Home / Sức Khỏe / Hội chứng Munchausen: nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị

Hội chứng Munchausen: nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị

/

Hội chứng Munchausen (rối loạn giả tạo áp đặt lên bản thân) là khi ai đó cố gắng thu hút sự chú ý và thông cảm bằng cách ngụy tạo, xúi giục hoặc phóng đại bệnh tật. Họ nói dối về các triệu chứng, gây sai lệch các xét nghiệm y tế (như cho máu vào nước tiểu) hoặc tự làm hại bản thân để có được các triệu chứng giống như đang bị bệnh. Chẩn đoán và điều trị hội chứng Munchausen rất khó khăn vì người đó không trung thực và không hợp tác.

Hội chứng Munchausen

Hội chứng Munchausen là gì?

Hội chứng Munchausen, còn được biết đến với tên gọi rối loạn giả tạo áp đặt lên bản thân, là một dạng rối loạn sức khỏe tâm thần đặc biệt, khi mà cá nhân bị mắc phải tự tạo ra, phóng đại, hoặc gây ra các vấn đề về thể chất, tinh thần, hoặc nhận thức của họ.

Những người mắc chứng rối loạn giả tạo thường thực hiện các hành vi này không phải vì lợi ích cá nhân cụ thể, chẳng hạn như thuốc men hoặc tiền bạc, mà vì một nhu cầu tâm lý sâu kín, mà họ cảm thấy bản thân mình đang mắc bệnh hoặc bị thương, mặc dù thực tế họ không phải như vậy. Điều này cần phải phân biệt rõ ràng với hành vi nói dối, trong đó một người tự phóng đại hoặc giả bệnh với mục đích cụ thể, chẳng hạn như để được nghỉ việc.

Người mắc hội chứng Munchausen có thể trải qua các cuộc kiểm tra và phẫu thuật y tế đau đớn hoặc nguy hiểm để thu hút sự quan tâm đặc biệt và thông cảm từ người khác, đặc biệt là từ những người thực sự đang trải qua bệnh tật. Họ thậm chí có thể thực hiện những hành động bí mật để tự tổn thương, gây ra các dấu hiệu của bệnh tật. Những hành vi này có thể bao gồm việc thêm máu vào nước tiểu, sử dụng dây cao su để cắt đứt sự lưu thông đến một phần của cơ thể, tự tổn thương bằng cách cắt hoặc đốt chính mình, tự đầu độc, mở lại vết thương, chà phân hoặc chất bẩn vào vết thương để gây nhiễm trùng, hoặc thậm chí ăn thực phẩm bị nhiễm khuẩn.

Tên gọi “Hội chứng Munchausen” được lấy từ tên của Nam tước von Munchausen, một sĩ quan người Đức sống vào thế kỷ 18, nổi tiếng với việc kể chuyện và thêu dệt những câu chuyện kỳ quái về cuộc đời và trải nghiệm của mình. Phần lớn các triệu chứng của những người mắc chứng này thường liên quan đến các vấn đề về sức khỏe thực thể, chẳng hạn như đau ngực, vấn đề dạ dày, hoặc sốt, thay vì các triệu chứng của rối loạn tâm thần. Một số triệu chứng được tự áp đặt, trong khi những triệu chứng khác lại được phóng đại. Ví dụ, có thể bao gồm việc tăng cường triệu chứng về giảm thị lực, co giật, đau khớp, nhức đầu, suy nhược, nôn mửa và tiêu chảy.

Số liệu thống kê chính xác về Hội chứng Munchausen thường khó xác định do sự không trung thực của những người mắc bệnh này và thường điều trị ở nhiều cơ sở y tế khác nhau, dẫn đến sự sai lệch trong thống kê. Một nghiên cứu xuất viện của Bệnh viện Quốc gia vào năm 2013 chỉ ra có 6,8 trường hợp mắc chứng rối loạn giả tạo trên mỗi 100.000 bệnh nhân. Tuy nhiên, không có con số cụ thể nào về số lượng bệnh nhân mắc Hội chứng Munchausen.

Hội chứng Munchausen qua internet là gì?

Các cộng đồng trực tuyến thường có các nhóm dành cho những người có vấn đề về sức khỏe thể chất và tinh thần, đây là nơi được coi là an toàn để họ gặp nhau và thảo luận về những khó khăn của mình, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, có người tham gia những nhóm này và giả vờ bị bệnh. Đây là những cách mà người mắc hội chứng Munchausen qua internet có thể thể hiện:

  • Giả mạo triệu chứng nghiêm trọng: Họ có thể tạo ra những triệu chứng nghiêm trọng hơn nhiều so với bất kỳ ai khác trong nhóm.
  • Tuyên bố suýt chết và hồi phục kỳ diệu: Họ có thể kể về việc họ đã trải qua suýt chết và sau đó hồi phục một cách kỳ diệu, nhằm thu hút sự chú ý và lòng thông cảm từ người khác.
  • Sao chép thông tin từ trang web khác: Họ dán thông tin được sao chép từ các trang web về sức khỏe vào bài đăng của mình, để tạo ra một bức tranh hấp dẫn về bệnh tình.
  • Mâu thuẫn: Họ có thể tạo ra những câu chuyện hoặc thông tin mà không đồng nhất với nhau, để tạo sự lộn xộn và khó hiểu.
  • Nói dối về bệnh viện và thuốc: Họ có thể nói dối về các bệnh viện họ đến, loại thuốc họ dùng, và nhiều chi tiết khác liên quan đến bệnh tình của họ.
  • Tạo sự kịch tính: Họ có thể tạo ra các tình huống kịch tính trong cuộc sống của họ và lặp đi lặp lại chúng. Các tình huống này có thể liên quan đến việc họ là nạn nhân của tội phạm, hoặc bất kỳ sự kiện bi đặc nào, để thu hút sự quan tâm của người khác.
  • Lấy đi sự chú ý của người khác: Họ có thể cố gắng thu hút sự chú ý trở lại cho bản thân mình khi người khác trong nhóm đang gây chú ý đến vấn đề của họ.
  • Giả vờ bẽ bàng hoặc thờ ơ: Họ có thể giả vờ bị bẽ bàng hoặc thờ ơ đối với các triệu chứng của mình, để tạo ra sự lo ngại và quan tâm từ người khác.
  • Giả mạo người khác đăng bài: Họ có thể giả vờ là người khác đăng bài thay cho họ, thậm chí tự xưng là đối tác, cha mẹ hoặc bạn bè để báo cáo về các triệu chứng.

Nguyên nhân gây ra hội chứng Munchausen?

Nguyên nhân chính xác của hội chứng Munchausen vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn, nhưng các nhà nghiên cứu đang tiến hành nghiên cứu để xác định các yếu tố tâm lý và biểu đạt về tâm lý có thể đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của chứng này. Dưới đây là một số giả thuyết và yếu tố tiềm năng được đề xuất:

  • Tiền sử bị lạm dụng hoặc bỏ rơi khi còn nhỏ: Các trải nghiệm tiêu cực này có thể dẫn đến một nhu cầu cấp thiết về sự quan tâm và sự chú ý từ người khác, và người mắc bệnh có thể tìm cách đáp ứng nhu cầu này thông qua việc giả tạo các triệu chứng bệnh tật.
  • Tiền sử bệnh tật thường xuyên phải nhập viện: Việc liên tục ở trong môi trường y tế và nhận được quan tâm từ nhân viên y tế có thể tạo ra một mô hình hành vi trong đó người mắc bệnh cảm thấy thoải mái và được quan tâm khi ở trong bệnh viện.
  • Trải qua cái chết của người thân yêu: Mất mát người thân yêu, đặc biệt là khi còn ở độ tuổi trẻ và có thể bị bỏ rơi sau đó, có thể tạo ra một loạt cảm xúc và sự đau khổ. Người mắc có thể cố gắng thu hút sự chú ý và quan tâm thông qua việc giả tạo các vấn đề về sức khỏe.
  • Mối liên hệ với chứng rối loạn nhân cách: Có khả năng rằng một số bệnh nhân cũng có thể có các đặc điểm hoặc rối loạn nhân cách ranh giới hoặc kịch tính, góp phần vào hành vi giả tạo và thu hút sự quan tâm.

Các triệu chứng của hội chứng Munchausen là gì?

Những dấu hiệu cảnh báo có thể đa dạng và phức tạp, bao gồm:

  • Người mắc hội chứng Munchausen thường có một lịch sử y tế với nhiều sự kiện kịch tính, nhưng thông tin này thường không nhất quán hoặc không thể kiểm soát. Các triệu chứng có thể trở nên nghiêm trọng hơn hoặc thay đổi sau khi bắt đầu điều trị.
  • Người bệnh có thể trải qua các vấn đề về bản sắc và tự trọng, và họ thường tìm kiếm sự chú ý và quan tâm từ người khác thông qua việc giả tạo các triệu chứng bệnh tật.
  • Sau khi cải thiện tình trạng sức khỏe, người bệnh thường có xu hướng tái phát triệu chứng, đặc biệt khi họ cảm thấy rẻ mạt hoặc không được quan tâm đủ.
  • Người bệnh có thể có kiến thức sâu về các thuật ngữ y tế và tri thức về bệnh viện, thường vượt xa mức thông tin thông thường của một người bình thường. Kiến thức này có thể tích lũy từ nhiều lần nhập viện hoặc từ công việc trước đây.
  • Một số người có thể có nhiều vết sẹo phẫu thuật trên cơ thể do việc phẫu thuật không cần thiết.
  • Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng mới hoặc bổ sung sau khi các kết quả xét nghiệm cho thấy không có vấn đề y tế nào.
  • Người mắc có thể chỉ báo hiệu các triệu chứng khi họ ở một mình hoặc không được quan sát, để tránh bị phát hiện giả mạo.
  • Người bệnh có thể sẵn sàng và háo hức để tham gia các xét nghiệm y tế, phẫu thuật hoặc thủ tục khác, thậm chí khi không cần thiết. Họ có thể cảm thấy thoải mái hơn khi ở trong bệnh viện và nhận sự quan tâm từ nhân viên y tế.
  • Người bệnh có thể có lịch sử điều trị tại nhiều bệnh viện, phòng khám và văn phòng bác sĩ, thậm chí ở các thành phố khác nhau.
  • Người bệnh có thể không chấp nhận cho sự quan sát từ gia đình, bạn bè hoặc các bác sĩ trước đó, để tránh sự phát hiện.

Rối loạn giả tạo áp đặt lên bản thân (hội chứng Munchausen) được chẩn đoán như thế nào?

Việc chẩn đoán hội chứng Munchausen thực sự là một thách thức lớn đối với bác sĩ, bởi vì sự không trung thực và sự tham gia của nhiều bác sĩ y tế có thể làm cho việc loại trừ các bệnh tật khác trở nên khó khăn. Dưới đây là một số khía cạnh quan trọng:

  • Loại trừ các rối loạn khác: Trước hết, các bác sĩ phải loại trừ mọi khả năng về các bệnh thể chất và tinh thần khác có thể gây ra các triệu chứng tương tự. Điều này đòi hỏi việc sử dụng nhiều thủ tục và xét nghiệm chẩn đoán để kiểm tra và loại trừ các nguyên nhân tiềm năng.
  • Hợp tác với chuyên gia tâm thần và tâm lý học: Nếu có nghi ngờ về Hội chứng Munchausen, bác sĩ có thể cần hợp tác với bác sĩ tâm thần hoặc nhà tâm lý học chuyên về sức khỏe tâm thần. Các chuyên gia này được đào tạo đặc biệt để chẩn đoán và điều trị các vấn đề tâm thần.
  • Sử dụng các công cụ đánh giá tâm lý: Bác sĩ tâm thần và nhà tâm lý học có thể sử dụng các công cụ đánh giá tâm lý để đánh giá tình trạng tâm lý của người mắc bệnh. Điều này bao gồm việc thu thập thông tin về lịch sử tâm lý, hành vi và tư duy của họ.
  • Chẩn đoán dựa trên tiêu chuẩn DSM-5: Các bác sĩ có thể sử dụng Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn Tâm thần, Phiên bản thứ Năm (DSM-5) để đánh giá xem triệu chứng của người mắc bệnh có phù hợp với tiêu chí được đề ra trong tài liệu này. DSM-5 là một tài liệu tham khảo tiêu chuẩn cho các bệnh tâm thần được công nhận tại Hoa Kỳ.
  • Tập trung vào tính cách và hành vi: Một phần quan trọng của việc chẩn đoán là quan sát tính cách và hành vi của người mắc bệnh. Tính cách và cách họ tương tác với bác sĩ có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định sự không trung thực.

Hội chứng Munchausen được điều trị như thế nào?

Nếu bạn mắc phải hội chứng này, bạn thường sẽ tự đặt ra nhiều nỗ lực tích cực để điều trị các rối loạn khác nhau, nhưng thường không sẵn lòng thừa nhận và điều trị chính hội chứng này. Tình trạng này làm cho việc điều trị hội chứng Munchausen trở nên vô cùng phức tạp và triển vọng phục hồi thường kém.

Nếu có người chăm sóc chủ động bảo vệ bạn khỏi các hành vi tự làm hại và hướng dẫn bạn về những hậu quả có thể xảy ra, thì điều này có thể rất hữu ích. Việc cố gắng giảm bớt số lượng chuyên gia y tế tham gia, chẳng hạn chỉ cần một hoặc hai bác sĩ làm việc chặt chẽ với nhau, như bác sĩ tâm thần và bác sĩ nội khoa, cũng là một phương pháp có thể được đề xuất.

Trong quá trình điều trị, mục tiêu đầu tiên là thay đổi hành vi và giảm việc lạm dụng các nguồn lực y tế hoặc dược phẩm. Sau khi mục tiêu này đã đạt được, điều trị sẽ tập trung vào việc xác định bất kỳ vấn đề tâm lý tiềm ẩn nào có thể gây ra hành vi này hoặc giúp bạn tìm ra giải pháp cho các nhu cầu xã hội khác.

Phương pháp chính để điều trị bao gồm liệu pháp tâm lý, một hình thức tư vấn chuyên sâu. Trong quá trình này, trọng tâm sẽ là thay đổi suy nghĩ và hành vi thông qua liệu pháp hành vi nhận thức. Liệu pháp gia đình cũng có thể rất hữu ích trong việc giúp các thành viên trong gia đình hiểu rõ hơn về hội chứng Munchausen và cách hỗ trợ bạn. Liệu pháp nhóm có thể giúp giảm bớt cảm giác cô lập và cảm giác không ai quan tâm đến bạn.

Đáng lưu ý là không có loại thuốc nào có thể tự điều trị các rối loạn giả tạo. Tuy nhiên, thuốc có thể được sử dụng để điều trị các rối loạn liên quan như trầm cảm hoặc lo lắng.

Các biến chứng của hội chứng Munchausen là gì?

Nếu bạn mắc hội chứng này, bạn đang đối diện với nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, thậm chí có thể dẫn đến tử vong, do việc tự gây tổn thương cho bản thân hoặc gây ra các triệu chứng giả. Ngoài ra, bạn cũng có thể gặp phản ứng hoặc các vấn đề sức khỏe liên quan đến nhiều xét nghiệm, thủ tục và phương pháp điều trị, và tồn tại nguy cơ cao về lạm dụng chất gây nghiện cũng như ý định tự tử.

Hội chứng Munchausen không có phương pháp điều trị rõ ràng. Nếu bạn bị ảnh hưởng bởi hội chứng này, có lẽ bạn sẽ phải kiểm soát nó trong suốt cuộc đời của mình, với sự hỗ trợ định kỳ từ các bác sĩ chuyên nghiệp trong ngành y tế.

Có thể ngăn ngừa hội chứng Munchausen không?

Không có cách nào để ngăn ngừa rối loạn này. Tuy nhiên, có thể hữu ích nếu bắt đầu điều trị ngay khi bạn bắt đầu có các triệu chứng.

Tiên lượng (triển vọng) cho những người mắc hội chứng Munchausen là gì?

Có thể xảy ra trường hợp bạn chỉ trải qua một đợt duy nhất của các triệu chứng căn bệnh. Tuy nhiên, trong hầu hết các trường hợp, đây là một tình trạng tái phát, và việc điều trị có thể rất khó khăn. Bạn có thể từ chối việc giả mạo các triệu chứng và không hề tìm kiếm hoặc tuân theo điều trị.

Ngay cả khi bạn đồng ý điều trị, mục tiêu chính thường là kiểm soát thay vì cố gắng chữa khỏi nó hoàn toàn. Việc tránh việc nhập viện, tiến hành các xét nghiệm hoặc điều trị không cần thiết và không phù hợp là rất quan trọng để ngăn chặn tình trạng này từ việc tái phát.

Chăm sóc bản thân như thế nào khi mắc hội chứng Munchausen?

Để đối phó với chứng bệnh Munchausen, quá trình hỗ trợ và điều trị y tế đòi hỏi bệnh nhân thực hiện những điều sau đây:

  • Tuân theo hướng dẫn của các bác sĩ: Rất quan trọng là bạn phải tuân theo chính xác những gì các bác sĩ và chuyên gia sức khỏe đề nghị. Điều này bao gồm việc tham dự đúng các cuộc hẹn và uống thuốc theo đúng liều lượng và thời gian được giao.
  • Trung thực với bác sĩ: Hãy luôn trung thực với các bác sĩ về bất kỳ cuộc hẹn hoặc nhập viện nào bạn có thể đã có trong quá khứ. Việc này giúp họ hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của bạn và cách điều trị phù hợp hơn.
  • Giáo dục gia đình và bạn bè: Hãy chia sẻ thông tin và giải thích các triệu chứng bệnh cho gia đình và bạn bè. Yêu cầu họ hỗ trợ bạn trong quá trình hồi phục bằng cách giữ cho bạn có trách nhiệm và theo dõi bạn. Họ cũng có thể giúp bạn quản lý thuốc và đảm bảo bạn tham gia đúng các cuộc hẹn chăm sóc sức khỏe của mình.

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Nếu bạn nghi ngờ mình có các triệu chứng của hội chứng Munchausen hoặc gặp bất kỳ vấn đề tâm lý nào liên quan, hãy thực hiện những bước sau:

  • Đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt: Hãy tìm kiếm sự hỗ trợ y tế càng nhanh càng tốt. Bác sĩ có thể giúp đánh giá tình trạng của bạn và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.
  • Khám tâm lý: Nếu bạn nghi ngờ mình có bất kỳ vấn đề tâm thần nào như trầm cảm hoặc rối loạn nhân cách, hãy yêu cầu bác sĩ giới thiệu bạn đến một chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần để thực hiện một cuộc khám tâm lý.
  • Tìm trị liệu: Một nhà trị liệu hoặc chuyên gia tâm lý có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng của mình và phát triển các kỹ năng để đối phó với nó.
  • Kiểm soát sử dụng thuốc: Nếu bác sĩ cho rằng bạn cần dùng thuốc để kiểm soát các triệu chứng tâm lý, hãy tuân thủ chính xác liều lượng và lịch trình được giao.
  • Thời gian điều trị: Thời gian điều trị có thể biến đổi tùy theo tình trạng cụ thể của bạn. Hãy thảo luận với bác sĩ về kế hoạch điều trị và thời gian tái khám.
  • Sự quan tâm và hỗ trợ: Hội chứng Munchausen thường liên quan đến nhu cầu cảm thấy quan trọng và được chú ý. Hãy thảo luận với các chuyên gia y tế về cách thỏa mãn những nhu cầu này một cách tích cực và lành mạnh.

Lưu ý rằng hội chứng Munchausen là một căn bệnh nguy hiểm có nguy cơ tự làm hại bản thân. Hãy tìm kiếm sự giúp đỡ ngay lập tức nếu bạn đang gặp nguy cơ tự làm hại hoặc có ý nghĩ đó. Các bác sĩ và chuyên gia y tế sẽ muốn giúp bạn và đảm bảo bạn đón nhận được sự quan tâm và điều trị thích hợp.

Nguồn:

  • Merck Manual. Factitious Disorder Imposed on Self. (http://www.merckmanuals.com/professional/psychiatric_disorders/somatic_symptom_and_related_disorders/factitious_disorder_imposed_on_self.html?qt=factitious%20disorder&alt=sh) Accessed 11/19/2020.
  • Jaghab K, Skodnek K, Padder TA. Munchausen’s syndrome and other factitious disorders in children. Psychiatry. 2006 Mar;3(3):46-55. Accessed 11/19/2020.
  • Yaacob BMJ. Munchausen syndrome by proxy. The Malaysian Journal of Medical Sciences. 1999 Jul;6(2):30-31. Accessed 11/19/2020.
  • NHS. Munchausen’s Syndrome. (https://www.nhs.uk/conditions/munchausens-syndrome/) Accessed 11/19/2020.
  • Weber B, Gokarakonda SB, Doyle MQ. Munchausen Syndrome. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan. Accessed 11/19/2020.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :