Home / Sức Khỏe / Hội chứng thận hư: nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị

Hội chứng thận hư: nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị

/

Hội chứng thận hư (nephrotic syndrome) là một bệnh lý thận hiếm gặp, thường xuất hiện khi các bộ phận quan trọng của thận, gọi là cầu thận, bị tổn thương hoặc không hoạt động đúng cách. Bệnh thường gặp ở trẻ em và có thể ảnh hưởng đến cả nam và nữ.

hội chứng thận hư là gì

Hội chứng thận hư là gì?

Hội chứng thận hư (nephrotic syndrome) là một tình trạng y tế phức tạp, xuất phát từ hiện tượng thận tiết quá nhiều protein, cụ thể là protein niệu, vào nước tiểu trong quá trình tiểu tiện.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hội chứng thận hư thường liên quan đến vấn đề về bộ lọc thận, còn gọi là cầu thận. Tiểu cầu, là những mạch máu nhỏ tại thận, đóng vai trò quan trọng trong việc loại bỏ các chất thải và lượng dư thừa của chất lỏng từ máu, sau đó chuyển chúng vào bàng quang dưới dạng nước tiểu. Các chất thải này thường bao gồm chất thải nitơ (urê), chất thải cơ bắp (creatinin), và axit.

Trong điều kiện thận khỏe mạnh, cầu thận hoạt động hiệu quả để lọc các chất thải ra khỏi máu. Điều này cho phép máu duy trì sự cân bằng của các tế bào và protein quan trọng cần thiết cho hoạt động bình thường của cơ thể.

Tuy nhiên, khi cầu thận bị tổn thương, dẫn đến việc protein trong máu, đặc biệt là albumin, bắt đầu rò rỉ vào nước tiểu. Đối với những người mắc hội chứng thận hư, sự tổn thương của cầu thận này có thể dẫn đến việc rò rỉ ba gram (g) protein hoặc hơn vào nước tiểu trong khoảng thời gian 24 giờ. Để có cái nhìn rõ hơn, đơn vị 3 gram này tương đương với trọng lượng nhẹ hơn một xu Mỹ và lớn gấp 20 lần lượng protein mà cầu thận khỏe mạnh sản xuất.

Hội chứng thận hư có nguy hiểm đến tính mạng không?

Nếu không tiến hành điều trị, tình trạng rối loạn chức năng thận này có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm và ảnh hưởng đến tuổi thọ của người bệnh.

Bệnh này có khả năng ảnh hưởng đến bất kỳ ai, tuy nhiên, nó thường phổ biến nhất ở những người đã mắc các bệnh thận liên quan đến tiểu đường, bệnh dị ứng, hoặc có tiền sử gia đình về các bệnh thận, đặc biệt là kèm theo triệu chứng của hội chứng thận hư.

Mặc dù hội chứng suy thận tương đối hiếm, chỉ xảy ra ở khoảng 1 trên 50.000 trẻ em mỗi năm, thế nhưng, phần lớn trường hợp được chẩn đoán là mắc diễn ra trong độ tuổi từ 2 đến 5. Đáng chú ý là nam giới (AMAB) có nguy cơ mắc cao gấp đôi so với nữ giới hoặc trẻ em được sinh ra là nữ (AFAB).

Mất đi các loại protein khác nhau có thể gây ra nhiều vấn đề khác nhau. Một số protein giúp ngăn ngừa cục máu đông, và khi bạn mất đi những protein này trong nước tiểu, cục máu đông có thể hình thành một cách không mong muốn.

Globulin miễn dịch, là các protein đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch của cơ thể để chống lại các bệnh tật và nhiễm trùng. Khi bạn mất đi các globulin miễn dịch này, bạn sẽ có nguy cơ cao bị nhiễm trùng, ảnh hưởng đến nhiều hệ thống cơ thể khác nhau, trong đó có viêm phổi, viêm mô tế bào, và viêm phúc mạc.

Các triệu chứng của hội chứng thận hư là gì?

Các dấu hiệu thường gặp của hội chứng thận hư trong lĩnh vực y tế bao gồm:

  • Một lượng lớn (hơn 3,5 gram) albumin protein xuất hiện trong nước tiểu (albumin niệu).
  • Tăng nồng độ chất béo và cholesterol trong máu (tăng lipid máu).
  • Sưng (phù) thường xuất hiện ở chân, bàn chân hoặc vùng mắt cá chân. Sưng cũng có thể xảy ra ở tay hoặc khu vực mặt.
  • Nồng độ albumin trong máu thấp (hạ albumin máu).
  • Mất cảm giác ngon miệng.
  • Cảm giác không khỏe hoặc bị bệnh.
  • Đau bụng, có thể lan từ xương sườn đến xương chậu.
  • Tiểu tiện thường đi kèm với hiện tượng bọt trong nước tiểu.

Ngoài ra, một triệu chứng khác của hội chứng thận hư là thiếu hụt khoáng chất và vitamin quan trọng cho sức khỏe và sự phát triển, bao gồm canxi và vitamin D. Ở trẻ em mắc hội chứng thận hư, điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển, gây ra tình trạng loãng xương và làm cho tóc cũng như móng yếu đi.

Biến chứng thường gặp nhất của hội chứng thận hư là gì?

Các biến chứng phổ biến của hội chứng thận hư bao gồm:

  • Chấn thương thận cấp tính: Đây là tình trạng mà thận đột ngột ngừng hoạt động bình thường, thường xuất hiện trong các trường hợp nặng nề của hội chứng thận hư.
  • Thiếu máu: Thiếu máu xảy ra khi bạn không có đủ tế bào máu khỏe mạnh để cung cấp đủ oxy cho các cơ quan quan trọng trong cơ thể.
  • Bệnh động mạch vành: Mảng bám tích tụ trong các động mạch cung cấp máu cho tim, có thể dẫn đến bệnh động mạch vành và các biến chứng liên quan.
  • Tăng huyết áp (huyết áp cao): Huyết áp cao xảy ra khi máu chảy qua các mạch máu với áp lực lớn hơn bình thường, gây ra nguy cơ bệnh tim và những vấn đề về sức khỏe khác.
  • Suy giáp: Tình trạng này xuất phát từ tuyến giáp không sản xuất và giải phóng đủ lượng hormone tuyến giáp vào máu, gây ra nhiều vấn đề sức khỏe và tác động đến cơ thể.

Nguyên nhân gây ra hội chứng thận hư?

Bệnh thận thường là nguyên nhân chính gây hội chứng thận hư, và nhiều bệnh mục tiêu trực tiếp vào cầu thận, mặc dù nguyên nhân chính của sự tổn thương này vẫn chưa được hiểu rõ. Dưới đây là một số loại bệnh liên quan:

  • Bệnh amyloidosis: Đây là một bệnh trong đó protein amyloid tích tụ trong các cơ quan quan trọng, thường xảy ra tại thận và ảnh hưởng đến khả năng lọc của chúng.
  • Bệnh thận liên quan đến bệnh tiểu đường: Bệnh tiểu đường gây tổn thương hoặc rối loạn chức năng cho một hoặc nhiều dây thần kinh trong thận, thường dẫn đến tình trạng tê, ngứa, yếu cơ và đau ở vùng bị ảnh hưởng.
  • Xơ cứng cầu thận từng đoạn khu trú (FSGS): Trong FSGS, sẹo hình thành ở một số đoạn nhỏ của cầu thận, có thể gây ra sưng tấy, suy thận và mất protein trong nước tiểu.
  • Bệnh Lupus: Lupus là một bệnh tự miễn gây viêm, sưng và đau ở nhiều phần của cơ thể, bao gồm cả thận.
  • Bệnh thận màng: Trong bệnh thận màng, hệ thống miễn dịch tấn công các màng lọc trong thận.
  • Bệnh thay đổi tối thiểu (MCD): Đây là một loại bệnh thận mà thận không hoạt động bình thường, tuy nhiên, không có tổn thương rõ rệt ở cầu thận hoặc mô thận. MCD có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở trẻ em.

Chẩn đoán hội chứng thận hư như thế nào?

Các xét nghiệm và thủ tục sau đây giúp chẩn đoán hội chứng thận hư:

Xét nghiệm nước tiểu

Phân tích nước tiểu là một phần quan trọng của quá trình chẩn đoán và theo dõi hội chứng thận hư trong lĩnh vực y tế, bao gồm các bước:

Xét nghiệm bằng que thăm (dipstick test): Trong phương pháp này, bạn sẽ đi tiểu vào một thùng chứa đặc biệt tại văn phòng của bác sĩ hoặc bệnh viện. Sau đó, bác sĩ sẽ đặt một dải giấy chứa hóa chất đặc biệt (que thăm) vào mẫu nước tiểu của bạn. Que thăm nước tiểu sẽ thay đổi màu sắc nếu có albumin trong nước tiểu. Đây là một phương pháp đơn giản và nhanh chóng để đánh giá sự hiện diện của albumin.

Xét nghiệm protein trong nước tiểu: Nếu bác sĩ cần đo chính xác hơn, họ có thể đề xuất xét nghiệm lượng protein trong nước tiểu. Xét nghiệm này có thể thực hiện với mẫu nước tiểu đơn lẻ hoặc mẫu nước tiểu thu thập trong vòng 24 giờ.

  • Trong mẫu nước tiểu đơn lẻ, hộp đựng mẫu sẽ được gửi đến phòng thí nghiệm. Kỹ thuật viên phòng thí nghiệm sẽ so sánh lượng albumin và creatinin trong mẫu nước tiểu, tính tỷ lệ albumin trên creatinin. Nếu tỷ lệ này cao hơn 30 miligam (mg) albumin cho mỗi gam creatinine, có thể báo hiệu vấn đề về thận.
  • Trong trường hợp lấy mẫu nước tiểu trong vòng 24 giờ, bác sĩ sẽ cung cấp hộp đựng để bạn lấy nước tiểu tại nhà. Quá trình này sẽ bao gồm:
    • Đi tiểu vào hộp suốt thời gian còn lại trong ngày sau khi bạn thức dậy.
    • Đi tiểu vào hộp đựng lần cuối khi bạn thức dậy vào ngày hôm sau.
  • Sau đó, bạn sẽ gửi mẫu của mình đến văn phòng bác sĩ hoặc phòng thí nghiệm, và kỹ thuật viên phòng thí nghiệm sẽ tiến hành đo lượng albumin trong mẫu này.

Quá trình này giúp bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương thận và theo dõi sự tiến triển, giúp đưa ra kế hoạch điều trị và quản lý tốt hơn cho bệnh nhân.

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu albumin là một phần quan trọng trong quá trình chẩn đoán và theo dõi hội chứng thận hư, bao gồm các bước:

  • Thu thập mẫu máu: Trong quá trình này, bác sĩ hoặc kỹ thuật viên y tế sẽ sử dụng một cây kim mỏng để rút một lượng máu nhỏ từ tĩnh mạch ở cánh tay của bạn. Mẫu máu này sau đó sẽ được đóng gói và chuyển đến phòng thí nghiệm để xét nghiệm.
  • Xét nghiệm nồng độ albumin và protein khác: Tại phòng thí nghiệm, kỹ thuật viên sẽ tiến hành xét nghiệm mẫu máu để đo nồng độ albumin và có thể đo các loại protein khác trong máu. Nồng độ thấp của albumin hoặc các protein khác có thể là dấu hiệu của hội chứng thận hư.
  • Kiểm tra mức cholesterol và chất béo trung tính: Ngoài việc xét nghiệm albumin và protein, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm cũng có thể kiểm tra mức cholesterol và chất béo trung tính trong máu. Những mức độ này có thể tăng lên nếu nồng độ albumin trong máu thấp, vì albumin thường đóng vai trò trong vận chuyển các chất này trong cơ thể.

Sinh thiết thận

Dưới đây là mô tả về quá trình này:

  • Chuẩn bị và tê bề mặt da: Trước khi tiến hành sinh thiết thận, bác sĩ sẽ tạo điều kiện an toàn và thoải mái cho bạn. Họ sẽ làm tê vùng da quanh vùng thận bằng thuốc gây tê cục bộ để bạn không cảm thấy đau. Họ cũng có thể cho bạn một liều thuốc an thần nhẹ để giúp bạn thư giãn và giảm căng thẳng.
  • Lấy mẫu mô thận: Sau khi vùng da đã được tê bề mặt, bác sĩ sẽ sử dụng một kim mỏng để đâm qua da và vào thận để lấy mẫu mô thận. Mẫu mô này sau đó sẽ được đóng gói và chuyển đến phòng thí nghiệm để xem xét dưới kính hiển vi.
  • Phân tích mẫu mô thận: Mẫu mô thận sẽ được xem xét dưới kính hiển vi để kiểm tra cấu trúc của thận và xác định mức độ tổn thương. Quá trình này cho phép bác sĩ xác định xem có các biểu hiện của hội chứng thận hư, bao gồm sự tăng của protein albumin trong mô thận hay không.

Hội chứng thận hư có chữa được không?

Hội chứng thận hư không thể chữa trị hoàn toàn, nhưng điều trị có thể giúp làm giảm các triệu chứng, ngăn ngừa tổn thương thêm cho thận và cải thiện chất lượng cuộc sống, bao gồm:

  • Điều trị cơ bản: Nếu bệnh tiểu đường là nguyên nhân, quản lý đường huyết và điều trị tiểu đường có thể giúp kiểm soát chứng bệnh thận này.
  • Giảm huyết áp và cholesterol cao: Bệnh thường đi kèm với huyết áp cao và mức cholesterol cao. Điều trị bao gồm sử dụng thuốc để kiểm soát huyết áp và cholesterol, như thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACE), thuốc ức chế thụ thể angiotensin (ARB), thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh canxi, và thuốc statin.
  • Tiêm vắc xin và ngừa nhiễm trùng: Người mắc thường có nguy cơ cao hơn bị nhiễm trùng. Vì vậy, việc tiêm vắc xin cúm hàng năm và vắc xin ngừa phế cầu khuẩn có thể được khuyến nghị. Thuốc chủng ngừa phế cầu khuẩn giúp bảo vệ khỏi các loại nhiễm trùng do vi khuẩn phế cầu khuẩn.
  • Kiểm soát cục máu đông (tùy trường hợp): Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể khuyên dùng các loại thuốc giúp ngăn ngừa cục máu đông, như thuốc chống đông máu hoặc thuốc làm loãng máu, nếu có sự cần thiết. Tuy nhiên, chúng không ngăn ngừa hội chứng thận hư mà chỉ được sử dụng khi có cục máu đông.

Nên tránh bất kỳ loại thực phẩm hoặc đồ uống nào nếu mắc hội chứng thận hư?

Chế độ ăn uống và dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý hội chứng thận hư và giảm triệu chứng, bao gồm:

  • Hạn chế natri (muối): Muối là nguồn chính của natri trong chế độ ăn uống, và natri có thể gây tăng áp lực bên trong cầu thận và gây sưng. Để giảm sưng tấy, hạn chế lượng muối trong chế độ ăn uống là quan trọng. Tránh thực phẩm chứa natri cao như thức ăn chế biến sẵn, thức ăn nhanh, mì chua cay, bột ngọt, và các sản phẩm muối tẩm bột.
  • Uống đủ nước: Nước giúp thải độc tố và chất thải khỏi cơ thể. Hãy cố gắng duy trì uống khoảng 1,5 tới 2 lít nước hàng ngày.
  • Giảm chất béo bão hòa và cholesterol: Chúng có thể gây tăng mỡ máu, góp phần vào sự tổn thương của thận. Hạn chế thực phẩm chứa chất béo bão hòa như thịt đỏ, sản phẩm từ sữa nguyên kem, thực phẩm chế biến sẵn, và thực phẩm nhiều cholesterol như lòng đỏ trứng.
  • Ưu tiên chế độ ăn uống giàu chất xơ và rau quả: Rau quả, đặc biệt là các loại rau xanh, chứa nhiều chất xơ và chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe thận. Hãy bổ sung rau quả vào chế độ ăn uống hàng ngày.
  • Giảm tiêu thụ đồ uống có caffeine và cồn: Loại thực phẩm này có thể gây mất nước và tăng áp lực thận. Hạn chế tiêu thụ của chúng có thể giúp duy trì sự cân bằng nước và điều hòa huyết áp.
  • Tuân thủ chỉ đạo từ bác sĩ: Họ có thể đề xuất một chế độ ăn uống cụ thể dựa trên tình trạng sức khỏe của bạn.

Mong đợi điều gì nếu mắc hội chứng thận hư?

Câu hỏi và câu trả lời dưới đây có thể giúp bạn hiểu rõ hơn và cách kiểm soát bệnh tốt nhất:

  • Làm sao bạn biết tôi mắc hội chứng thận hư?: Chẩn đoán thường dựa trên các triệu chứng và kết quả xét nghiệm. Triệu chứng thường bao gồm việc mất protein trong nước tiểu, sưng, nồng độ albumin thấp trong máu, và các dấu hiệu khác như ánh mắt phát sáng, đau bụng, và mất cân nặng. Xét nghiệm nước tiểu và xét nghiệm máu thường được sử dụng để xác định chẩn đoán.
  • Tôi có cần thực hiện bất kỳ xét nghiệm nào để xác nhận chẩn đoán không?: Thông thường, xác định chẩn đoán dựa trên triệu chứng và kết quả xét nghiệm nước tiểu và máu. Sinh thiết thận cũng có thể được sử dụng trong một số trường hợp để xác định mức độ tổn thương thận cụ thể.
  • Nếu tôi không mắc hội chứng thận hư, tôi có thể mắc bệnh gì khác?: Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra triệu chứng tương tự, bao gồm viêm thận, viêm nhiễm, tiểu đường, và các bệnh thận khác. Việc xác định chính xác nguyên nhân dựa trên triệu chứng và xét nghiệm cụ thể.
  • Tình trạng nào khiến tôi phát triển hội chứng thận hư?: Bệnh thường liên quan chặt chẽ đến bệnh tiểu đường, nhưng cũng có thể do các bệnh thận khác, bệnh lupus, hoặc các bệnh khác ảnh hưởng đến chức năng thận.
  • Bệnh tình của tôi sẽ thuyên giảm sau khi điều trị không?: Với điều trị thích hợp và tuân thủ quy trình điều trị, bệnh thường sẽ thuyên giảm. Điều này có thể giúp ngăn ngừa tổn thương thận và cải thiện chất lượng cuộc sống.
  • Bệnh của con tôi sẽ hết khi chúng lớn lên không?: Nếu trẻ mắc hội chứng thận hư khi còn nhỏ, hội chứng này thường biến mất khi họ trưởng thành. Tuy nhiên, quá trình này có thể thay đổi tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
  • Những loại thuốc hoặc phương pháp điều trị nào bạn đề nghị?: Sử dụng thuốc để kiểm soát huyết áp, cholesterol, và các yếu tố nguy cơ khác. Thuốc có thể bao gồm ACE inhibitors, ARB, thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc statin, và thuốc khác tùy thuộc vào tình trạng của bạn.
  • Tôi có nên thực hiện bất kỳ thay đổi nào đối với chế độ ăn uống của mình không?: Thay đổi chế độ ăn uống có thể giúp kiểm soát triệu chứng bệnh như hạn chế natri, giảm chất béo bão hòa và cholesterol, uống đủ nước, và tăng cường tiêu thụ rau quả là những thay đổi quan trọng.

Câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt giữa hội chứng thận hư và hội chứng viêm thận cấp là gì?

Hội chứng thận hư (nephrotic syndrome): Đặc điểm chính là có một lượng lớn protein trong nước tiểu (hơn 3,5 gram). Triệu chứng thường bao gồm mất protein trong nước tiểu, sưng (phù), thường là ở chân, nồng độ albumin thấp trong máu, và các triệu chứng khác như ánh mắt phát sáng, đau bụng, và mất cân nặng. Bệnh thường không phải do viêm thận và không liên quan đến viêm nhiễm, bệnh mạch máu, hoặc thoái hóa.

Hội chứng viêm thận cấp (acute nephritic syndrome): Đặc điểm chính thường là do nhiễm trùng, bệnh mạch máu hoặc thoái hóa. Triệu chứng bao gồm sưng, tiểu có máu, tiểu ít và màu sắc khác thường của nước tiểu, ánh mắt đỏ, đau thận, và có thể có sốt.

Sự khác biệt giữa hội chứng thận hư và viêm cầu thận là gì?

Viêm cầu thận cũng có triệu chứng tương tự, nhưng thận sẽ giải phóng ít hơn 3,5 gram protein qua nước tiểu. Đây là một loại viêm nhiễm trong thận, và triệu chứng thường bao gồm sưng, tiểu có máu, và các triệu chứng viêm nhiễm khác.

Hội chứng thận hư bẩm sinh là gì?

Hội chứng thận hư bẩm sinh tồn tại từ khi mới sinh ra và thường gây ra suy thận vĩnh viễn ở độ tuổi từ 2 đến 8. Đây là một bệnh thận di truyền, nghĩa là cha mẹ có thể truyền bệnh cho con. Triệu chứng bao gồm mất protein trong nước tiểu, đau bụng, tiểu có bọt và cảm giác không khỏe.

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào trong số này trong hơn một vài ngày, bạn nên liên hệ với bác sĩ để được đánh giá và điều trị.

Nguồn:

  • Lewis JB, Neilson EG. Glomerular Diseases. In: Loscalzo J, Fauci A, Kasper D, et al., eds. Harrison’s Principles of Internal Medicine. 21st Edition. McGraw Hill; 2022.
  • Merck Manual Consumer Version. Nephrotic Syndrome. (https://www.merckmanuals.com/home/kidney-and-urinary-tract-disorders/kidney-filtering-disorders/nephrotic-syndrome) Accessed 11/23/2022.
  • National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Nephrotic Syndrome in Adults. (https://www.niddk.nih.gov/health-information/kidney-disease/nephrotic-syndrome-adults) Accessed 11/23/2022.

Nephrotic Syndrome. In: Papadakis MA, McPhee SJ, Bernstein J. eds. Quick Medical Diagnosis & Treatment 2022. McGraw Hill; 2022.

This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :