Home / Sức Khỏe / Truyền máu: lợi ích, rủi ro, tác dụng phụ, quy trình truyền

Truyền máu: lợi ích, rủi ro, tác dụng phụ, quy trình truyền

/

Truyền máu (blood transfusion) là một thủ tục y tế trong đó máu hoặc các thành phần của máu được chuyển từ một người (người hiến máu) đến người khác (người nhận máu) thông qua một ống nối hoặc kim tiêm. Mục tiêu chính của truyền máu là cung cấp máu mới hoặc các thành phần máu cần thiết cho người nhận để thay thế hoặc bổ sung máu mất đi hoặc bị suy giảm chức năng.

truyền máu là gì

Truyền máu là gì?

Truyền máu (blood transfusion) là một thủ tục quan trọng và phổ biến trong lĩnh vực y tế, trong đó máu từ những người hiến tặng hoặc các thành phần máu quan trọng được chuyển đến người cần thông qua đường truyền tĩnh mạch (IV). Thủ tục này thường được thực hiện để thay thế máu và các thành phần máu khi chúng có mức tồn tại dưới mức cần thiết để duy trì sức kháng và chức năng cơ bản của cơ thể.

Truyền máu có khả năng cứu sống trong nhiều tình huống khẩn cấp. Một số tình trạng mà truyền máu có thể cải thiện hoặc giúp duy trì sự sống bao gồm việc bạn mất máu do chấn thương nghiêm trọng hoặc trong quá trình phẫu thuật. 

Ngoài ra, nó cũng được sử dụng trong điều trị một số bệnh lý, bao gồm:

  • Thiếu máu, đặc biệt là khi mức độ thiếu máu nghiêm trọng và gây nguy cơ cho sức khỏe.
  • Bệnh máu khó đông hoặc ngược lại.
  • Trong một số loại ung thư, như ung thư máu (leukemia) hoặc ung thư ác tính (lymphoma).
  • Bệnh hồng cầu hình liềm, gây ra nhiều vấn đề về sức kháng và khả năng chuyển động của hồng cầu.

Thành phần máu là gì?

Ngoài việc truyền máu toàn phần, cũng có khả năng truyền một số thành phần cụ thể của máu để đáp ứng nhu cầu cụ thể của bệnh nhân. Các thành phần này không chỉ là máu toàn phần, mà bao gồm các yếu tố quan trọng sau đây:

  • Kết tủa lạnh giúp máu đông lại, đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chảy máu quá mức và duy trì sự ổn định của hệ thống cung cấp máu.
  • Huyết tương chứa các chất dinh dưỡng quan trọng mà cơ thể cần để duy trì sức khỏe và chức năng cơ bản. Khi cần thiết, huyết tương có thể được sử dụng để bổ sung các dưỡng chất quan trọng này.
  • Tiểu cầu là một thành phần máu quan trọng có khả năng giúp đông máu, ngăn chảy máu quá mức.
  • Hồng cầu chịu trách nhiệm mang oxy từ phổi đi khắp cơ thể, duy trì sự sống của tất cả các tế bào và mô trong cơ thể.

Thông thường, máu được thu thập từ các tình nguyện viên không nêu tên, người đã đóng góp máu để sử dụng cho những trường hợp cần thiết tại bệnh viện. Các ngân hàng máu chuyên nghiệp duy trì các nguồn máu an toàn và đảm bảo rằng máu được lưu trữ và phân phối đúng cách cho những bệnh nhân đang cần.

Tuy nhiên, trong một số tình huống, người ta cũng có thể đóng góp máu trực tiếp để giúp bạn bè hoặc người thân. Ngoài ra, bạn cũng có thể có cơ hội lưu trữ máu của riêng mình để sử dụng cho các cuộc phẫu thuật dự kiến trong tương lai, đảm bảo rằng bạn sẽ có nguồn máu an toàn khi cần thiết.

Quy trình truyền máu diễn ra như thế nào?

Máu hiến tặng hoặc các thành phần máu cần thiết được lưu trữ trong các túi y tế đặc biệt cho đến khi cần thiết. Bác sĩ sẽ kết nối túi máu cần thiết với đường truyền tĩnh mạch thông qua ống dẫn. Một cây kim được đặt tại đầu của ống để tiến hành truyền máu hoặc các thành phần máu vào hệ thống tuần hoàn của bệnh nhân.

Trước khi tiến hành truyền máu, y tá sẽ thực hiện các bước sau:

  • Kiểm tra huyết áp, mạch và nhiệt độ của bệnh nhân để đảm bảo rằng tình trạng sức khỏe của họ ổn định và an toàn cho quá trình truyền máu.
  • Y tá sẽ kiểm tra nhóm máu của người hiến tặng và đối chiếu với nhóm máu của bệnh nhân để đảm bảo tính phù hợp và tránh xảy ra phản ứng dị ứng.
  • Đảm bảo rằng máu được cung cấp là sản phẩm do bác sĩ yêu cầu và đã được dán nhãn đúng tên của bệnh nhân để tránh nhầm lẫn.

Trong quá trình truyền máu, vai trò của y tá không chỉ giới hạn vào việc thực hiện quy trình truyền máu một cách cẩn thận mà còn bao gồm việc theo dõi tình trạng sức khỏe của người nhận máu. 

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả cho quá trình này, y tá sẽ thực hiện các bước kiểm tra quan trọng như sau:

  • Sau khi bắt đầu quá trình truyền máu, y tá sẽ theo dõi huyết áp và nhịp tim của người nhận máu sau mỗi khoảng thời gian ngắn, thường là sau 15 phút. Điều này giúp phát hiện sớm bất kỳ biến đổi nào trong tình trạng sức khỏe của người nhận.
  • Khi quá trình truyền máu hoàn thành, y tá sẽ tiếp tục theo dõi huyết áp và nhịp tim để đảm bảo rằng không có vấn đề gì xảy ra sau khi máu đã được truyền vào cơ thể. Điều này giúp xác định xem liệu có sự phản ứng phụ nào không sau quá trình truyền máu.

Thời gian mà quá trình truyền máu mất có thể biến đổi tùy thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm lượng máu và/hoặc thành phần máu mà người nhận cần. Thông thường, mọi người có thể mong đợi rằng quá trình truyền máu sẽ kéo dài từ một đến ba giờ. Tuy nhiên, điều quan trọng là thảo luận với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để biết thêm chi tiết cụ thể về nhu cầu truyền máu của mình và thời gian dự kiến cho quá trình này.

Rủi ro của truyền máu là gì?

Ngành chăm sóc sức khỏe đang nỗ lực không ngừng để đảm bảo an toàn và chất lượng của nguồn cung cấp máu dành cho các trường hợp truyền máu. Ngân hàng máu, nơi thu thập và quản lý máu hiến tặng, đặt ra một loạt câu hỏi quan trọng đối với những người đến hiến máu, nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe, lối sống, và lịch sử du lịch của họ. Chỉ có những người đáp ứng đầy đủ yêu cầu và tiêu chuẩn an toàn mới được phép thực hiện việc hiến máu. Đối với từng đợt máu hiến tặng, một quy trình kiểm tra và xét nghiệm nghiêm ngặt được thực hiện dưới sự hướng dẫn của cơ quan quản lý quốc gia. Bất kỳ mẫu máu nào có dấu hiệu nghi ngờ về an toàn đều bị loại bỏ ngay lập tức để đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho người nhận máu.

Mặc dù đã có những biện pháp phòng ngừa và sàng lọc rất chặt chẽ, không thể tránh khỏi khả năng một số vấn đề không được phát hiện trong quá trình này. Tuy nhiên, khả năng xảy ra điều này là rất thấp và có thể so sánh với việc bị sét đánh. 

Tỷ lệ mắc các bệnh do truyền máu sau đây là rất thấp:

  • HIV: 1 trên 1,5 triệu lượt hiến tặng.
  • Viêm gan C: 1 trên 1,2 triệu lượt hiến tặng.
  • Viêm gan B: 1 trên 293.000 lượt hiến tặng.
  • Ô nhiễm vi khuẩn: 1 trên 100.000 ca truyền máu.

Những loại tác dụng phụ hoặc phản ứng nào có thể xảy ra khi truyền máu?

Mọi người có thể phản ứng khác nhau đối với quá trình truyền máu, và phản ứng này có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. 

Các dạng phản ứng mà người nhận máu có thể gặp phải bao gồm:

  • Khó thở: Đây có thể là dấu hiệu của phản ứng dị ứng hoặc sự xuất hiện của chất gây phản ứng trong máu truyền.
  • Sốt, ớn lạnh hoặc phát ban các vết đỏ trên da: Đây có thể là dấu hiệu của phản ứng dị ứng hoặc viêm nhiễm.
  • Phản ứng truyền máu tán huyết: Đây là một phản ứng phức tạp, trong đó hệ thống miễn dịch cố gắng tiêu diệt các tế bào hồng cầu được truyền máu, có thể xảy ra khi có sự không phù hợp giữa hệ thống tương hợp ABO của người nhận và người cho máu.

Tuy nhiên, đáng chú ý là hầu hết người không trải qua bất kỳ phản ứng nào trong quá trình truyền máu. Những phản ứng trên chỉ xảy ra ở một số trường hợp cụ thể. Trong trường hợp bạn gặp bất kỳ triệu chứng bất thường nào trong quá trình truyền máu, hãy ngay lập tức thông báo cho bác sĩ điều trị. Bác sĩ có thể quyết định ngừng quá trình truyền máu hoặc thực hiện các biện pháp điều trị bổ sung, chẳng hạn như sử dụng các loại thuốc có thể giúp giảm triệu chứng và đảm bảo sự an toàn của quá trình truyền máu.

Lợi ích của việc truyền máu là gì?

Máu đóng một vai trò không thể thay thế trong việc duy trì sự sống và cải thiện tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. Khi cơ thể không có đủ lượng máu hoặc các thành phần máu cần thiết, rủi ro đối mặt với các tình trạng nguy hiểm đe dọa tính mạng là rất lớn. 

Dưới đây là một số lợi ích quan trọng của việc truyền máu:

  • Cung cấp oxy cho cơ thể: Các tế bào hồng cầu trong máu đóng vai trò quan trọng trong việc mang oxy từ phổi đến các cơ quan và mô trong cơ thể, đặc biệt là đến tim và não. Lượng oxy đầy đủ là yếu tố quyết định để duy trì sự sống của mọi tế bào trong cơ thể.
  • Kiểm soát chảy máu: Tiểu cầu, một thành phần quan trọng của máu, có khả năng ngăn ngừa hoặc kiểm soát các vấn đề liên quan đến chảy máu. Khi sự cân bằng tiểu cầu trong máu bị mất, bệnh nhân có thể đối mặt với nguy cơ chảy máu nghiêm trọng.
  • Ngăn chảy máu dưới da: Huyết tương và kết tủa lạnh, hai thành phần khác của máu, đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chảy máu dưới da hoặc các vết thương. Chúng giúp tạo thành các đoạn kết tụ máu và ngăn chảy máu một cách hiệu quả.

Sau khi trải qua quá trình truyền máu, bác sĩ thường khuyên bệnh nhân nên tạo điều kiện cho sự hồi phục bằng cách nghỉ ngơi trong khoảng thời gian từ 24 đến 48 giờ. Điều này giúp cơ thể hấp thụ máu mới một cách hiệu quả. Đồng thời, bệnh nhân cũng nên liên hệ với bác sĩ để lên lịch tái khám và đảm bảo rằng quá trình truyền máu đã đạt được kết quả mong muốn và không gặp phải bất kỳ vấn đề gì sau quá trình điều trị.

Khi nào nên gọi bác sĩ sau khi truyền máu?

Trong lĩnh vực y tế, không thể tránh khỏi việc xảy ra các phản ứng không mong muốn khi tiến hành truyền máu. Những phản ứng này có thể xuất hiện ngay trong quá trình truyền máu, trong vòng một ngày sau hoặc thậm chí kéo dài đến vài tháng sau quá trình điều trị. 

Do đó, nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào sau đây, hãy ngay lập tức liên hệ với bác sĩ (hoặc y tá nếu bạn đang ở trong bệnh viện):

  • Chảy máu, đau hoặc bầm tím mới xuất hiện tại vị trí tiêm tĩnh mạch.
  • Da trở lạnh và ẩm, có biểu hiện sốt hoặc cảm giác ớn lạnh.
  • Màu sắc của nước tiểu bị sẫm hoặc xuất hiện màu đỏ.
  • Nhịp tim tăng nhanh, cảm thấy đau ngực, khó thở hoặc thở khò khè.
  • Cảm thấy đau đầu, chóng mặt, buồn nôn hoặc có triệu chứng nôn mửa.
  • Phát hiện các triệu chứng về da như phát ban, nổi mề đay hoặc cảm giác ngứa ngáy.
  • Đau lưng mạnh.

Việc tiến hành truyền máu có thể khiến mọi người cảm thấy lo lắng và bất an. Tuy nhiên, quy trình này được thực hiện dưới sự giám sát chặt chẽ của các bác sĩ và nhân viên y tế, họ đã và đang nỗ lực hết mình để đảm bảo an toàn cho quá trình điều trị. Từ việc lựa chọn nguồn máu hiến tặng đến việc đảm bảo sử dụng loại máu phù hợp, họ đã thực hiện những biện pháp cần thiết. Việc truyền máu là một phương pháp điều trị hiệu quả và an toàn khi cần thiết. Nếu bạn còn bất kỳ sự nghi ngờ nào về việc cần phải tiến hành truyền máu, hãy đặt câu hỏi và thảo luận cùng với bác sĩ.

Nguồn:

  • Centers for Disease Control and Prevention. Blood Safety. (https://www.cdc.gov/bloodsafety/index.html) Accessed 10/10/20.
  • Centers for Disease Control and Prevention. Bacterial Contamination of Platelets. (https://www.cdc.gov/bloodsafety/bbp/bacterial-contamination-of-platelets.html) Accessed 10/22/20.
  • Centers for Disease Control and Prevention. Transfusion Complications Monitoring. (https://www.cdc.gov/ncbddd/hemoglobinopathies/blood-transfusions.html) Accessed 10/10/20.
  • Lotterman S, Sharma S. Blood Transfusion. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499824/) [Updated 2020 Jul 31]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan-. Accessed 10/10/20.
  • Suddock JT, Crookston KP. Transfusion Reactions. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482202/) [Updated 2020 Aug 10]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan-. Accessed 10/22/20
  • Yaddanapudi S, Yaddanapudi L. Indications for Blood and Blood Product Transfusion. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4260298/) Indian Journal of Anaesthesia. 2014;58(5):538-542. Accessed 10/10/20.
  • National Heart, Lung, and Blood Institute. Blood Transfusion. (https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/bt) Accessed 10/10/20.
  • Food and Drug Administration. Keeping Blood Transfusions Safe: FDA’s Multi-layered Protections for Donated Blood. (https://www.fda.gov/BiologicsBloodVaccines/SafetyAvailability/BloodSafety/ucm095522.htm) Accessed 10/10/20.
  • American Red Cross. Give Blood. (https://www.redcross.org/give-blood.html) Accessed 10/10/20.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :