏ, thân dài 1,5 mm, màu nâu đen bóng. Rệp sống tập trung ở ngọn cây, lá non, đài hoa, nụ hoa và cánh hoa. Rệp chích hút dịch cây tạo thành những đốm nhỏ màu vàng nâu hoặc thảm đen, cây bị mất dinh dưỡng trở nên còi cọc, ngọn xoăn chùn lại, lá biến dạng, nụ hoa bị thui không nở, cánh hoa nhạt màu và úa. Cây cúc có rệp thường có nấm bồ hóng đen làm giảm khả năng quang hợp. Rệp còn là môi giới truyền bệnh khảm lá virus.
  • Rệp hại cây cúc cũng có nhiều loài thiên địch như bọ rùa, ruồi ăn rệp.
  • Biện pháp phòng trừ: Kiểm tra kỹ cây con trước khi trồng để không trồng cây đã có rệp. Dọn sạch cỏ dại trong vườn. Khi rệp mới phát sinh mật độ còn thấp, dùng tay giết hoặc que bông tẩm keo dính để bắt. Khi rệp phát sinh số lượng nhiều, phun trừ bằng các thuốc Feat, Đầu Trâu Bisad, Bassa, Supracide, Karate.

Sâu xanh (Helicoverpa armigera): 

  • Bướm có kích thước trung bình, thân dài, màu nâu nhạt. Sâu non màu xanh lá cây, lớn tuổi dài khoảng 40 mm.
  • Bướm hoạt động ban đêm, ban ngày ẩn nấp trong đám lá cây, đẻ trứng rải rác trên lá non và nụ hoa. Sâu non ăn khuyết lá và nụ hoa cúc, có thể đục vào ăn phá bên trong nụ. Hóa nhộng dưới đất. Vòng đời 40-45 ngày, trong đó thời gian sâu non 20-25 ngày.
  • Biện pháp phòng trừ: Làm đất kỹ để diệt nhộng. Dùng tay bắt giết sâu non. Phun trừ bằng các thuốc sinh học không gây ô nhiễm môi trường như các thuốc NPV, Đầu Trâu Bicilus, Đầu Trâu Bi-sad, hoặc một số thuốc hóa học như Netoxin, Sherpa, Vibasu, Polytrin.

Sâu khoang (Spodoptera litura): 

  • Còn gọi là sâu ăn tạp. Bướm có kích thước trung bình, thân dài 17-20 m, màu nâu vàng. Bướm hoạt động ban đêm, ban ngày ẩn trong đám lá, bụi có, đẻ trứng thành ổ trên lá cây. Ổ trứng hình bầu dục, bên ngoài phủ lớp lông mịn màu vàng nhạt giống như nửa hạt đậu nành. Sâu non mới nở tập trung quanh ổ trứng, gặm lấm tấm chất xanh của lá cây cúc. Khi lớn tuổi sâu phân tán ăn khuyết lá và đục rỗng bông hoa cúc, nhiều trường hợp mật độ sâu cao và tác hại nặng. Vòng đời 30-40 ngày, trong đó thời gian sâu non 18-22 ngày.
  • Biện pháp phòng trừ: Dọn sạch cỏ dại, ngắt bỏ ổ trứng, dùng tay diệt các ổ sâu non mới nở và bắt giết sâu lớn tuổi. Dùng thuốc phòng trừ như với sâu xanh.

Sâu róm (Porthesia scintillans): 

  • Bướm tương đối nhỏ, thân dài 10-12 mm, màu nâu đỏ. Bướm hoạt động ban đêm, đẻ trứng thành ổ màu vàng trên lá. Sâu non màu nâu đỏ, trên các đốt bụng có túm lông ngắn màu đỏ, đẫy sức dài 20-25 mm.
  • Sâu non màu trắng sữa, mình hơi cong, không có chân, sống trong đất, ăn rễ cây và xác hữu cơ.
  • Sâu non mới nở sống tập trung quanh ổ trứng, gặm biểu bì lá. Sâu lớn tuổi phân tán ăn khuyết lá cúc, cắn nụ và hoa cúc. Khi sâu phát sinh gây hại, dùng tay bắt giết và phun trừ bằng các thuốc như với sâu xanh, sâu khoang.

Câu cấu xanh lớn (Hypomeces squamosus): 

  • Câu cấu trưởng thành là loài cánh cứng, hình bầu dục, dài 18-20 mm, màu xanh vàng, mặt lưng có các chấm nhỏ óng ánh, đầu kéo dài như một cái vòi. Râu đầu hình gấp khúc đính ở hai bên vòi.
  • Câu cấu trưởng thành hoạt động vào sáng sớm và chiều tối, ban ngày ẩn dưới đất, ít bay, có tính giả chết khi bị động chạm, đẻ trứng dưới đất.
  • Tác hại chính là câu cấu trưởng thành ăn khuyết lá, cắn đứt ngọn và nụ hoa. Do ban ngày sâu ẩn nấp dưới đất nên nhiều khi chỉ thấy triệu chứng cây bị hại mà không thấy sâu.
  • Biện pháp phòng trừ có thể thực hiện như sau: Sử dụng tay hoặc vợt để bắt giết sâu trưởng thành vào sáng sớm hoặc chiều tối khi chúng hoạt động cắn phá cây. Rải các loại thuốc sâu dạng hạt như Padan 4G, Vibasu 10H xuống đất để trừ sâu non. Khi sâu trưởng thành gây ra nhiều hại, nên phun trừ bằng các loại thuốc như Sherpa, Lorsban, Supracide, Polytrin, Padan vào buổi tối.

Bọ hung ăn lá (Protaetia sp.):

  • Sâu trưởng thành là loại bọ hung nhỏ, cánh cứng, màu nâu đen. Chúng hoạt động ban đêm và ẩn dưới đất ban ngày, nơi chúng cũng đẻ trứng. Tác hại của chúng là cắn khuyết lá, ngọn và nụ hoa ban đêm, gây tác động tương tự như câu cấu xanh. Để phòng trừ, áp dụng biện pháp tương tự như với câu cấu xanh.

Bọ xít xanh (Nezara viridula): 

  • Bọ trưởng thành hình 5 cạnh, màu xanh lá cây nhạt, dài 13-15 mm. Chúng đặt trứng trên lá và bọ non không có cánh, màu xanh, với đốm đen và trắng trên lưng. Bọ trưởng thành hoạt động nhiều vào buổi sáng và di chuyển nhanh, trong khi bọ non tập trung và ít di chuyển. Chúng chích hút nhựa lá và nụ hoa cúc, tạo thành vết màu nâu sẫm, lá vàng và nụ hoa cúc bị hư. 
  • Phòng trừ có thể thực hiện bằng cách giết bọ xít non mới nở bằng tay hoặc vợt. Khi bọ trưởng thành phát sinh nhiều, sử dụng vợt hoặc phun trừ bằng các loại thuốc như Sherpa, Vibasu, Bassa, Padan, Polytrin.

Bọ trĩ (Frankliniella sp.): 

  • Bọ trưởng thành rất nhỏ, dài dưới 1 mm, màu đen, đuôi nhọn. Bọ non không cánh, màu xanh vàng nhạt. Chúng hoạt động nhanh và đẻ trứng trong mô lá non. Cả bọ trưởng thành và bọ non sống tập trung mặt dưới lá, chích hút nhựa làm lá vàng, lá non biến dạng xoăn lại, cây sinh trưởng kém, màu hoa nhạt. 
  • Khi bọ trĩ gây hại, có thể dùng tay để giết bọ và phun nước để tạo độ ẩm cho vườn cây. Trong trường hợp mật độ bọ cao, phun trừ bằng các loại thuốc như Đầu Trâu Bi-sad, Đầu Trâu Jolie, Vineem, Confidor, Karate, Polytrin.

Rầy xanh (Empoasca flavescens): 

  • Rầy trưởng thành dài 2-3 mm, màu xanh lá cây, hình thoi, đuôi nhọn, có vệt trắng và 2 chấm đen nhỏ ở giữa đầu. Rầy non giống trưởng thành, màu xanh vàng nhạt.
  • Rầy trưởng thành ban ngày thường ẩn dưới tán lá hoặc ở phía bên kia ánh sáng. Khi bị xao lạc, chúng di chuyển bằng cách bò ngang và nhanh chóng lấn trốn. Chúng đẻ trứng trong mô thân cây gần ngọn hoặc trong gân lá non.
  • Cả rầy trưởng thành và rầy non sống ở mặt dưới lá, chích hút nhựa làm cho lá bị xoăn lại, xuất hiện các đốm biến màu, sau đó chuyển sang màu vàng và lá bắt đầu khô héo, hoa trở nên nhỏ. Rầy phát triển nhiều trong điều kiện khô nóng, vòng đời của chúng kéo dài từ 15 đến 20 ngày.
  • Biện pháp phòng trừ chủ yếu là chăm sóc để cây phát triển mạnh mẽ. Khi rầy phát sinh nhiều, có thể sử dụng phương pháp phun trừ bằng các loại thuốc tương tự như với bọ trĩ.

Xén tóc (Phytoecia ryfiventris):

  • Là loại sâu trưởng thành có hình dáng giống cánh cứng, hình ống, màu đen, dài khoảng 8-10 mm. Râu đầu của chúng dài hơn thân và quay về phía đuôi. Sâu non có màu vàng nhạt, phía cuối bụng có nhiều lông tơ, dài khoảng 9-10 mm.
  • Sâu trưởng thành hoạt động chủ yếu vào buổi sáng sớm và chiều mát, ban ngày chúng ẩn trong tán lá hoặc bụi cỏ và đẻ trứng trên thân cây. Sâu non nở ra và đục ngay vào thân cây, thường ở khoảng cách 10 mm từ ngọn, làm cho ngọn cây bị héo. Khi sâu phát sinh nhiều, gây hại hàng loạt cây bị héo ngọn.
  • Biện pháp phòng trừ có thể thực hiện bằng cách cắt ngọn cây bị héo cách khoảng 10 mm để bắt giết sâu non đục bên trong. Bắt giết sâu trưởng thành và phun trừ sâu non bằng các loại thuốc như Polytrin, Vibasu, Pyrinex, Padan khi phát hiện có sâu trưởng thành hoặc khi cây mới bị hại.

2. Bệnh hại cây hoa cúc

Bệnh đốm đen (nấm Septoria chrysanthemella): 

  • Trên lá, vết bệnh là những chấm nhỏ hoặc đốm tròn màu nâu đen. Bệnh nặng khiến các đốm liền nhau thành vết cháy lớn, trên đó có nhiều chấm nhỏ màu đen (các ổ bào tử), lá chuyển sang màu vàng và rụng, cây sinh trưởng kém, hoa trở nên nhỏ.
  • Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm cao. Mức độ nhiễm bệnh của các giống cúc khác nhau.
  • Biện pháp phòng trừ: Tăng cường chăm sóc, bón phân cân đối NPK. Trồng cúc ở những nơi thoáng đãng, cắt bỏ lá bị nhiễm bệnh nặng và lá già úa. Khi bệnh xuất hiện, sử dụng các thuốc như Bendazol, Daconil, Dithan-M, Topsin-M…

Bệnh đốm vàng (nấm Alternaria sp.): 

  • Vết bệnh thường bắt đầu từ mép lá, có màu xám nâu hoặc xám đen, hình tròn hoặc không định, và xung quanh vết bệnh có quầng vàng rộng. Vết bệnh từ mép lá lan ra phía trong phiến lá, làm cho lá thối đen và rụng.
  • Biện pháp phòng trừ: Tránh đọng nước trên ruộng, loại bỏ lá bị nhiễm bệnh nặng. Sử dụng các thuốc chống nấm như đồng, Viben-C, Rovral, Topsin-M…

Bệnh gỉ sắt (nấm Puccinia chrysanthemi): 

  • Mặt trên lá xuất hiện các chấm nhỏ có vẻ gồ lên, màu vàng cam hoặc màu gỉ sắt, sau đó chuyển sang màu nâu đỏ. Bệnh nặng trên lá tạo ra các vết làm cho lá chuyển sang màu vàng và rụng sớm, cây mất sức sống. Đôi khi bệnh xuất hiện ở chồi non và thân, làm cho chồi teo lại. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện độ ẩm cao.
  • Biện pháp phòng trừ: Bón phân cân đối NPK, thường xuyên vệ sinh, loại bỏ lá già úa và lá bị nhiễm bệnh nặng để tạo môi trường thoáng đãng cho vườn. Sử dụng các thuốc như Anvil, Bayfidan, Topsin-M, Copper Zine…

Bệnh thán thư (nấm Colletotrichum chrysanthemi): 

  • Trên lá, vết bệnh là những đốm nhỏ hình tròn, màu nâu vàng hoặc nâu xám, đường kính khoảng 2 – 5 mm, mép vết bệnh hơi lồi lên. Nhiều vết bệnh trên lá làm cho lá vàng, cây sinh trưởng kém, hoa nhỏ. Điều kiện nhiệt độ cao và mưa nhiều thường làm cho bệnh nặng hơn.
  • Biện pháp phòng trừ: Bón phân vừa đủ, cân đối NPK. Khi bệnh xuất hiện, sử dụng các thuốc như Antracol, Daconil, Carbenzim, Dithan-M.

Bệnh phấn trắng (nấm Oidium chrysanthemi): 

  • Vết bệnh thường xuất hiện chủ yếu trên lá non, có hình dạng không đều, trên vết bệnh tạo ra lớp bột màu trắng xám. Mặt dưới lá ở vùng vết bệnh có màu vàng nhạt. Bệnh làm cho lá vàng, khô héo và rụng sớm, nụ bị thối, hoa nhỏ và không nở hoặc nở lệch về một bên.
  • Biện pháp phòng trừ: Bón phân cân đối, tập trung vào việc bón kali. Loại bỏ lá bị nhiễm bệnh nặng. Sử dụng các thuốc như đồng, Anvil, Rovral, Topsin-M, Score.

Bệnh thối gốc rễ (nấm Rhizoctonia solani): 

  • Nấm trong đất xâm nhập vào cổ rễ ở vùng giáp mặt đất, tạo thành vết màu nâu xám, lở loét, khiến rễ mềm và thối, lá héo rũ, và cây dần chết. Nhổ cây bệnh có thể dễ dàng bị đứt ngang gốc. Thời tiết nóng và độ ẩm cao là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của bệnh.
  • Biện pháp phòng trừ: Tránh việc sử dụng phân hữu cơ chưa ủ hoặc sử dụng phân hữu cơ có thêm chế phẩm nấm Trichoderma như Tricô ĐHCT, Vi-ĐK, NLU-Tri. Giữ cho vườn không đọng nước và duy trì độ ẩm đất ổn định. Thường xuyên xới đất quanh gốc cây mà không làm tổn thương gốc. Khi phát hiện cây mới nhiễm bệnh, nhanh chóng sử dụng các thuốc như Validacin, Monceren, Anvil, Fulhumaxin…

Bệnh héo vàng (nấm Fusarium sp.): 

  • Bệnh thường xuất hiện ở phần gốc của thân cây, tạo ra các vết màu nâu đen, bề mặt vết bệnh phình lên và sau đó nứt ra, tạo ra lớp sợi nấm màu trắng khi ẩm ướt. Rễ cây bị nhiễm bệnh thối đen dần. Các triệu chứng khác bao gồm lá vàng từ gốc lên, một số cành bị khô héo, và cuối cùng, toàn bộ cây héo và chết. Nấm thường tồn tại trong đất và phát triển mạnh mẽ vào mùa hè với khí hậu nóng và mưa.
  • Biện pháp phòng trừ: Làm đất kỹ, sử dụng phân hữu cơ ủ hoặc pha chế phẩm Trichoderma vào phân hữu cơ. Loại bỏ cây bị nhiễm bệnh nặng. Thay đổi đất trong chậu có cây bệnh. Đối với cây mới nảy mầm có biểu hiện bệnh, sử dụng thuốc như đồng, Viben-C, Copper Zine kết hợp với xới nhẹ đất và tạo độ cao gốc.

Bệnh héo xanh (vi khuẩn Pseudomonas solanacearum): 

  • Đây là bệnh phổ biến và nguy hiểm với cây hoa cúc, có thể gây chết cây hàng loạt và gây thất thu nghiêm trọng.
  • Triệu chứng điển hình là cây đột ngột héo trong khi lá vẫn xanh. Khi mới bị bệnh, cây có thể tươi lại ban đêm nhưng héo khi nắng, và sau vài ngày, cây không thể phục hồi và chết. Cắt ngang thân cây gần gốc, mạch dẫn bị đen và nếu bóp mạnh, chất dịch chảy ra từ chỗ cắt. Vi khuẩn xâm nhập qua rễ hoặc gốc cây, phát triển phá hủy mạch dẫn, làm cây héo chết. Vi khuẩn có thể tồn tại trong đất trong nhiều năm.
  • Biện pháp phòng trừ: Làm đất kỹ, phơi nắng và bón vôi. Tránh đọng nước và độ ẩm quá cao, không trồng cây ngay sau mưa, đất còn ướt. Không nên bón quá nhiều phân đạm. Cây bị nhiễm bệnh không thể chữa trị được, nên nhổ và tiêu hủy. Đối với chậu có cây nhiễm bệnh, cần thay đất mới; đối với ruộng bị nhiễm nặng, nên luân canh với cây khác. Có thể phun thuốc phòng trừ bệnh cách nhau 7 ngày trước khi cây ra hoa, sử dụng các thuốc kháng sinh như Cuprimicin, Batocid, Kasuran, Sasumi, Actinovate, BAH. Xử lý đất trước khi trồng bằng Formalin với nồng độ 2%.

Bệnh khô lá (tuyến trùng Aphelenchoides ritzemabosi): 

  • Triệu chứng chủ yếu của bệnh xuất hiện trên lá và đôi khi ảnh hưởng đến chồi và hoa cúc. Lá bị nhiễm bệnh thay đổi màu sắc và xuất hiện các đốm vàng nhạt hoặc vàng nâu, phân biệt rõ với gân lá. Những đốm bệnh lớn dần làm cho lá xoắn lại và khô héo. Chồi và hoa cũng bị ảnh hưởng, trở nên xoăn và héo.
  • Tuyến trùng tồn tại và lây truyền thông qua cành giảm, tàn dư cây bị nhiễm bệnh, nước mưa và nước tưới. Tuyến trùng xâm nhập cây thông qua khí khổng, sống trong mô cây và chích hút nhựa làm cho lá và hoa khô héo. Bệnh phát triển mạnh trong mùa xuân và mùa hè ẩm ướt.
  • Biện pháp phòng trừ: Sử dụng cành giâm và cây giống không có dấu hiệu bệnh. Loại bỏ lá, chồi và hoa bị nhiễm bệnh bằng cách tập trung đốt cháy. Khi phát hiện cây bị bệnh, sử dụng các loại thuốc như Oncol, Marshal, Mocap để phun trừ tuyến trùng. Đối với đất đã trồng cây bị nhiễm bệnh, cần thay đất mới hoặc phun rải thuốc Mocap, Furadan, Oncol, Marshal, Formalin.

Bệnh khảm (virus): 

  • Triệu chứng thường là các vết biến màu trên phiến lá, xen kẽ với các phần lá còn lại. Lá trở nên cứng và nhỏ, cây phát triển chậm, mất màu xanh tươi, hoa nhỏ. Triệu chứng chủ yếu xuất hiện trên lá bánh tẻ và virus thường lây truyền qua rệp muội.
  • Không có phương pháp chữa trị cho cây đã bị nhiễm virus. Biện pháp chủ yếu là phòng bệnh bằng cách tránh sử dụng chồi giống từ cây nhiễm bệnh và tăng cường bón lân và kali để tăng khả năng chống chịu bệnh cho cây. Cần loại bỏ cây bị nhiễm bệnh nặng và thực hiện phòng trừ rệp muội hiệu quả.

Các bệnh sinh lý: 

  • Các bệnh này không phải do vi sinh vật gây ra mà là kết quả của ảnh hưởng từ điều kiện môi trường không phù hợp. Nguyên nhân thường gặp là thiếu hoặc thừa nước và chất dinh dưỡng, thời tiết quá nóng hoặc lạnh, và đôi khi là do sử dụng phun thuốc trừ sâu quá mức.
  • Nếu lá thiếu nước, chúng sẽ héo. Nếu rễ thiếu nước, chúng có thể bị thối. Thiếu chất dinh dưỡng sẽ làm cây còi cọc, sinh trưởng chậm, lá vàng và có thể khô đầu lá. Thừa dinh dưỡng, đặc biệt là đạm, sẽ khiến cây sinh trưởng mạnh mẽ, thân lá rối rắm và yếu đuối, và hoa sẽ chậm ra.
  • Khắc phục tình trạng này đòi hỏi việc bón đủ phân hữu cơ và cân đối NPK, cũng như chú ý đến việc cung cấp chất vi lượng thông qua phân lá như Đầu Trâu 005, 007, 009.
  • Đặc điểm của các bệnh sinh lý là chúng không có nguồn lây nhiễm, do đó không truyền nhiễm, và việc chữa trị thường liên quan đến việc khắc phục điều kiện gây bệnh, như loại bỏ nguyên nhân và bổ sung dinh dưỡng để cây hồi phục và phát triển bình thường.

3. Phòng trừ tổng hợp sâu bệnh hại cây hoa cúc

Cây hoa cúc thường mắc nhiều loại sâu bệnh gây hại, trong đó có những loại rất phổ biến và khó phòng trừ như rệp muội, bệnh vàng lá, và bệnh héo xanh. Để đạt hiệu quả trong việc phòng trừ sâu bệnh và đảm bảo sự phát triển mạnh mẽ cũng như sự đẹp đẽ của cây hoa, cần áp dụng nhiều biện pháp từ đầu đến cuối vụ. Dưới đây là một số biện pháp quan trọng:

  • Sử dụng chồi giống không có dấu hiệu sâu bệnh.
  • Làm đất kỹ, làm cho đất tơi xốp và có khả năng thoát nước tốt.
  • Bón đủ phân hữu cơ được ủ hoai mục và kết hợp với chế phẩm nấm Trichoderma. Hạn chế sử dụng phân đạm, nên bón cân đối lẫn và kali bằng các loại phân NPK phù hợp. Phun bổ sung các phân bón lá chứa chất trung – vi lượng.
  • Tưới nước đảm bảo cây có đủ ẩm, tránh tình trạng khô hạn hoặc ngập nước.
  • Bấm ngọn và tia cành đúng lúc và đúng cách. Xới đất và vun cao gốc, loại bỏ cỏ dại thường xuyên.
  • Kiểm tra và phòng trừ sâu bệnh một cách đều đặn và kịp thời.
  • Khi lượng sâu bệnh còn ít, có thể sử dụng vợt hoặc bắt tay để tiêu diệt chúng. Chọn loại thuốc phun phù hợp với loại sâu bệnh cần trừ.
  • Nếu vườn hoặc chậu bị nhiễm bệnh vàng lá hoặc héo xanh nặng, cần thực hiện luân canh với cây khác và thay đất trong chậu.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :