Home / Sức Khỏe / Hội chứng sau chăm sóc đặc biệt (PICS): chẩn đoán, điều trị

Hội chứng sau chăm sóc đặc biệt (PICS): chẩn đoán, điều trị

/

Bất kỳ ai sống sót sau một căn bệnh hiểm nghèo cần được đưa vào phòng chăm sóc đặc biệt (ICU) đều dễ mắc hội chứng sau chăm sóc đặc biệt (PICS). Những biểu hiện của PICS bao gồm sự suy yếu về tâm trí, vận động cơ thể yếu kém và tình trạng tâm lý và cảm xúc không ổn định, đều có liên quan mật thiết đến cả bệnh hiểm nghèo và quá trình điều trị.

hội chứng sau chăm sóc đặc biệt

Hội chứng sau chăm sóc đặc biệt (PICS) là gì?

Hội chứng sau chăm sóc đặc biệt (Post-intensive care syndrome – PICS) là một tình trạng y tế phức tạp mà người bệnh thường trải qua sau khi đã được điều trị và xuất viện khỏi bộ phận chăm sóc đặc biệt (ICU – Intensive Care Unit) hoặc bộ phận chăm sóc tích cực. PICS có thể bao gồm một loạt các tác động âm tính lên tâm thần, tinh thần và thể chất của người bệnh.

PICS thường được chia thành ba phần chính:

  • PICS-Mental (PICS-M): Bao gồm các triệu chứng tâm thần như hội chứng stress sau trải qua ICU, chứng loạn ám ảnh (hội chứng cưỡng ép tưởng), lo âu, trầm cảm và khả năng suy giảm về kết quả học tập và tư duy.
  • PICS-Physical (PICS-P): Gồm các vấn đề liên quan đến tình trạng thể chất, bao gồm sự yếu đuối cơ bắp, suy giảm chất lượng cuộc sống, sự mất khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày, và cảm giác mệt mỏi kéo dài.
  • PICS-Family (PICS-F): Tác động của PICS không chỉ đối với người bệnh mà còn đối với gia đình và người chăm sóc, có thể gây ra căng thẳng, lo âu và tác động tinh thần khác cho họ.

Đối tượng nào dễ mắc hội chứng sau chăm sóc đặc biệt (PICS)?

Bất kỳ ai may mắn sống sót sau một cuộc chiến đấu với một căn bệnh nghiêm trọng đều cần được chuyển vào Phòng Chăm sóc Đặc biệt (ICU), nơi họ có nguy cơ mắc phải hội chứng sau chăm sóc đặc biệt (PICS).

Ngoài những bệnh nhân trong ICU đang đối mặt với những căn bệnh nặng nề, người thân và gia đình, cũng là những người đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp chăm sóc và hỗ trợ tinh thần cần thiết, cũng có thể trải qua những triệu chứng tinh thần và tâm lý tương tự như PICS.

Hội chứng PICS ảnh hưởng không chỉ đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân mà còn đối với cuộc sống của gia đình họ. Điều này đặt ra những thách thức đáng kể cho cả người bệnh và những người thân yêu của họ.

Các triệu chứng của hội chứng PICS là gì?

Bệnh nhân mắc hội chứng sau ICU (PICS) có thể trải qua những biến chứng đáng chú ý liên quan đến tình trạng tâm thần, nhận thức và sức khỏe thể chất. Các triệu chứng này thường xuất hiện sau giai đoạn bệnh nặng và tiếp tục tồn tại sau khi bệnh nhân đã rời khỏi đơn vị chăm sóc đặc biệt (ICU), thậm chí có thể kéo dài trong khoảng thời gian từ vài tuần đến hàng tháng, hoặc thậm chí là hàng năm.

Triệu chứng của bệnh PICS-F (Post-Intensive Care Syndrome-Family) đối với bệnh nhân bao gồm các triệu chứng nhận thức như:

  • Sự suy giảm trong trí nhớ và khả năng tư duy, làm cho việc thực hiện các nhiệm vụ trí óc trở nên khó khăn.
  • Khả năng giao tiếp bị suy yếu, dẫn đến khó khăn trong việc nói chuyện.
  • Tendency to forget things more frequently, leading to moments of forgetfulness.
  • Sự thiếu tập trung, làm giảm khả năng tập trung vào công việc hoặc các nhiệm vụ hàng ngày.
  • Khó khăn trong việc tổ chức và giải quyết các vấn đề, tạo ra sự cản trở trong quá trình quản lý cuộc sống hàng ngày.

Triệu chứng cảm xúc của PICS-F có thể bao gồm:

  • Sự rối loạn căng thẳng sau chấn thương, có thể thể hiện qua ác mộng và ký ức không mong muốn.
  • Mức độ lo lắng tăng cao, tạo ra một tâm trạng lo lắng liên tục.
  • Trầm cảm, khiến người bệnh cảm thấy buồn bã và mất hứng thú trong cuộc sống.
  • Giảm động lực, dẫn đến sự mất đi sự sẵn sàng và năng lượng.

Triệu chứng về sức khỏe thực thể bao gồm:

  • Sự suy yếu cơ bắp, khiến cho việc thực hiện các hoạt động vận động trở nên khó khăn.
  • Mệt mỏi liên tục, không có sự tươi trẻ và năng lượng.
  • Sự giảm khả năng vận động, làm mất đi sự linh hoạt và khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày.
  • Khó thở, là triệu chứng gây khó khăn trong việc thở và sự thoải mái.
  • Mất ngủ, khiến cho việc có giấc ngủ đủ và sâu trở nên khó khăn.

Đối với người chăm sóc, PICS-F có thể tạo ra các triệu chứng như:

  • Lo lắng và/hoặc trầm cảm, do căng thẳng liên quan đến việc chăm sóc người thân mắc bệnh PICS-F.
  • Cảm giác choáng ngợp và nhấn mạnh, do áp lực tăng cao trong việc chăm sóc bệnh nhân.
  • Dẫn đến chấn thương tâm lý, với sự ảnh hưởng đến tâm trạng và tinh thần của người chăm sóc.
  • Nỗi buồn và sự buồn rầu, do khó khăn trong việc thích ứng với tình hình và áp lực trong quá trình chăm sóc.
  • Sự thay đổi trong giấc ngủ, khi mất ngủ hoặc giấc ngủ không đủ dẫn đến sự mệt mỏi và căng thẳng liên tục.

Nguyên nhân gây ra hội chứng sau chăm sóc đặc biệt (PICS)?

Hội chứng sau chăm sóc tăng cường (PICS) là một tình trạng phức tạp, phát triển như một hậu quả của sự tương tác đa dạng của các yếu tố trong môi trường chăm sóc tại Khoa Hồi sức (ICU). Việc quản lý bệnh nhân tại ICU đòi hỏi mức độ căng thẳng đáng kể, không chỉ do tính chất của bệnh lý nghiêm trọng, như suy hô hấp và nhiễm trùng huyết, mà còn bởi việc sử dụng các thiết bị y tế hỗ trợ sự sống như ống nội khí quản và máy thở. Ngoài ra, việc áp dụng các loại thuốc an thần, thuốc giảm đau và các chất ảnh hưởng đến tâm trí, bao gồm cả những trạng thái ảo tưởng, cũng đóng góp vào tình trạng căng thẳng tinh thần của bệnh nhân.

Tất cả những yếu tố này đều đồng loạt tác động lên tâm trạng và sức kháng của bệnh nhân trong môi trường ICU. Sự tiếp xúc liên tục với những tình huống căng thẳng đặc biệt này có thể ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh trong cuộc sống sau khi bệnh nhân ra khỏi ICU. Việc hiểu rõ sâu hơn về PICS và cách tối ưu hóa quá trình chăm sóc ICU là điều rất quan trọng để đảm bảo sự phục hồi toàn diện của bệnh nhân sau khi qua giai đoạn khó khăn này.

Chẩn đoán hội chứng sau chăm sóc đặc biệt (PICS) như thế nào?

Các chuyên gia y tế thường sử dụng các phương pháp kiểm tra sàng lọc suy giảm nhận thức để đánh giá tình trạng tâm thần của bệnh nhân. Ngoài ra, để đánh giá tình trạng tâm lý như rối loạn căng thẳng, lo âu và trầm cảm, họ thường sử dụng các bảng câu hỏi sàng lọc. Suy nhược cơ thể do thường nằm trên giường kéo dài và các bệnh lý khác có thể dễ dàng được chẩn đoán thông qua kiểm tra vật lý và thu thập tiền sử bệnh, bao gồm việc đánh giá mức độ đau và mức độ mê sảng của bệnh nhân, để có cái nhìn tổng quan về tình trạng sức khỏe của họ.

Điều trị hội chứng sau chăm sóc đặc biệt (PICS) như thế nào?

Nhóm chăm sóc sức khỏe tiến hành nhiều phương pháp khác nhau để phòng ngừa và điều trị hội chứng suy kiệt sau cấp cứu (PICS) một cách tận tâm và chuyên nghiệp trong lĩnh vực y tế. 

Các biện pháp này bao gồm:

  • Sử dụng các loại thuốc an thần nhẹ hoặc sử dụng chúng ở mức tối thiểu để giảm tình trạng căng thẳng của bệnh nhân.
  • Cung cấp liều thuốc đối với đau ở mức tối thiểu cần thiết để kiểm soát tình trạng đau đớn của bệnh nhân.
  • Tiến hành theo dõi và quản lý tình trạng mê sảng của bệnh nhân một cách cẩn thận.
  • Đưa bệnh nhân vào Khoa Cấp cứu (ICU) càng sớm càng tốt để đảm bảo tối ưu hóa cơ hội phục hồi. Ngay cả sau khi đã chuyển vào ICU, các chuyên gia vật lý trị liệu và trị liệu nghề nghiệp vẫn tiếp tục làm việc chăm sóc bệnh nhân, giúp cải thiện sự yếu đuối cơ thể và tăng cường chức năng thể chất.
  • Đề xuất các biện pháp phục hồi chức năng phổi hoặc tim mạch (tùy theo tình trạng cụ thể của bệnh nhân) do nguy cơ mắc bệnh hô hấp và tim mạch cao sau khi xuất viện từ ICU.
  • Thực hiện điều trị cho các tình trạng trầm cảm, lo âu và rối loạn căng thẳng sau chấn thương thông qua sự kết hợp của thuốc, liệu pháp tâm lý và hành vi.
  • Tối ưu hóa mức đường huyết và cung cấp đủ lượng oxy cho cơ thể để đảm bảo sự ổn định của bệnh nhân.
  • Khuyến nghị cho bệnh nhân và người thân ghi chép nhật ký về quá trình điều trị tại Khoa Cấp cứu để theo dõi và đánh giá tiến trình của bệnh nhân.
  • Cung cấp tư vấn tiếp theo với các chuyên gia bác sĩ tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần khi bệnh nhân có các triệu chứng liên quan đến tâm trạng và cảm xúc.
  • Khuyến khích bệnh nhân duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và thực hiện giấc ngủ đủ giấc để tối ưu hóa quá trình phục hồi.

Các thành viên trong gia đình có thể giúp đỡ người thân mắc hội chứng hậu chăm sóc đặc biệt (PICS) bằng cách nào?

Các thành viên trong gia đình có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tác động của hội chứng hậu PICS bằng cách thực hiện một số biện pháp quan trọng dưới đây, dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia y tế:

  • Xác định định hướng: Để giúp bệnh nhân duy trì sự nhận thức và liên kết với thế giới xung quanh, họ nên được khuyến khích nói về ngày, giờ, và những người thân quen, địa điểm, và sự kiện hiện tại. Điều này có thể giúp giảm cảm giác lạc hậu và lo lắng.
  • Hình ảnh và đồ vật yêu thích: Mang theo hình ảnh của gia đình hoặc đồ vật yêu thích từ nhà có thể tạo ra sự thoải mái và quen thuộc. Những mảnh kỷ niệm này có thể làm dịu đi sự căng thẳng và giúp bệnh nhân cảm thấy an toàn.
  • Ghi nhật ký ICU: Việc ghi chép nhật ký về các sự kiện và cảm xúc trong ICU có thể hỗ trợ đối phó với tình trạng lo âu, trầm cảm và căng thẳng sau chấn thương. Nhật ký này cũng có thể giúp các chuyên gia y tế theo dõi sự tiến triển và điều trị hiệu quả hơn.
  • Đọc truyện và giải đố: Truyện kể và hoạt động giải đố có thể là cách tốt để giữ tinh thần sảng khoái và tạo sự kết nối với người thân. Điều này cũng giúp kích thích tư duy và tăng khả năng tập trung.
  • Tham gia các hoạt động: Khuyến khích bệnh nhân tham gia vào các hoạt động như chơi bài hoặc câu đố nếu tình trạng sức khỏe cho phép. Những hoạt động này có thể giúp tạo cơ hội cho sự phục hồi và giảm căng thẳng.
  • Quản lý giấc ngủ: Đảm bảo bệnh nhân có giấc ngủ đủ vào ban đêm và thúc đẩy hoạt động vào ban ngày để duy trì chu kỳ sinh học. Điều này có thể giúp cải thiện tình trạng sức khỏe tổng thể.
  • Tương tác với nhóm chăm sóc sức khỏe: Yêu cầu hướng dẫn từ nhóm chăm sóc sức khỏe về cách thực hiện tập thể dục và chăm sóc tại giường. Họ có kiến thức và kinh nghiệm cần thiết để hỗ trợ quá trình phục hồi của bệnh nhân.

Cuối cùng, nên nhớ rằng hầu hết các bệnh viện đều có sẵn nhân viên xã hội, người quản lý hồ sơ, và giáo sĩ để hỗ trợ bệnh nhân và gia đình trong việc vượt qua khó khăn trong thời gian này. Hãy luôn mở cửa để thảo luận và hỏi nhóm chăm sóc sức khỏe để biết thêm thông tin và hỗ trợ cần thiết.

Nguồn:

  • Bautista CA, Nydahl P, Bader MK, et al. Executive Summary: Post-Intensive Care Syndrome in the Neurocritical Intensive Care Unit. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30964847/) J Neurosci Nurs. 2019;51(4):158-161. Accessed 7/2/2019.
  • Golovyan DM, Khan SH, Wang S, Khan BA. 1-Minute Consult: What should I address at follow-up of patients who survive critical illness? (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30004376/) Cleve Clinic J Med. 2018;85(7):523-526. Accessed 7/2/2019.
  • Needham DM, Davidson J, Cohen H, et al. Improving long-term outcomes after discharge from intensive care unit: report from a stakeholders’ conference. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21946660/) Crit Care Med. 2012;40(2): 502-509. Accessed 7/2/2019.
  • Rawal G, Yadav S, Kumar R. Post-intensive Care Syndrome: An Overview. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5506407/) J Transl Int Med. 2017Jun;5(2):90-92. Accessed 7/2/2019.
  • Society of Critical Care Medicine. Post Intensive Care Syndrome. (https://sccm.org/MyICUCare/THRIVE/Post-intensive-Care-Syndrome) Accessed 7/2/2019.
  • Wergin R, Modrykamien A. Cognitive impairment in ICU survivors: Assessment and Therapy. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23027729/) (https://www.mdedge.com/ccjm/article/95671/critical-care/cognitive-impairment-icu-survivors-assessment-and-therapy) Cleve Clinic J Med. 2012;79(10):705-712.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :