Home / Sức Khỏe / Hội chứng Tourette: nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán, điều trị

Hội chứng Tourette: nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán, điều trị

/

Hội chứng Tourette là một chứng rối loạn gây ra các chuyển động và âm thanh không thể kiểm soát được gọi là tics. Bệnh thường xuất hiện trong thời thơ ấu và cải thiện ở tuổi trưởng thành, cơ đau có thể nhẹ hoặc nặng. Khoảng 200.000 người ở Hoa Kỳ mắc hội chứng Tourette dạng nặng.

Hội chứng Tourette là gì

Hội chứng Tourette là gì?

Hội chứng Tourette (TS) là một bệnh lý rối loạn thần kinh ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương và dây thần kinh. Hội chứng này dẫn đến việc cá nhân thực hiện những động tác hoặc âm thanh đột ngột được gọi chung là “tics”. Các tics này không thể kiểm soát được do chúng xuất hiện một cách không tự ý, vô thức. Có hai loại chính: tics vận động, liên quan đến những chuyển động cơ thể như nhún vai, và tics giọng, liên quan đến âm thanh sản sinh bởi giọng nói như hắng giọng. Thường thì tics vận động xuất hiện trước khi tics giọng bắt đầu.

Hội chứng Tourette, còn được gọi là Tourette, thường phát triển trong giai đoạn thời thơ ấu và thường có xu hướng cải thiện khi cá nhân trưởng thành. Đây được coi là một dạng nghiêm trọng của các rối loạn tic. Một tỷ lệ khoảng một trong 100 trẻ em mắc các dạng rối loạn tic, trong khi hội chứng Tourette đơn riêng ít phổ biến hơn, ảnh hưởng đến khoảng một trong số 160 trẻ em.

Phân loại hội chứng Tourette

Hội chứng Tourette đứng ra như một biểu hiện nghiêm trọng nhất của rối loạn tic, tuy nhiên, hệ thống cũng ghi nhận một loạt các dạng rối loạn tic khác. Nhằm xác định chính xác loại rối loạn tic mà một cá nhân đang trải qua, bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá dựa trên các triệu chứng có mặt.

Cụ thể, các dạng rối loạn tic bao gồm:

  • Rối loạn tic tạm thời: Đây là loại rối loạn tic mà các tic vận động hoặc giọng nói (hoặc cả hai) xuất hiện trong khoảng thời gian chưa đầy một năm.
  • Rối loạn tic dai dẳng (mãn tính): Loại này đề cập đến việc các tic vận động hoặc giọng nói (không cần cả hai loại tic) tồn tại trong khoảng thời gian lâu hơn một năm.
  • Hội chứng Tourette: Đây chính là biểu hiện cực kỳ đặc biệt với sự kết hợp của cả hai loại, bao gồm tic vận động và giọng nói, và kéo dài hơn một năm.

Nguyên nhân gây ra hội chứng Tourette?

Nguyên nhân chính xác của hội chứng Tourette (TS) vẫn chưa được hiểu rõ. Tuy nhiên, có một số yếu tố liên quan mà có thể đóng vai trò trong sự phát triển của TS. Có sự xuất hiện di truyền trong việc truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, vì vậy gen có khả năng đóng một vai trò quan trọng. Ngoài ra, các vấn đề về sự trao đổi (phá vỡ) các chất dẫn truyền thần kinh trong não cũng có thể đóng góp vào việc gây ra TS. Các chất dẫn truyền thần kinh, như dopamine, là những chất hóa học trong não có trách nhiệm điều chỉnh hành vi và chuyển động.

Có một số yếu tố rủi ro mà người ta đã xác định trong việc phát triển TS:

  • Giới tính: Nam giới có khả năng phát triển TS cao hơn khoảng ba đến bốn lần so với nữ giới.
  • Yếu tố gia đình: Lịch sử gia đình cũng đóng một vai trò quan trọng, khi cha mẹ có thể truyền TS cho con cái thông qua yếu tố di truyền.
  • Tình trạng sức khỏe trước khi sinh: Trẻ được sinh ra từ những bà mẹ hút thuốc hoặc mang thai trong tình trạng sức khỏe không tốt có thể có nguy cơ mắc TS cao hơn. Ngoài ra, cân nặng khi sinh thấp cũng có thể tăng cơ hội phát triển TS.

Các triệu chứng của hội chứng Tourette là gì?

Tics là những biểu hiện triệu chứng quan trọng của hội chứng Tourette, thường bắt đầu xuất hiện trong khoảng từ 5 đến 7 tuổi và đạt đỉnh vào khoảng 12 tuổi.

Tics có thể được chia thành hai loại chính:

  • Tics phức tạp: Đây là các tics liên quan đến nhiều chuyển động và nhóm cơ khác nhau. Ví dụ, một tic động cơ phức tạp có thể là việc nhảy một cách phức tạp. Trong giọng nói, một tic phức tạp có thể là việc lặp đi lặp lại một số từ hoặc cụm từ.
  • Tics đơn giản: Loại này liên quan đến những chuyển động nhanh và đơn giản, thường chỉ liên quan đến một số nhóm cơ cụ thể. Ví dụ, một tic động cơ đơn giản có thể là việc nhún vai một cách đơn giản. Trong giọng nói, một tic giọng hát đơn giản có thể là việc sniffing (như ký hiệu thở mạnh qua mũi).

Dưới đây là một số ví dụ về các tics động cơ khác:

  • Giật cánh tay.
  • Uốn cong ở thắt lưng.
  • Chớp mắt.
  • Đầu giật hoặc xoắn.
  • Nhảy lò cò.
  • Cử động hàm.
  • Nét mặt vặn vẹo hoặc méo mó.

Và dưới đây là một số ví dụ về tics giọng nói:

  • Sủa.
  • Càu nhàu.
  • La hét.
  • Đánh hơi.
  • Thanh toán bù trừ cổ họng.

Chẩn đoán hội chứng Tourette như thế nào?

Để được chẩn đoán là mắc hội chứng Tourette, bạn cần có 2 yếu tố trước 18 tuổi và đã trải qua tình trạng tic vận động hoặc tic giọng nói (cả hai loại) trong ít nhất một năm. Không có bất kỳ xét nghiệm máu hay kiểm tra hình ảnh nào có thể dùng để phát hiện hội chứng Tourette. Thay vào đó, bác sĩ sẽ tiến hành một quá trình đánh giá cẩn thận dựa trên lịch sử y tế và triệu chứng của bạn. Bác sĩ có thể đặt những câu hỏi chi tiết về tình hình tics của bạn, bao gồm:

  • Tics bắt đầu ở tuổi nào?
  • Tần suất tics xảy ra thường xuyên như thế nào?
  • Tính chất của các tics (đơn giản hay phức tạp) là như thế nào?

Bác sĩ cũng có thể thực hiện các xét nghiệm nhất định để loại trừ các tình trạng khác có thể gây ra các triệu chứng tương tự. Tuy nhiên, chẩn đoán TS chủ yếu dựa trên sự quan sát kỹ lưỡng của triệu chứng và lịch sử của bệnh nhân.

Điều trị hội chứng Tourette như thế nào?

Tic nhẹ, không gây ảnh hưởng đáng kể đến các hoạt động hàng ngày, có thể không đòi hỏi điều trị đặc biệt. Tuy nhiên, khi tình trạng tic trở nên nghiêm trọng, nó có thể gây khó khăn trong việc tham gia vào các hoạt động ở nơi làm việc, trường học hoặc trong các tình huống xã hội. Một số tics còn có thể dẫn đến tình trạng tự gây thương tích cho bản thân. Trong những trường hợp như vậy, liệu pháp có thể hữu ích, bao gồm cả việc sử dụng thuốc.

Bác sĩ có thể đề xuất sử dụng thuốc an thần để điều trị hội chứng Tourette. Các thuốc an thần có khả năng kiểm soát hoạt động của dopamine trong não. Dopamine là một chất hóa học có thể đóng góp vào tăng tần suất các tics. Ngoài ra, có các loại thuốc khác có thể giúp kiểm soát các tình trạng khác thường đi kèm với hội chứng Tourette, như rối loạn tăng động và chú ý (ADHD) hoặc rối loạn ám ảnh-compulsive (OCD).

Liệu pháp hành vi có thể cải thiện hội chứng Tourette không?

Các tật liên quan đến Tourette là những hành động không tự nguyện, do đó chúng không thể được kiểm soát. Tuy nhiên, các phương pháp điều trị mới đã giúp mọi người quản lý tốt hơn các tật máy này và giảm thiểu tác động tiêu cực của chúng, bao gồm:

  • Phản ứng với tic: CBIT tập trung vào việc thực hiện một hành động mới và khác biệt khi tật máy xảy ra, được gọi là “phản ứng cạnh tranh”. Thay vì để tật máy tự diễn ra, người bệnh học cách thực hiện một hành động tự chủ (ví dụ: nhắm mắt) để hạn chế tật máy không tự chủ (như chớp mắt).
  • Nhận biết tic: Một phần của CBIT là học cách nhận biết cảm giác tiên triều trước khi tật máy xảy ra, gọi là “cảm giác thôi thúc báo trước”. Bằng cách nhận biết được cảm giác này, người bệnh có thể che giấu hoặc ngăn chặn tật máy.
  • Giảm tic: Cảm xúc phấn khích hoặc lo lắng thường làm cho tật máy trở nên nặng hơn. Bằng cách giữ thái độ bình tĩnh và tránh các tình huống căng thẳng, người bệnh có thể làm giảm tần suất tật máy.

Hội chứng Tourette có thể phòng ngừa được không?

Hội chứng Tourette không thể ngăn ngừa được. Tuy nhiên, việc phát hiện và điều trị sớm có thể giúp kiểm soát tình trạng này, ngăn chặn sự trở nên nặng hơn hoặc kéo dài đến tuổi trưởng thành.

Hiện tại, không có phương pháp chữa trị hoàn toàn cho hội chứng Tourette. Tuy nhiên, tình trạng này thường tự cải thiện khi người bệnh trưởng thành. Mặc dù tics vẫn có thể xuất hiện, nhưng hầu hết người trưởng thành không cần tiếp tục sử dụng thuốc hoặc điều trị đặc biệt. Điều này có nghĩa là nhiều người mắc hội chứng Tourette có thể thấy sự cải thiện tự nhiên của tình trạng của họ khi họ trưởng thành.

Có thể làm gì để sống chung với hội chứng Tourette dễ dàng hơn?

Sống chung với hội chứng Tourette có thể đối mặt với nhiều thách thức. Trẻ em có thể gặp khó khăn trong việc tập trung vào việc học và giao tiếp với người khác. Tuy nhiên, một hệ thống hỗ trợ mạnh mẽ từ bạn bè, gia đình và giáo viên có thể giúp trẻ quản lý hội chứng Tourette một cách hiệu quả, bao gồm:

  • Môi trường học tập nhỏ hơn: Ở trong các lớp học với ít học sinh hơn có thể giúp trẻ dễ dàng hơn trong việc tương tác và tập trung hơn.
  • Sự chú ý cá nhân tại trường: Nhận được sự chú ý riêng biệt từ giáo viên và nhân viên trường có thể giúp trẻ em cảm thấy được quan tâm và được hỗ trợ.
  • Thời gian hoàn thành nhiệm vụ: Cung cấp thời gian dư để hoàn thành nhiệm vụ học tập và các hoạt động khác có thể giảm áp lực và tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ.

Nếu bạn hay ai đó bạn biết mắc hội chứng Tourette, đặc biệt là trẻ em, và có những biểu hiện bất thường như:

  • Trở nên bạo lực.
  • Tự gây thương tích cho bản thân.
  • Thể hiện ý định tự tử.

Liên hệ với bác sĩ ngay lập tức là rất quan trọng. Đây có thể là dấu hiệu của các vấn đề nghiêm trọng cần sự can thiệp y tế và tâm lý ngay lập tức.

Nguồn:

  • Centers for Disease Control and Prevention. Tourette Syndrome (TS). (https://www.cdc.gov/ncbddd/tourette/index.html) Accessed 11/18/2021.
  • Tourette Association of America. Tourette Syndrome: An Overview. (https://tourette.org/about-tourette/overview/) Accessed 11/18/2021
  • Merck Manual. Tourette Syndrome and Other Tic Disorders in Children and Adolescents. (https://www.merckmanuals.com/home/children-s-health-issues/neurologic-disorders-in-children/tourette-syndrome-and-other-tic-disorders-in-children-and-adolescents) Accessed 11/18/2021.
  • National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Tourette Syndrome Fact Sheet. (https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Tourette-Syndrome-Fact-Sheet) Accessed 11/18/2021.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :