Home / Sức Khỏe / Hệ sinh dục nam giới: cấu tạo, chức năng, các rối loạn

Hệ sinh dục nam giới: cấu tạo, chức năng, các rối loạn

/

Hệ sinh dục của nam giới chủ yếu nằm bên ngoài cơ thể, bao gồm dương vật, bìu và tinh hoàn. Các cơ quan bên trong bao gồm ống dẫn tinh, tuyến tiền liệt và niệu đạo. Bộ phận này chịu trách nhiệm về chức năng tình dục, cũng như đi tiểu.

hệ sinh dục nam giới

Hệ sinh dục nam giới là gì?

Hệ thống sinh sản nam giới bao gồm một tập hợp các cơ quan tạo nên hệ thống sinh sản và hệ tiết niệu ở nam giới, và những người được xác định là nam giới khi sinh (AMAB – Assigned Male At Birth). Cấu tạo bao gồm bộ phận bên trong và bên ngoài. Các bộ phận bên trong nằm trong cơ thể và các bộ phận bên ngoài nằm ngoài cơ thể. Tổng hợp các cơ quan này làm cho việc tiểu tiện, quan hệ tình dục và sinh con trở nên có thể thực hiện được.

Chức năng của hệ thống sinh sản nam giới làm gì?

Các cơ quan tạo nên hệ thống sinh sản nam giới thực hiện những chức năng quan trọng sau đây:

  • Sản xuất, duy trì và vận chuyển tế bào tinh trùng và tinh dịch: Tế bào tinh trùng đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh sản nam giới. Chúng được sản xuất trong tinh hoàn và sau đó duy trì và vận chuyển qua các ống dẫn tinh trùng. Tinh dịch là chất lỏng bảo vệ và cung cấp dinh dưỡng cho tinh trùng trong quá trình di chuyển của chúng.
  • Xả tinh trùng: Quá trình xả tinh trùng xảy ra khi tế bào tinh trùng được đẩy qua ống dẫn tinh trùng và cuối cùng được đưa ra ngoài qua dương vật trong quá trình quan hệ tình dục. Đây là quá trình quan trọng trong việc chuyển tinh trùng đến vị trí gặp óc tinh trùng nữ để thụ tinh.
  • Sản xuất và tiết hormone sinh dục nam: Hệ thống sinh sản nam giới sản xuất và tiết ra các hormone sinh dục nam như testosterone. Những hormone này chịu trách nhiệm điều chỉnh quá trình phát triển và duy trì các đặc tính nam giới, bao gồm sự phát triển của cơ bắp, tăng trưởng lông mày, sự phát triển của cơ quan sinh dục ngoại vi, và ảnh hưởng đến ham muốn tình dục.

Hệ thống sinh sản nam giới hoạt động như thế nào?

Toàn bộ hệ thống sinh sản nam giới hoạt động phụ thuộc vào các hormone. Nội tiết tố là những hóa chất kích thích hoặc điều chỉnh hoạt động trong tế bào hoặc cơ quan của cơ thể. Các hormone chính quan trọng cho hoạt động của hệ thống sinh sản nam giới bao gồm:

  • Hormon kích thích nang trứng (FSH – Follicle-Stimulating Hormone): FSH được tạo ra bởi tuyến yên trong não. Hormon này cần thiết để kích thích sự phát triển và sinh sản của tế bào tinh trùng trong tinh hoàn. FSH đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì quá trình sản xuất tinh trùng.
  • Hormon tạo hoàng thể (LH – Luteinizing Hormone): Tương tự, LH cũng được sản xuất bởi tuyến yên. LH cần thiết để tiếp tục quá trình phát triển tinh trùng và đẩy tế bào tinh trùng qua ống dẫn tinh trùng, để sau đó được xả tinh ra ngoài.
  • Testosterone: Testosterone là hormone giới tính chính ở nam giới (AMAB). Nó được sản xuất chủ yếu trong tinh hoàn. Testosterone chịu trách nhiệm cho sự phát triển của nhiều đặc điểm nam tính như tăng cường khối lượng và sức mạnh cơ bắp, phân bổ mỡ, tăng trưởng xương, và ham muốn tình dục (libido).

Những hormone này tương tác và hoạt động cùng nhau để điều chỉnh và duy trì hoạt động của hệ thống sinh sản nam giới.

Cấu tạo hệ sinh dục nam giới?

Bộ phận dương vật

Dương vật là cơ quan sinh dục chính của nam giới, có vai trò quan trọng trong quá trình quan hệ tình dục và sinh sản. Dương vật chứa nhiều đầu dây thần kinh nhạy cảm và được chia thành ba phần chính:

  • Gốc: Gốc dương vật là phần gắn vào thành bụng. Nó cung cấp sự hỗ trợ và kiểm soát cho dương vật.
  • Thân (trục): Thân dương vật có hình dạng như một ống hoặc hình trụ. Bên trong thân dương vật, có ba khoang chính: hai thể hang và một thể xốp. Thể hang chạy song song với nhau, trong khi thể xốp bao quanh niệu đạo. Thể xốp chứa các khoảng trống đặc biệt chứa máu, và trong quá trình kích thích tình dục, sự cương cứng sẽ làm cho khoảng trống này đầy máu và dương vật trở nên cứng và cương cứng. Sự cương cứng này cho phép quan hệ tình dục thâm nhập. Da dương vật linh hoạt và có khả năng co giãn, cho phép dương vật thay đổi kích thước khi cương cứng.
  • Quy đầu (đầu): Quy đầu là phần đầu hình nón của dương vật. Nó được bao bọc bởi một lớp da lỏng lẻo gọi là bao quy đầu. Trong một số trường hợp, việc phẫu thuật cắt bỏ bao quy đầu có thể thực hiện để giải quyết các vấn đề sức khỏe.

Lỗ niệu đạo thường nằm ở đỉnh quy đầu. Niệu đạo chịu trách nhiệm vận chuyển nước tiểu và tinh dịch ra khỏi cơ thể. Tinh dịch chứa tinh trùng. Khi bạn đạt đến cực khoái tình dục (cực khoái), bạn phóng tinh dịch (xuất tinh) qua đầu dương vật.

Khi dương vật cương cứng, thể hang sẽ ấn vào phần niệu đạo để chặn dòng nước tiểu và chỉ cho tinh dịch xuất tinh. Các nghiên cứu cho thấy dương vật trung bình có độ dài khoảng 3,5 inch (8,9 cm) khi ở trạng thái mềm và khoảng hơn 5 inch (13 cm) khi cương cứng.

Bộ phận bìu

Bìu (hoặc túi bìu) là một túi da lỏng lẻo nằm phía sau dương vật. Chức năng chính của nó là giữ và bảo vệ tinh hoàn (hay còn gọi là tinh bì) cùng với các dây thần kinh và mạch máu quan trọng.

Bìu đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì môi trường thích hợp cho tinh hoàn. Tinh hoàn cần được giữ ở một nhiệt độ thấp hơn so với nhiệt độ cơ thể (thường trong khoảng 97 đến 99 độ F hoặc 36 đến 37 độ C) để đảm bảo sự phát triển bình thường của tinh trùng. Bìu có một cơ chế “hệ thống kiểm soát khí hậu” giúp điều chỉnh nhiệt độ này.

Bìu bao gồm các cơ vùng bìu, cho phép nó co lại và thư giãn. Khi co lại, bìu tiếp sát vào cơ thể để giữ tinh hoàn gần hơn, giúp duy trì nhiệt độ ổn định để tinh trùng phát triển. Khi thư giãn, bìu rời xa cơ thể để làm mát tinh hoàn. Sự co và thư giãn này giúp duy trì môi trường thích hợp cho tinh hoàn hoạt động tốt nhất.

Vai trò của bìu trong việc bảo vệ tinh hoàn và duy trì sự phát triển của tinh trùng là quan trọng trong quá trình sinh sản và giữ gìn sức khỏe nam giới.

Tinh hoàn

Tinh hoàn (tinh bì) là cơ quan có hình dạng bầu dục nằm trong bìu ở phía dưới dương vật. Chúng có kích thước tương đương với hai quả ô liu lớn. Dây tinh trùng (hay còn gọi là dây tinh) là những cấu trúc giữ tinh hoàn ở vị trí chính xác và cung cấp máu cho chúng. Ở hầu hết mọi người nam giới khi sinh (AMAB), có hai tinh hoàn được bố trí ở bên trái và bên phải của bìu.

Tinh hoàn chịu trách nhiệm cho việc sản xuất hormone testosterone, một trong những hormone giới tính chính ở nam giới. Testosterone đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh và duy trì các đặc điểm giới tính thứ cấp ở nam giới, như phát triển cơ bắp, phân bố mỡ, sự phát triển của tóc và ham muốn tình dục.

Bên trong tinh hoàn, có những ống cuộn tròn được gọi là ống sinh tinh. Chính những ống này tham gia vào quá trình sản xuất tinh trùng thông qua quá trình gọi là sinh tinh. Tinh trùng sau đó được vận chuyển qua dây tinh trùng và ra ngoài thông qua niệu đạo trong quá trình xuất tinh.

Tinh hoàn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống sinh sản nam giới bằng cách sản xuất tinh trùng và hormone testosterone, hai yếu tố cơ bản trong quá trình sinh sản và phát triển nam giới.

Mào tinh hoàn

Mào tinh hoàn (còn được gọi là quả tinh hoàn) là một ống cuộn dài nằm ở mặt sau của mỗi tinh hoàn. Chức năng của mào tinh hoàn là mang và lưu trữ các tế bào tinh trùng mà tinh hoàn tạo ra. Các tế bào tinh trùng này chưa hoàn chỉnh và cần trải qua quá trình trưởng thành để có khả năng thụ tinh.

Trong quá trình trưởng thành, tinh trùng xuất hiện từ tinh hoàn chưa trưởng thành và chứa đầy năng lượng để thực hiện chuyến hành trình đến ống dẫn tinh trong quá trình xuất tinh. Trong thời điểm hưng phấn tình dục, cơ bắp xung quanh ống dẫn tinh sẽ co bóp và đẩy tinh trùng qua ống này. Mào tinh hoàn chơi vai trò quan trọng trong việc giúp tinh trùng tiến về đúng đích để có khả năng gặp gỡ với trứng và tham gia quá trình thụ tinh.

Ống dẫn tinh

Ống dẫn tinh là một ống cơ dài, bắt đầu từ mào tinh hoàn và kéo dài từ trong khoang chậu tới phía sau bàng quang. Chức năng của ống dẫn tinh là vận chuyển tinh trùng đã trưởng thành từ mào tinh hoàn đến niệu đạo, chuẩn bị cho quá trình xuất tinh.

Mỗi tinh hoàn có một ống dẫn tinh riêng, và những ống này kết hợp để tạo thành ống phóng tinh. Các ống phóng tinh di chuyển qua tuyến tiền liệt, nơi chúng sẽ thu thập một lượng nhỏ chất lỏng để kết hợp với tinh trùng và tạo thành tinh dịch. Tinh dịch sẽ chảy qua niệu đạo, sẵn sàng cho quá trình xuất tinh trong thời điểm tình dục.

Niệu đạo

Niệu đạo là một ống dẫn nước tiểu từ bàng quang ra ngoài cơ thể. Nếu bạn là nam giới và có dương vật, niệu đạo cũng là ống dẫn xuất tinh khi bạn đạt đến cao trào tình dục (cực khoái). Trong quá trình xuất tinh, tinh dịch sẽ chảy qua niệu đạo và được đẩy ra ngoài qua đầu dương vật, là quá trình chính trong việc đưa tinh trùng ra khỏi cơ thể để có khả năng thụ tinh.

Túi tinh

Túi tinh là những túi giống như túi gắn vào ống dẫn tinh gần đáy bàng quang. Túi tinh chiếm tới 80% lượng dịch xuất tinh, bao gồm cả đường fructose. Fructose là nguồn năng lượng cho tinh trùng và giúp chúng di chuyển (khả năng vận động).

Tuyến tiền liệt

Tuyến tiền liệt là một tuyến có kích thước bằng quả óc chó, nằm bên dưới bàng quang, phía trước trực tràng, bổ sung thêm chất lỏng để xuất tinh, giúp nuôi dưỡng tinh trùng. Niệu đạo chạy qua trung tâm của tuyến tiền liệt.

Tuyến hành lang (Cowper)

Các tuyến hành niệu đạo là những cấu trúc có kích thước bằng hạt đậu ở hai bên niệu đạo, ngay dưới tuyến tiền liệt. Chúng tạo ra chất lỏng trong suốt, trơn chảy thẳng vào niệu đạo. Chất lỏng này bôi trơn niệu đạo và trung hòa mọi axit còn sót lại trong nước tiểu.

Các tình trạng phổ biến ảnh hưởng đến hệ sinh dục nam giới là gì?

Các tình trạng phổ biến ảnh hưởng đến hệ thống sinh sản nam giới bao gồm:

Các dấu hiệu phổ biến của tình trạng ảnh hưởng đến hệ thống sinh sản nam giới bao gồm:

  • Các cục u hoặc vết loét trên bộ phận sinh sản bên ngoài.
  • Đau hoặc sưng.
  • Đau nhức hoặc khó chịu quanh háng hoặc bụng dưới.
  • Máu trong tinh dịch (hematospermia).
  • Máu trong nước tiểu (tiểu máu).
  • Đau hoặc rát khi đi tiểu (khó tiểu).
  • Mất kiểm soát bàng quang (tiểu không tự chủ).
  • Không có khả năng đạt được và duy trì sự cương cứng đủ mạnh để giao hợp

Các xét nghiệm phổ biến để kiểm tra sức khỏe hệ sinh sản nam giới là gì?

Bác sĩ có thể yêu cầu các xét nghiệm sau đây để kiểm tra sức khỏe của hệ thống sinh sản nam giới:

Đàn ông trải qua thời kỳ mãn kinh không?

Không. Đàn ông không thể trải qua thời kỳ mãn kinh. Hiện tượng này là sự kết thúc của chu kỳ kinh nguyệt của phụ nữ hoặc người được chỉ định là nữ khi sinh (AFAB). Ở người AFAB, điều này liên quan đến sự thay đổi trong việc sản xuất hormone. Một trong những thay đổi lớn nhất sau khi mãn kinh là bạn không thể sinh con được nữa. Ở người AMAB, tinh hoàn không mất khả năng sản xuất hormone. Những người AMAB có thể tạo ra tinh trùng tốt ở độ tuổi 80 hoặc thậm chí lâu hơn.

Tuy nhiên, những thay đổi tinh tế về chức năng tinh hoàn có thể xảy ra khi bạn ở độ tuổi 45. Những thay đổi này có thể xảy ra mạnh mẽ hơn sau tuổi 70. Một số người gọi hiện tượng này là “mãn kinh nam”. Đối với nhiều người AMAB, việc sản xuất hormone vẫn bình thường cho đến độ tuổi 60 trở lên. Chức năng hormone suy giảm ở độ tuổi sớm hơn có thể là tác dụng phụ của một tình trạng khác, chẳng hạn như bệnh tiểu đường.

Không rõ liệu chức năng tinh hoàn giảm có góp phần gây ra các triệu chứng khác hay không, như rối loạn cương dương, mệt mỏi, suy nhược hoặc trầm cảm.

“Mãn kinh nam” có thể điều trị được không?

Nếu mức testosterone thấp, liệu pháp thay thế hormone có thể giúp giảm một số triệu chứng, bao gồm ham muốn tình dục thấp, trầm cảm và mệt mỏi. Tuy nhiên, việc thay thế nội tiết tố nam có thể khiến bệnh ung thư tuyến tiền liệt trở nên trầm trọng hơn. Nó cũng có thể làm cho chứng xơ vữa động mạch trở nên tồi tệ hơn.

Nói chuyện với bác sĩ về tất cả những ưu và nhược điểm của liệu pháp thay thế hormone là quan trọng. Trước khi bắt đầu, bạn nên khám sức khỏe toàn diện và làm các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm.

Nguồn:

  • Bhasin S, Jameson J. Disorders of the Testes and Male Reproductive System. In: Loscalzo J, Fauci A, Kasper D, et al., eds. Harrison’s Principles of Internal Medicine. 21st ed. McGraw Hill; 2022.
  • Gurung P, Yetiskul E, Jialal I. Physiology, Male Reproductive System. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538429/) 22 May 8. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island, FL: StatPearls Publishing; 2023 Jan-. Accessed 5/8/2023.
  • Male Reproductive System. In: Molina PE. eds._ _Endocrine Physiology. 6th ed. McGraw Hill; 2023.
  • Merck Manual, Consumer Version. Structure of the Male Reproductive System. (https://www.merckmanuals.com/home/men-s-health-issues/biology-of-the-male-reproductive-system/structure-of-the-male-reproductive-system) Accessed 5/8/2023.
  • Planned Parenthood. What Are the Parts of the Male Reproductive Anatomy? (https://www.plannedparenthood.org/blog/what-are-the-parts-of-the-male-reproductive-anatomy) Accessed 5/8/2023.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :