Home / Sức Khỏe / Sinh thiết tủy xương phát hiện bệnh gì & quá trình thực hiện

Sinh thiết tủy xương phát hiện bệnh gì & quá trình thực hiện

/

Sinh thiết tủy xương (bone marrow biopsy) là một quy trình y tế được thực hiện để lấy mẫu mô tủy xương từ bên trong các xương lớn, như xương bẹn (hip bone), xương ngực (sternum), hoặc xương tay (tibia). Mục đích chính của sinh thiết tủy xương là đánh giá sự hoạt động của tủy xương, kiểm tra sự hình thành và chức năng của tế bào máu, và xác định nếu có bất kỳ bệnh lý hay tình trạng y tế nào đang ảnh hưởng đến tủy xương.

sinh thiết tủy xương

Sinh thiết tủy xương là gì?

Sinh thiết tủy xương (bone marrow biopsy) là một thủ tục quan trọng và không thể thiếu trong lĩnh vực y tế, được sử dụng để chẩn đoán và đánh giá các tình trạng ảnh hưởng đến máu và tủy xương của cơ thể. Tủy xương, nằm tại bên trong các xương lớn và nhỏ, là nơi mà các tế bào máu quan trọng của cơ thể, bao gồm tế bào máu đỏ, tế bào bạch cầu và tiền bạch cầu, được tạo ra và phát triển.

Trong quá trình thực hiện sinh thiết tủy xương, bác sĩ sẽ tiến hành một quy trình thần kinh xác để lấy một mẫu tủy nhỏ từ bên trong xương. Mẫu này sau đó sẽ được chuyển đến phòng thí nghiệm, nơi một chuyên gia được gọi là nhà nghiên cứu bệnh học sẽ thực hiện kiểm tra cận lâm sàng trên các tế bào tủy dưới kính hiển vi. Họ sẽ tìm kiếm và phân tích các biểu hiện, dấu hiệu và biến đổi tế bào, như sự tăng cường của tế bào bạch cầu, sự suy yếu của tế bào máu đỏ, hoặc sự hiện diện của tế bào ung thư.

Sinh thiết tủy xương không chỉ là một phương pháp chẩn đoán mà còn là một công cụ quan trọng trong việc xác minh và theo dõi nhiều tình trạng bệnh lý, bao gồm các rối loạn máu như bệnh thiếu máu sơ cấp, bệnh bạch cầu trắng, và cả các bệnh ung thư tương tự như bệnh bạch cầu trắng cấp tính và cả bệnh bạch cầu trắng mãn tính. Thông qua việc tiến hành sinh thiết tủy xương, các chuyên gia y tế có thể đưa ra các quyết định về liệu pháp và điều trị phù hợp, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống và dự đoán sự phục hồi cho bệnh nhân.

Tủy xương là gì?

Tủy xương, một cơ quan quan trọng nằm bên trong trung tâm rỗng của các xương lớn, đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và duy trì hệ thống máu của cơ thể. Tủy xương bao gồm hai thành phần chính: phần mô mềm và chất lỏng.

Phần mô của tủy xương có nhiệm vụ tạo ra các thành phần quan trọng của máu, bao gồm:

  • Hồng cầu: Đây là những tế bào máu chuyên chở oxy từ phổi đến các phần khác của cơ thể. Sự hiện diện của hồng cầu giúp duy trì sự sống và hoạt động của tất cả các tế bào trong cơ thể.
  • Bạch cầu: Các tế bào này đóng vai trò bảo vệ cơ thể chống lại vi khuẩn, viêm nhiễm và các bệnh truyền nhiễm khác. Bạch cầu là một phần quan trọng của hệ thống miễn dịch của chúng ta.
  • Tiểu cầu: Tiểu cầu là tế bào máu có khả năng hình thành cục máu đông để ngăn chảy máu khi các mạch máu bị tổn thương. Điều này là quan trọng để ngăn chảy máu quá mức khi xảy ra vết thương.

Mạch máu, bao gồm động mạch, tĩnh mạch và mao mạch, là những ống dẫn máu lưu thông khắp cơ thể, đảm bảo việc vận chuyển các thành phần máu này đến nơi cần thiết. Phần chất lỏng của tủy xương chứa tế bào gốc, còn gọi là tế bào máu trung gian, và cung cấp các vitamin cần thiết cho quá trình sản xuất tế bào máu. Điều này giúp duy trì sự cân bằng và sản xuất liên tục các thành phần máu quan trọng.

Khi cần kiểm tra tình trạng tủy xương, có hai thủ tục phổ biến:

  • Sinh thiết tủy xương: Thủ thuật này nhằm kiểm tra phần mô của tủy xương.
  • Chọc hút tủy xương: Đây là một thủ tục riêng biệt, được thực hiện để kiểm tra phần chất lỏng của tủy xương. Thường được thực hiện trước khi tiến hành sinh thiết.

Khi nào cần sinh thiết tủy xương?

Sinh thiết tủy xương cung cấp thông tin quý báu mà các chuyên gia y tế có thể tận dụng để đánh giá và chẩn đoán nhiều tình trạng khác nhau. 

Cụ thể, quá trình này có thể được thực hiện với mục đích sau:

  • Đánh giá và chẩn đoán tình trạng: Bác sĩ có thể yêu cầu sinh thiết tủy xương khi họ phát hiện bất thường về số lượng tế bào máu trong mẫu máu của bệnh nhân. Kết quả của sinh thiết này có thể giúp bác sĩ xác định các rối loạn về máu, như thiếu máu cơ bản, bệnh tim máu trắng, hoặc các căn bệnh ung thư khác. Ngoài ra, nó cũng có thể là công cụ hữu ích trong việc xác định nguyên nhân gây sốt hoặc nhiễm trùng không rõ nguyên nhân ở bệnh nhân.
  • Đo lường giai đoạn ung thư: Nó có khả năng cho thấy liệu tế bào ung thư đã lây lan đến tủy xương hay chưa. Thông tin này rất quan trọng để xác định phương pháp điều trị phù hợp và dự đoán tiến triển của bệnh.
  • Theo dõi hiệu quả điều trị: Đặc biệt là trong trường hợp điều trị ung thư, việc thực hiện sinh thiết tủy xương định kỳ có thể giúp xác định xem liệu liệu trình điều trị đang diễn ra có hiệu quả hay không. Thông qua việc kiểm tra tủy xương, bác sĩ có thể đánh giá khả năng của tủy xương trong việc sản xuất tế bào máu khỏe mạnh sau khi điều trị.
  • Xác định phù hợp cho ghép tế bào gốc đồng loại: Có ý nghĩa đặc biệt trong trường hợp người có sự kết hợp hoàn hảo giữa tế bào tủy xương của họ và người nhận. Điều này là quan trọng khi người nhận cần một nguồn tế bào gốc mới, khỏe mạnh từ người hiến tặng. Tuy nhiên, để đảm bảo sự thành công của quá trình ghép, tế bào tủy xương của người cho và người nhận phải khớp nhau tương thích.

Sinh thiết tủy xương phát hiện những bệnh/vấn đề gì?

Bác sĩ có khả năng tiến hành sinh thiết tủy xương để chẩn đoán nhiều tình trạng liên quan đến sự tăng hoặc giảm tế bào máu. Sinh thiết tủy xương cũng có thể được áp dụng để xác định và đối phó với các loại ung thư ảnh hưởng đến hệ thống máu và tủy xương. Các điều kiện cụ thể bao gồm:

  • Thiếu máu: Đây là tình trạng mà cơ thể không cung cấp đủ tế bào hồng cầu để vận chuyển oxy đến các phần khác của cơ thể.
  • Thiếu máu bất sản: Đây là tình trạng mà tủy xương không thể sản xuất đủ số lượng hồng cầu, bạch cầu, và tiểu cầu cần thiết.
  • Sự biến đổi của bạch cầu và bạch cầu tăng: Đây là tình trạng liên quan đến sự suy giảm hoặc tăng số lượng tế bào bạch cầu.
  • Sự biến đổi của tiểu cầu và tiểu cầu tăng: Đây là tình trạng liên quan đến sự suy giảm hoặc tăng số lượng tế bào tiểu cầu.
  • Bệnh đa hồng cầu nguyên phát: Đây là một loại ung thư hiếm gặp, khiến tủy xương sản xuất quá nhiều hồng cầu.
  • Bệnh bạch cầu: Loại ung thư tế bào máu này có thể dẫn đến sự biến đổi tế bào máu, đặc biệt là bạch cầu.
  • Ung thư hạch: Loại ung thư hệ bạch huyết có thể dẫn đến sự biến đổi số lượng tế bào bạch cầu và hồng cầu.
  • Đa u tủy: Đây là một loại ung thư máu hiếm gặp, gây hại cho tế bào plasma, loại tế bào bạch cầu đặc biệt.
  • Ung thư thứ phát: Đây là tình trạng mà ung thư ban đầu phát triển ở một nơi khác trong cơ thể (ví dụ: ung thư vú hoặc ung thư phổi) nhưng sau đó lan toả và ảnh hưởng đến tủy xương.
  • Xơ tủy: Đây là một rối loạn liên quan đến mô sẹo xơ thay thế tủy xương, gây ảnh hưởng đến chức năng sản xuất tế bào máu.
  • Hội chứng rối loạn sinh tủy: Đây là một hội chứng đặc biệt, trong đó tế bào gốc không phát triển một cách bình thường.

Chuẩn bị sinh thiết tủy xương như thế nào?

Bác sĩ sẽ hướng dẫn chi tiết về quy trình và chuẩn bị cho thủ thuật. Ví dụ, nếu thuốc an thần được dự định sử dụng để giảm đau trong ngày thực hiện thủ thuật, bạn có thể cần tuân thủ khuyến nghị không ăn hoặc uống từ đêm hôm trước. Hãy sắp xếp để có người đưa bạn về nhà sau thủ thuật.

Bác sĩ yêu cầu bạn cung cấp thông tin chi tiết về tiền sử bệnh lý, bao gồm các tình trạng rối loạn chảy máu, như bệnh máu khó đông. Ngoài ra, hãy báo cho họ biết về tất cả các loại thuốc bạn đang sử dụng, đặc biệt là thuốc làm loãng máu hoặc thuốc chống đông máu. Đừng quên thông tin về việc sử dụng bất kỳ vitamin hoặc chất bổ sung nào cũng như bất kỳ dị ứng thuốc nào bạn có.

Cuối cùng, bác sĩ cần biết liệu bạn đang mang thai hay không để đảm bảo an toàn trong quá trình thực hiện thủ thuật.

Quá trình sinh thiết tủy xương diễn ra như thế nào?

Sinh thiết tủy xương có thể được thực hiện tại văn phòng hoặc bệnh viện của bác sĩ. Toàn bộ quá trình này thường kéo dài khoảng 30 phút, trong đó bạn sẽ tỉnh táo suốt thời gian thực hiện thủ thuật. Tuy nhiên, để đảm bảo sự thoải mái cho bạn, bác sĩ sẽ thực hiện việc gây tê cục bộ tại vị trí cần sinh thiết.

Trước khi bắt đầu thủ thuật, bạn sẽ được yêu cầu thay áo choàng bệnh viện và có thể được cung cấp thuốc an thần để giúp bạn thư giãn. 

Quá trình sinh thiết tủy xương bao gồm các bước sau:

  • Tùy thuộc vào vị trí cụ thể của tủy xương cần sinh thiết, bạn có thể được đặt nằm nghiêng hoặc nằm sấp. Thường thì, vị trí phổ biến nhất cho sinh thiết tủy xương là ở mặt sau của xương hông, gọi là mào chậu sau.
  • Bác sĩ sẽ bắt đầu quá trình bằng việc làm sạch da tại vị trí dự định bằng cách sử dụng thuốc sát trùng. Sau đó, họ sẽ tiêm thuốc gây tê vào lớp da và đối diện với bề mặt xương.
  • Tiếp theo, bác sĩ sẽ thực hiện một nhát cắt nhỏ tại vị trí cần sinh thiết và chèn một cây kim sinh thiết đặc biệt vào xương. Bằng cách sử dụng một ống tiêm nhỏ gắn vào kim, họ sẽ loại bỏ chất lỏng từ tủy xương, một quá trình được gọi là khát vọng tủy xương.
  • Sau đó, một cây kim có tâm rỗng sẽ được chèn vào để lấy một mẫu mô nhỏ giống như bọt biển từ tủy xương. Loại sinh thiết này thường được gọi là sinh thiết lõi, bởi vì kim sẽ lấy ra một mẫu mô “lõi” hoặc hình trụ từ tủy xương.
  • Cuối cùng, bác sĩ sẽ loại bỏ cây kim chứa mẫu và tạo áp lực lên vết thương để cầm máu. Sau đó, họ sẽ băng lại vết thương và gửi mẫu được lấy đến phòng thí nghiệm để kiểm tra các dấu hiệu bệnh.

Sinh thiết tủy xương có đau không?

Trong quá trình thực hiện thủ thuật hút tủy xương, không ít người có thể trải qua cảm giác đau nhói và thậm chí cảm nhận một sự đau đớn nhẹ, âm ỉ tại vị trí tác động chính – là phần sinh thiết lõi của thủ thuật. Điều đáng tiếc là không thể tê hoàn toàn vùng này, và do đó, bạn có thể cảm nhận sự áp lực, sự đẩy và kéo khiến bạn cảm thấy không thoải mái.

Trong trường hợp bạn trải qua bất kỳ sự đau đớn hay khó chịu nào trong quá trình này, quan trọng nhất là phải nói chuyện với bác sĩ của bạn về mọi mối lo ngại. Họ không chỉ có khả năng áp dụng các biện pháp gây tê tại vị trí thực hiện sinh thiết mà còn có thể cung cấp thuốc giúp bạn cảm thấy thoải mái hơn trong suốt quá trình thực hiện thủ thuật. Điều này sẽ đảm bảo bạn trải qua trải nghiệm thủ thuật một cách an toàn và dễ chịu hơn.

Mong đợi điều gì sau khi sinh thiết tủy xương?

Sau khi thực hiện quá trình sinh thiết, có thể bạn sẽ có cơ hội trở về nhà cùng ngày để tiến hành các thủ tục cần thiết. Tuy nhiên, điều quan trọng là nếu trong quá trình này bạn nhận được thuốc an thần, bạn sẽ cần phải sắp xếp cho ai đó chở bạn về nhà, bởi thuốc này có thể gây ảnh hưởng đến khả năng lái xe an toàn.

Bác sĩ có thể đưa ra những lời khuyên như:

  • Sử dụng thuốc giảm đau không kê đơn nếu bạn cảm thấy đau hoặc không thoải mái. Điều này sẽ giúp giảm đi cảm giác đau sau quá trình sinh thiết.
  • Tránh tập thể dục hoặc bất kỳ hoạt động thể chất nào có tính chất vất vả trong ít nhất 24 giờ sau quá trình sinh thiết. Điều này sẽ giúp tránh tình trạng căng thẳng vùng vết thương và giúp quá trình phục hồi diễn ra suôn sẻ hơn.
  • Để vết thương khô tự nhiên trong ít nhất 24 giờ. Điều này giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lành vết thương.

Nên lưu ý rằng các biến chứng sau quá trình sinh thiết như chảy máu nhiều hoặc nhiễm trùng tại vị trí sinh thiết là rất hiếm. Thường thì việc áp lực đúng cách lên vùng vết thương sẽ giúp ngăn chặn tình trạng chảy máu quá mức. Tuy nhiên, nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nhiễm trùng nào sau quá trình này, bác sĩ có thể kê đơn kem kháng sinh để điều trị.

Kết quả sinh thiết tủy xương có ý nghĩa gì?

Một chuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu bệnh học, được gọi là nhà nghiên cứu bệnh học, sẽ tiến hành phân tích mẫu tủy xương dưới kính hiển vi. Sau đó, bác sĩ chuyên khoa sẽ đánh giá kết quả của nhà nghiên cứu bệnh học và chia sẻ với bạn các bước tiếp theo trong quá trình chẩn đoán và điều trị. Bác sĩ có thể xác nhận chẩn đoán ban đầu, yêu cầu thêm các xét nghiệm bổ sung, hoặc đề xuất và điều chỉnh các phương pháp điều trị dựa trên kết quả này.

Hãy ngay lập tức liên hệ với bác sĩ nếu bạn bắt gặp bất kỳ dấu hiệu biến chứng sau đây sau khi thực hiện quá trình sinh thiết:

  • Làn da xung quanh vị trí sinh thiết bắt đầu đỏ hoặc đỏ lan rộng.
  • Chảy máu nhiều hoặc chảy dịch từ vị trí sinh thiết.
  • Sưng từ vị trí sinh thiết.
  • Sốt hoặc đau nặng hơn.

Sinh thiết tủy xương thường được thực hiện khi có nghi ngờ về các rối loạn máu hoặc các tình trạng khác có liên quan đến tủy xương. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi cụ thể nào về quy trình này hoặc có lo ngại về mức độ đau và không thoải mái trong quá trình thực hiện sinh thiết, hãy trò chuyện với bác sĩ. Họ có thể cung cấp thuốc giảm đau để giảm bớt sự khó chịu và căng thẳng trong quá trình thực hiện sinh thiết, và trình bày chi tiết từng bước của quy trình, giúp bạn hiểu rõ hơn và tự tin hơn trong ngày thực hiện sinh thiết.

Nguồn:

  • Draganski E, Deason T, Craig FE. Bone marrow aspiration and biopsy performed by RNs: a review of clinical practice. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31449123/) Am J Nurs. 2019;119(9):47-53. Accessed 7/18/2022.
  • National Cancer Institute. Dictionary of Cancer Terms. Bone Marrow Aspiration and Biopsy. (https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/bone-marrow-biopsy) Accessed 7/18/2022.
  • Leukemia and Lymphoma Society. Bone Marrow Tests. (https://www.lls.org/managing-your-cancer/lab-and-imaging-tests/bone-marrow-tests) Accessed 7/18/2022.
  • Rindy LJ, Chambers AR. Bone marrow aspiration and biopsy. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559232/) [Updated 2022 Apr 27]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan-. Accessed 7/18/2022.
  • Tomasian A, Jennings JW. Bone marrow aspiration and biopsy: techniques and practice implications. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34398308/) Skeletal Radiol. 2022;51(1):81-88. Accessed 7/18/2022.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :