Home / Sức Khỏe / Liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân (SBRT): ưu điểm, tác dụng phụ

Liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân (SBRT): ưu điểm, tác dụng phụ

/

Liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân (Stereotactic Body Radiation Therapy – SBRT) là một phương pháp xạ trị hiện đại được thiết kế để điều trị các khối u hay bất kỳ tế bào ác tính nào trong cơ thể, đặc biệt là những vùng khó tiếp cận bằng các phương pháp truyền thống. SBRT thường được sử dụng để điều trị ung thư, đặc biệt là ở những bệnh nhân không thích hợp hoặc không thể phẫu thuật.

liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân

Liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân là gì?

Liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân (Stereotactic Body Radiation Therapy – SBRT) đánh dấu một bước tiến đột phá trong lĩnh vực y học xạ trị. Phương pháp này khác biệt hoàn toàn so với xạ trị truyền thống, với điểm mạnh tập trung cực cao của tia xạ vào mục tiêu trong một khoảng thời gian cực ngắn, thậm chí chỉ trong vài ngày, chứ không phải là trong tuần như xạ trị thông thường.

SBRT được ứng dụng một cách hiệu quả để điều trị các khối u ung thư nhỏ, chưa kịp lan sang các cơ quan lân cận. Một ưu điểm lớn của SBRT là khả năng cung cấp liều xạ trị mạnh mẽ tới mục tiêu, đồng thời hạn chế sự tổn thương đối với mô và cơ quan khỏe mạnh xung quanh. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm tác động phụ cho bệnh nhân và tăng cường khả năng chữa trị.

Ngoài ra, SBRT còn được sử dụng trong nhiều ứng dụng khác, bao gồm điều trị các bệnh lý mà trước đây có thể khó khăn hoặc không thể phẫu thuật, như ung thư phổi hoặc ung thư gan. 

Những loại ung thư nào được điều trị bằng SBRT?

Liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân, một trong những phương pháp tiên tiến của y học, đã được áp dụng rộng rãi để điều trị một loạt các bệnh lý, trong đó bao gồm cả một số loại ung thư nguy hiểm như ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư gan, và ung thư tuyến tụy. Phương pháp này sử dụng các loại tia X hoặc tia gamma có năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư và ngăn chúng phát triển.

Trong trường hợp ung thư phổi, liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân thường được sử dụng khi tế bào ung thư đã lan sang các bộ phận khác của cơ thể hoặc không thể mổ bỏ một cách an toàn. Đối với ung thư tuyến tiền liệt, phương pháp này được sử dụng như một phần của kế hoạch điều trị hoặc sau phẫu thuật để tiêu diệt tế bào ung thư còn lại. Đối với ung thư gan và ung thư tuyến tụy, liệu pháp xạ trị thường được áp dụng khi tế bào ung thư không thể loại bỏ bằng phẫu thuật hoặc để giảm kích thước của khối u trước khi tiến hành mổ.

Liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân đòi hỏi sự chẩn đoán chính xác và lựa chọn phù hợp của tia X hoặc tia gamma, cũng như quản lý tốt của tác động phụ có thể xảy ra. Bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ trong suốt quá trình điều trị để đảm bảo hiệu quả và an toàn tối ưu.

Sự khác biệt giữa SBRT và xạ trị thông thường là gì

Cả hai phương pháp điều trị ung thư đều có khả năng giúp bệnh nhân đối phó với căn bệnh nguy hiểm này. Sự khác biệt chính giữa chúng nằm ở thời gian điều trị và liều lượng bức xạ được áp dụng hàng ngày.

  • Phương pháp xạ trị thông thường thường được áp dụng khi mục tiêu điều trị là ung thư có kích thước lớn hoặc đã lan rộng ra các khu vực khác của cơ thể. Trong quá trình này, các bác sĩ sử dụng liều phóng xạ thấp hơn và thường đòi hỏi bệnh nhân phải điều trị hàng ngày trong khoảng vài tuần.
  • Trong khi đó, phương pháp SBRT (Stereotactic Body Radiation Therapy) thường được sử dụng để điều trị các khối u nhỏ, chưa lan rộng ra các bộ phận khác của cơ thể. Điều đặc biệt về SBRT là nó thực hiện với liều bức xạ lớn hơn, tập trung vào một số lần điều trị trong vòng một đến hai tuần. Điều này giúp giảm thời gian điều trị và tiết kiệm nhiều thời gian cho bệnh nhân.

Một điểm cần chú ý là một số người có thể trải qua ít tác dụng phụ hơn khi sử dụng SBRT so với phương pháp xạ trị thông thường. Tuy nhiên, quyết định về phương pháp điều trị cụ thể nên được đưa ra sau khi bệnh nhân đã thảo luận kỹ với các chuyên gia y tế để đảm bảo sự phù hợp với tình trạng sức khỏe và giai đoạn của căn bệnh ung thư của họ.

Sự khác biệt giữa SBRT và xạ trị điều biến liều là gì?

Xạ trị điều biến liều (IMRT) là một phương pháp cung cấp bức xạ bên ngoài, được thiết kế để tạo ra một chùm tia xạ trị chính xác và tập trung vào khu vực ung thư mục tiêu. Thường được ứng dụng cho bệnh nhân đang trải qua quá trình xạ trị thông thường, IMRT sử dụng công nghệ tiên tiến để tạo ra chùm tia xạ trị có hình dạng và cường độ phù hợp với bộ phận cơ thể bị ảnh hưởng, đồng thời giảm tác động đến mô khỏe mạnh xung quanh. Đây là một phương pháp quan trọng trong điều trị ung thư đặc biệt là ung thư đầu và cổ. Điều quan trọng là bệnh nhân có thể được tiến hành cả hai phương pháp IMRT và SBRT, tuy nhiên, quyết định cuối cùng về phương pháp nào thích hợp nhất sẽ do bác sĩ điều trị đưa ra.

Ngoài ra, còn có một số phương pháp khác, như sau:

  • Kỹ thuật xạ trị ba chiều phù hợp mô đích (3D-CRT): Các bác sĩ sử dụng kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT) để tạo ra hình ảnh ba chiều (3D) của khối u, giúp họ lập kế hoạch xạ trị dựa trên thông tin chi tiết về hình dạng và vị trí của khối u. Việc này cho phép họ tối ưu hóa điều trị ung thư và đồng thời bảo vệ các mô khỏe mạnh xung quanh. Đây là một trong những cách điều trị bức xạ hiện đại.
  • Phương pháp xạ trị có hướng dẫn bằng hình ảnh (IGRT): Phương pháp này liên quan đến việc chụp ảnh hàng ngày của vùng được điều trị và so sánh chúng với các hình ảnh tham chiếu được chụp trước khi bắt đầu xạ trị. Bằng cách làm như vậy, các bác sĩ có khả năng điều chỉnh định vị của chùm tia xạ trị một cách chính xác và đảm bảo rằng điều trị được thực hiện đúng vị trí và hình dạng của khối u.
  • Liệu pháp proton: Sử dụng proton, một loại hạt tích điện dương, thay vì sử dụng tia X như các phương pháp xạ trị khác. Sự khác biệt này cho phép proton truyền năng lượng thấp và tập trung vào mục tiêu một cách chính xác, giảm nguy cơ tác động đến mô xung quanh.

Tất cả các phương pháp xạ trị này, bao gồm cả IMRT và SBRT, đều đòi hỏi việc lập kế hoạch cẩn thận dựa trên thông tin 3D về khối u và mô cơ thể, nhằm đảm bảo hiệu suất và an toàn trong quá trình điều trị. Quyết định về phương pháp xạ trị cụ thể sẽ phụ thuộc vào tình trạng của bệnh nhân và quyết định của bác sĩ điều trị.

Chuẩn bị những gì trước khi SBRT?

Trải nghiệm của mỗi người khi tiếp cận điều trị bằng tia X cơ địa (SBRT) có thể đa dạng, tùy thuộc vào loại khối u cần can thiệp. Tuy nhiên, để cung cấp một cái nhìn tổng quan về quá trình chuẩn bị trước khi tiếp nhận SBRT, dưới đây là một số thông tin cần biết:

  • Bước đầu, bác sĩ chuyên khoa ung thư bức xạ sẽ xem xét hồ sơ y tế của bạn và thực hiện cuộc khám sức khỏe. Trong quá trình này, họ có thể yêu cầu thực hiện các xét nghiệm bổ sung để đánh giá tình trạng sức khỏe của bạn.
  • Bác sĩ sẽ đặt ra những câu hỏi quan trọng về sức khỏe tổng thể của bạn. Nếu bạn đang mang thai hoặc cho con bú, việc này cần được thông báo cho bác sĩ. Họ cũng quan tâm đến việc bạn có đang sử dụng thuốc điều trị bệnh tiểu đường, liệu bạn đã từng cấy ghép thiết bị y tế hoặc có mắc bất kỳ dị ứng nào. Đồng thời, họ cũng sẽ hỏi bạn về tình trạng tâm lý, chẳng hạn như có mắc chứng sợ bị vây kín trong quá trình điều trị không.
  • Bác sĩ sẽ cung cấp thông tin chi tiết về phương pháp điều trị SBRT, bao gồm cả rủi ro và lợi ích của nó. Sau đó, bạn sẽ được yêu cầu ký vào một mẫu chấp thuận, thể hiện sự hiểu biết của bạn về quyết định điều trị. Khi bạn ký vào mẫu này, bạn đã đồng ý với quá trình điều trị SBRT và cho phép bác sĩ thực hiện liệu pháp này.
  • Tiếp theo, quá trình mô phỏng điều trị sẽ diễn ra. Đây là cơ hội để bác sĩ xác định vị trí chính xác của khối u bằng cách sử dụng các hình ảnh chụp như CT, MRI và X-quang. Phiên mô phỏng cũng là thời điểm để bạn trò chuyện với bác sĩ về cảm giác của mình, chẳng hạn như liệu bạn cảm thấy thoải mái hay không, hoặc liệu bạn có lo lắng trong quá trình điều trị không.
  • Bác sĩ có thể đánh dấu trên da để xác định vị trí cần áp dụng tia X cơ địa. Bạn cũng có thể được trang bị một thiết bị cố định giúp bạn giữ vị trí cố định trong suốt quá trình điều trị. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể tạo ra một khuôn đặc biệt hoặc khuôn đúc để đảm bảo bạn đứng yên và đúng vị trí mỗi khi tiếp nhận điều trị.
  • Khi quá trình mô phỏng hoàn tất, bác sĩ sẽ chia sẻ thông tin cụ thể về thời gian dự kiến của quá trình điều trị, có cần có người đi cùng bạn không, và liệu bạn có thể ăn uống sau nửa đêm trước ngày điều trị hay không. Bác sĩ cũng sẽ khuyên bạn mặc quần áo thoải mái, dễ cởi và mặc lại nếu cần thiết. Tùy thuộc vào tình huống cụ thể, bác sĩ có thể cung cấp thuốc chống buồn nôn, chống viêm, hoặc chống lo âu để giảm bớt các tác động phụ có thể xảy ra trong quá trình điều trị.

Kiểm soát sự lo lắng như thế nào?

Ung thư gây ra một trạng thái căng thẳng mà không ai mong muốn phải trải qua, dù bạn đang đặt niềm hy vọng vào kết quả xét nghiệm hay đang chờ đợi cuộc gọi để bắt đầu liệu pháp. Luôn luôn tạo cơ hội để chia sẻ cảm xúc và nỗi lo âu với bác sĩ của bạn là một phần quan trọng trong quá trình này. Khi bạn hiểu rõ hơn về tình trạng của mình, điều này có thể giúp giảm đi sự căng thẳng không mong muốn.

Nếu bạn đang phải đối mặt với việc sắp phải trải qua SRSB (Stereotactic Body Radiotherapy – Xạ trị cơ thể theo kỹ thuật định hình), lo lắng có thể trở thành một phần không thể tránh khỏi. Trong thời gian chờ đợi, sự bận rộn có thể là một cách hiệu quả để giảm đi sự căng thẳng. 

Dưới đây là một số hoạt động có thể xem xét:

  • Đọc một cuốn sách thú vị hoặc tạp chí để lấy tâm trí ra khỏi suy nghĩ về điều trị.
  • Giải các câu đố ô chữ hoặc tập trung vào thủ công như may vá để tạo ra sự tập trung và thư giãn tinh thần.
  • Sử dụng tai nghe để thưởng thức âm nhạc yêu thích hoặc lắng nghe sách nói để tạo ra một môi trường âm thanh thoải mái.
  • Hành trình tới trong tâm trí thông qua thiền, hít thở sâu, cầu nguyện hoặc sử dụng hình ảnh để thư giãn và giảm căng thẳng.

Quá trình thực hiện xét nghiệm SBRT diễn ra như thế nào?

Liệu pháp xạ trị lập thể định vị thân là một phương pháp điều trị không gây đau đớn, tương tự như quá trình chụp X-quang. 

Dưới đây là một số bước quan trọng có thể diễn ra trong quá trình điều trị:

  • Chuẩn bị quần áo thoải mái, dễ thay.
  • Thời gian của mỗi buổi điều trị có thể kéo dài từ 15 phút đến hơn một giờ.
  • Các kỹ thuật viên dưới sự giám sát của bác sĩ sẽ vận hành máy bức xạ từ một căn phòng được che chắn để đảm bảo họ không tiếp xúc trực tiếp với bức xạ. Họ có thể quan sát thông qua màn hình TV và sử dụng hệ thống liên lạc nội bộ để giao tiếp với bạn.
  • Máy gia tốc tuyến tính cung cấp chùm tia bức xạ mà không tiếp xúc trực tiếp với bạn. Chùm tia sẽ xuất phát từ một cánh tay rộng treo trên bạn trong khi bạn nằm trên bàn điều trị.
  • Trong thời gian điều trị, bạn sẽ cần phải nằm yên và không di chuyển.
  • Bác sĩ có thể điều chỉnh vị trí cánh tay máy để thay đổi góc của chùm tia bức xạ. Bạn có thể không cảm nhận được gì, nhưng có thể nghe thấy tiếng ồn nhẹ từ máy khi nó di chuyển.
  • Sau khi hoàn thành điều trị, các kỹ thuật viên sẽ giúp bạn đứng lên khỏi bàn điều trị. Có thể yêu cầu bạn đợi khoảng 15 phút trước khi rời đi để họ kiểm tra xem bạn có bất kỳ dấu hiệu tác dụng phụ nào hay không.

Một số tác dụng phụ khi xạ trị lập thể định vị thân điển hình là gì?

Tác dụng phụ của điều trị ung thư có thể biến đổi đáng kể tùy thuộc vào loại bệnh ung thư cụ thể cùng với tình trạng sức khỏe tổng thể, bao gồm:

  • Ung thư phổi: Các bệnh nhân mắc bệnh ung thư phổi và điều trị bằng phương pháp SBRT (Stereotactic Body Radiation Therapy) thường không cảm nhận sự thay đổi đáng kể ngay sau liệu pháp. Tuy nhiên, trong vài tuần đầu tiên sau điều trị, một số người có thể trải qua mệt mỏi, ho nhẹ và có sự thay đổi trong việc tự tiêu. Nếu bạn bất thường cảm nhận bất kỳ biểu hiện nào liên quan đến hô hấp hoặc khó thở, bạn nên ngay lập tức tham khảo ý kiến của bác sĩ.
  • Ung thư tuyến tiền liệt: Sau liệu trình điều trị ung thư tuyến tiền liệt, một số bệnh nhân có thể trải qua sự cần phải đi tiểu thường xuyên. Điều này có thể là một tác dụng phụ phổ biến. Nếu bạn gặp vấn đề này, hãy thảo luận với bác sĩ để được hỗ trợ và tư vấn về cách quản lý tình trạng này. Nếu bạn phát hiện bất kỳ thay đổi nào liên quan đến thời điểm, tần suất hoặc sự đau đớn khi tiêu tiện, bạn cũng nên báo cáo cho bác sĩ điều trị của mình để được tư vấn thêm.
  • Ung thư gan và tuyến tụy: Trong quá trình điều trị ung thư gan và tuyến tụy, một số bệnh nhân có thể trải qua cảm giác buồn nôn và tiêu chảy. Bác sĩ của bạn có thể đề xuất sử dụng thuốc và thay đổi chế độ ăn uống để giảm tác dụng phụ này và giúp bạn duy trì cuộc sống hàng ngày tốt hơn. Việc duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh và tuân theo hướng dẫn của chuyên gia y tế cũng có thể giúp giảm thiểu tác động của điều trị lên cơ thể.

Lưu ý rằng tác dụng phụ có thể thay đổi và không phải lúc nào cũng xảy ra ở tất cả các bệnh nhân. Quan trọng nhất, luôn nói chuyện và thảo luận với bác sĩ của bạn về bất kỳ tác dụng phụ hoặc vấn đề sức khỏe nào bạn có thể trải qua trong quá trình điều trị ung thư, để họ có thể cung cấp hỗ trợ và quản lý hiệu quả nhất.

Lợi ích SBRT là gì?

Theo các nghiên cứu mới đây, Stereotactic Body Radiation Therapy (SBRT) đã được xác định là một phương pháp điều trị độc đáo và hiệu quả đối với một loạt các tình trạng ung thư. SBRT không chỉ cho phép các chuyên gia y tế chính xác nhắm mục tiêu vào các khối u một cách chính xác hơn mà còn giới hạn tác động của tia X lên các cơ quan và mô lân cận của bệnh nhân.

Một điểm mạnh đặc biệt của SBRT là khả năng sử dụng ít phương pháp điều trị hơn so với các phương pháp truyền thống điều trị bằng bức xạ. Điều này có ý nghĩa là bệnh nhân sẽ trải qua ít phiền toái hơn, thời gian điều trị ngắn hơn và sự phục hồi nhanh chóng hơn sau quá trình điều trị. SBRT đã chứng minh sự hiệu quả của mình trong việc điều trị các loại ung thư như ung thư phổi, gan, tử cung và tuyến tiền liệt, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và cải thiện dự đoán lâm sàng.

Rủi ro hoặc tác dụng phụ của SBRT là gì?

Tất cả các liệu pháp xạ trị đều có khả năng rất nhỏ là bạn sẽ phát triển ung thư sau quá trình điều trị. Tuy nhiên, một trong những lợi ích quan trọng của việc áp dụng phương pháp xạ trị cụ thể như SBRT (Stereotactic Body Radiation Therapy) trong lĩnh vực y tế là khả năng giới hạn tác động của bức xạ lên các cơ quan và mô khỏe mạnh xung quanh vùng được điều trị. Bác sĩ chuyên khoa sẽ thường xuyên theo dõi tình trạng sức khỏe của bạn để phát hiện kịp thời bất kỳ dấu hiệu nào về sự phát triển của bệnh ung thư mới hoặc tái phát.

Các chuyên gia không ngừng nghiên cứu và phát triển các phương pháp điều trị ung thư tiến tiến hơn. Điều này có thể đòi hỏi sử dụng các phương pháp điều trị ban đầu dành cho một loại ung thư để áp dụng cho một loại ung thư khác. SBRT là một ví dụ điển hình cho phương pháp này. SBRT là một phương pháp điều trị bức xạ hiệu quả được sử dụng để điều trị các khối u nhỏ và cách ly trong các vị trí như phổi, tuyến tiền liệt và gan, đồng thời hạn chế tổn thương đến các cơ quan quan trọng xung quanh. Tuy nhiên, không phải tất cả người bệnh đều phù hợp với SBRT, vì vậy rất quan trọng hãy thảo luận một cách chi tiết với bác sĩ chuyên khoa của bạn về các tùy chọn điều trị bằng bức xạ phù hợp nhất cho tình trạng sức khỏe cụ thể của bạn.

Nguồn:

  • American Cancer Society. Getting External Beam Radiation Therapy. (https://www.cancer.org/treatment/treatments-and-side-effects/treatment-types/radiation/external-beam-radiation-therapy.html) Accessed 1/19/2022.
  • Cancer.net. Understanding Radiation Therapy. (https://www.cancer.net/navigating-cancer-care/how-cancer-treated/radiation-therapy/understanding-radiation-therapy) Accessed 1/19/2022.
  • Cancer.net. What to Expect When Having Radiation Therapy. (https://www.cancer.net/navigating-cancer-care/how-cancer-treated/radiation-therapy/what-expect-when-having-radiation-therapy) Accessed 1/19/2022.
  • National Cancer Institute. Radiation Therapy to Treat Cancer. (https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/radiation-therapy) Accessed 1/19/2022.
  • OncoLink. Stereotactic Body Radiation Therapy (SBRT) Side Effects (Lung, Liver, Prostate and Pancreas). (https://www.oncolink.org/cancer-treatment/radiation/side-effects-of-radiation-therapy/stereotactic-body-radiation-therapy-sbrt-side-effects-lung-liver-prostate-and-pancreas) Accessed 1/19/2022.
  • RadiologyInfo.org. Introduction to Cancer Therapy (Radiation Oncology). (https://www.radiologyinfo.org/en/info/intro_onco#0eb5eeadd4db407c974741d4a8586e88) Accessed 1/19/2022.
  • RTAnswers.org. Stereotactic Radiation Therapy. (https://www.rtanswers.org/How-does-radiation-therapy-work/Stereotactic-Radiation-Therapy) Accessed 1/19/2022.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :