Home / Sức Khỏe / Đo thể tích ký thân nhằm mục đích gì, có đau không, cách test

Đo thể tích ký thân nhằm mục đích gì, có đau không, cách test

/

Đo thể tích ký thân (body plethysmography) là một phương pháp được sử dụng trong xét nghiệm chức năng phổi (pulmonary function test – PFT) để đo thể tích của phổi và các thông số liên quan đến chức năng hô hấp. Phương pháp này thông qua việc đo sự biến đổi thể tích trong hộp khí chứa cơ thể (thường là một buồng plethysmography) để đánh giá dung tích phổi và khả năng phổi hoạt động.

đo thể tích ký thân là gì

Phép đo thể tích ký thân là gì?

Phép đo thể tích ký thân (body plethysmography), hay còn được gọi là xét nghiệm chức năng phổi không xâm lấn, đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực y tế, đặc biệt trong việc đánh giá chức năng phổi của bệnh nhân. Xét nghiệm này được thực hiện để đo lượng không khí trong phổi sau khi hít vào và sau khi thở ra sâu.

Phép đo thể tích ký thân không chỉ mang lại kết quả chính xác mà còn đảm bảo sự an toàn và thoải mái cho bệnh nhân. Thông tin thu được từ xét nghiệm này cung cấp cho các chuyên gia y tế những thông tin quan trọng về chức năng phổi của bệnh nhân. Điều này rất quan trọng để giúp bác sĩ xác định tình trạng sức khỏe của bệnh nhân và lập kế hoạch điều trị phù hợp nhất.

Lợi ích xét nghiệm đo thể tích ký thân phát hiện những vấn đề sức khỏe gì?

Phép đo thể tích ký thân đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực y tế, giúp cung cấp thông tin hữu ích cho việc chẩn đoán các bệnh liên quan đến hệ hô hấp và phổi, bao gồm như sau:

  • Bệnh hen suyễn.
  • Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD).
  • Xơ phổi dẫn tới tổn thương và sẹo hoá các mô phổi.

Ngoài ra, phép đo thể tích ký thân còn có những ứng dụng quan trọng khác, bao gồm:

  • So sánh chức năng phổi với mức độ hoạt động của phổi so với các bài kiểm tra trước đó hoặc với các tiêu chuẩn về nhân khẩu học. Điều này giúp xác định sự thay đổi trong chức năng phổi của bệnh nhân theo thời gian và đưa ra quyết định điều trị phù hợp.
  • Đo lường ảnh hưởng của bệnh phổi mãn tính (kéo dài) lên chức năng phổi. Phép đo này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của bệnh mãn tính lên khả năng hoạt động của phổi.
  • Phát hiện những thay đổi sớm trong chức năng phổi mà có thể cần phải điều chỉnh phương pháp điều trị. Điều này giúp ngăn ngừa sự gia tăng của các vấn đề liên quan đến phổi.
  • Xác định xem các chất trong môi trường làm việc hoặc trong môi trường sống có thể gây hại và làm hỏng phổi hay không. Điều này đặc biệt quan trọng để bảo vệ sức kháng của phổi trước các tác nhân có hại.
  • Xác định khả năng chịu đựng các thủ tục y tế, bao gồm cả phẫu thuật. Phép đo thể tích ký thân có thể hỗ trợ quyết định về việc phẫu thuật và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân trong quá trình điều trị y tế.

Khi nào cần thực hiện đo thể tích ký thân?

Bác sĩ trong lĩnh vực y tế có thể yêu cầu tiến hành xét nghiệm đo thể tích ký thân khi bệnh nhân trình bày các dấu hiệu liên quan đến tình trạng của hệ hô hấp và phổi. 

Các triệu chứng mà bác sĩ có thể yêu cầu đo thể tích ký thân bao gồm:

  • Tình trạng tức ngực, cảm giác đau hoặc áp lực ở ngực.
  • Sự xuất hiện của các triệu chứng ho, đặc biệt là ho có đờm.
  • Khó thở sâu và đều đặn.
  • Cảm giác khó thở và không thể thở vào một cách bình thường.
  • Tiếng thở khò khè hoặc khò khè khi hít vào.

Kết quả từ việc xét nghiệm đo thể tích ký thân, nếu có sự bất thường, có thể giúp bác sĩ xác định rằng một tình trạng nào đó đang ảnh hưởng đến khả năng của phổi để duy trì lượng không khí bình thường.

Đo thể tích ký thân là một phương pháp kiểm tra chính xác và thường chỉ mất ít hơn 20 phút để thực hiện. Bác sĩ cũng có thể thu thập nhiều thông tin quan trọng từ việc thực hiện các phép đo này chỉ trong vài phút.

Các loại đo thể tích ký thân?

Hiện nay, y tế đã phát triển và sử dụng nhiều loại phép đo thể tích ký thân khác nhau để nghiên cứu và đánh giá chức năng hô hấp của cơ thể. 

Dưới đây là một số loại phép đo quan trọng:

  • Máy đo thể tích áp suất: Nguyên lý hoạt động của máy này dựa trên việc đo sự thay đổi áp suất khí trong một hộp nhựa trong suốt và kín khí. Hộp này chứa một lượng không khí cố định, và một máy đặc biệt được kết nối với ống ngậm, gọi là phế dung kế, để đo thể tích ở khu vực giữa cổ và bụng (ngực). Máy đo thể tích áp suất rất nhạy, có khả năng đo những thay đổi nhỏ về thể tích. Máy này còn được gọi là máy đo thể tích kiểu kín.
  • Máy đo thể tích thể tích trong lồng ngực: Cách hoạt động của máy này là đo độ dịch chuyển của khí trong một hộp nhựa trong suốt và kín khí. Khi thể tích khí trong lồng ngực thay đổi, không khí xung quanh trong hộp sẽ thoát ra qua một lỗ trên tường và nối với phế dung kế. Máy đo phế dung kế sẽ đo luồng không khí này. Tuy nhiên, máy đo thể tích thể tích đòi hỏi sự khéo léo và chỉ được sử dụng bởi các nhà nghiên cứu y tế có kinh nghiệm. Máy này còn được gọi là máy đo thể tích kiểu mở.
  • Máy đo thể tích thể tích áp suất: Khi người nghiên cứu thở, bất kỳ sự thay đổi nào về thể tích trong lồng ngực đều buộc không khí xung quanh trong hộp phải xuyên qua một lỗ trên tường và vào một máy đo phế dung kế. Sau đó, các phép đo về sự thay đổi áp suất và độ dịch chuyển thể tích được tổng hợp lại để đánh giá chức năng hô hấp của cơ thể.

Đo thể tích ký thân thực hiện như thế nào?

Quá trình xét nghiệm để đo thể tích ký thân diễn ra trong một hộp nhựa kín, được bảo quản trong điều kiện kín khít và trong suốt. Khi hành động thở vào ống ngậm được thực hiện, các cảm biến nằm bên trong hộp sẽ chính xác ghi lại mọi biến đổi về áp suất không khí. Đồng thời, ống ngậm cũng trang bị một cảm biến đặc biệt để theo dõi luồng không khí và áp suất trong miệng của người thực hiện xét nghiệm.

Khi ngực của người thực hiện xét nghiệm mở rộng và co lại theo quá trình hít thở và thở ra, các cảm biến nằm bên trong hộp sẽ ghi lại mọi biến đổi liên quan đến lượng không khí trong hộp và áp suất không khí. Cũng không thể thiếu, các cảm biến tích hợp trong ống ngậm sẽ chặt chẽ ghi nhận sự thay đổi về áp suất trong quá trình thực hiện xét nghiệm.

Phép đo thể tích ký thân cơ bản đo lường các chỉ số sau:

  • Tổng dung tích phổi (TLC): TLC đại diện cho thể tích không khí tối đa mà phổi có thể chứa sau khi hít một hơi thở sâu nhất có thể.
  • Dung tích cặn chức năng (FRC): FRC là thể tích không khí còn lại trong phổi sau khi thực hiện một hơi thở bình thường.
  • Dung tích cặn (RC): RC là thể tích không khí còn lại trong phổi sau khi thực hiện một hơi thở ra mạnh nhất có thể.

Phép đo thể tích ký thân trong lĩnh vực y tế dựa trên định luật Boyle để điều tra mối quan hệ giữa thể tích của khí và áp suất ở điều kiện áp suất không đổi. Thông qua phép đo thể tích khí, ta có thể xác định áp suất khí tương ứng.

Trước khi đo thể tích ký thân cần làm gì?

Bác sĩ sẽ tận tâm hỏi về tình trạng sức khỏe và đề nghị bạn lên lịch lại cuộc hẹn nếu bạn đang mắc phải bất kỳ vấn đề về sức khỏe như cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm trùng đường hô hấp truyền nhiễm khác. Hãy cung cấp thông tin về bất kỳ loại thuốc nào bạn đang sử dụng, bởi vì họ có thể cần yêu cầu tạm ngừng sử dụng một số loại thuốc trước ngày xét nghiệm.

Bác sĩ sẽ hướng dẫn cách chuẩn bị cho việc đo thể tích ký thân, bao gồm:

  • Không hút thuốc ít nhất một giờ trước khi thực hiện kiểm tra.
  • Không uống rượu ít nhất bốn giờ trước khi tiến hành thử nghiệm.
  • Tránh bất kỳ hoạt động thể lực nặng nề nào ít nhất 30 phút trước khi thực hiện kiểm tra.
  • Hãy mặc quần áo rộng rãi và thoải mái, không nên chọn quần áo bó sát vào ngực hoặc bụng. Điều này giúp bạn có khả năng thở thoải mái và tránh làm thay đổi kết quả kiểm tra.
  • Hãy tránh ăn một bữa ăn lớn ít nhất hai giờ trước khi thực hiện thử nghiệm.

Quá trình đo thể tích ký thân diễn ra như thế nào?

Trong quá trình đo thể tích ký thân, người được kiểm tra sẽ ngồi trong một hộp nhựa kín, đảm bảo không có sự rò rỉ không khí. Nếu bạn cảm thấy không thoải mái trong không gian hạn chế và ngột ngạt, hãy nói chuyện trực tiếp với bác sĩ. Họ có thể kê đơn thuốc để giúp bạn thư giãn thần kinh trước khi bắt đầu đo thể tích ký thân. Trong suốt quá trình kiểm tra, bác sĩ sẽ liên tục tương tác với bạn, và bạn có thể quan sát họ cũng như môi trường xung quanh trong phòng khi bạn ở trong hộp kín. Nếu bạn cần nghỉ ngơi hoặc có bất kỳ yêu cầu nào khác trong quá trình xét nghiệm, đừng ngần ngại thông báo cho bác sĩ.

Bác sĩ sẽ tiến hành đặt những chiếc kẹp mềm lên mũi. Kẹp mũi này giúp bạn thở ra chỉ bằng miệng để đảm bảo độ chính xác trong quá trình đo. Họ cũng sẽ cung cấp hướng dẫn về cách thở qua ống ngậm để bạn thực hiện đúng cách. Khi bạn đã sẵn sàng, bác sĩ sẽ đóng cửa hộp và quá trình kiểm tra sẽ chính thức bắt đầu.

Nếu bạn thường xuyên được cung cấp oxy bổ sung thông qua bể chứa hoặc máy oxy bổ sung, quá trình này không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, quá trình này chỉ mất khoảng 15 phút để hoàn thành và sau khi đo thể tích ký thân, bạn có thể trở lại các hoạt động hàng ngày một cách bình thường.

Trong trường hợp bạn cảm thấy chói mắt hoặc có triệu chứng choáng váng trong quá trình kiểm tra, bác sĩ sẽ tiếp tục theo dõi tình trạng sức khỏe cho đến khi các triệu chứng này biến mất hoàn toàn và bạn có thể an toàn trở về nhà.

Đo thể tích ký thân có đau không?

Không, việc thực hiện phép đo thể tích ký thân không gây ra sự đau đớn. Tuy nhiên, trong quá trình này, có thể bạn sẽ trải qua những cảm giác không dễ chịu như chói mắt, choáng váng hoặc mệt mỏi khi thực hiện các hơi thở sâu vào và thở ra. Khi bạn thổi vào ống ngậm, cũng có thể bạn sẽ trải qua cảm giác khó chịu và có thể gây ra sự ho. Những triệu chứng này thường sẽ tự giảm đi ngay sau khi bạn hoàn thành quá trình kiểm tra thể tích ký thân. Hãy thông báo cho bác sĩ nếu bạn cảm thấy cần nghỉ ngơi hoặc có bất kỳ biểu hiện không bình thường nào trong quá trình thực hiện kiểm tra.

Trong một số trường hợp hiếm, việc thực hiện phép đo thể tích ký thân có thể gây ra tình trạng tăng lượng carbon dioxide trong máu (tăng CO2) hoặc sự thiếu hụt oxy trong máu (thiếu oxy). Những tình trạng này có thể xuất hiện nếu bạn phải ở trong hộp đo thể tích ký thân trong một khoảng thời gian dài. Do đó, quá trình đo thể tích ký thân nên được theo dõi cẩn thận và được thực hiện dưới sự giám sát của các chuyên gia y tế.

Ngoài ra, phép đo thể tích ký thân cũng có thể tác động đến nhịp tim. Nếu bạn đã từng trải qua vấn đề về tim mạch trong quá khứ hoặc có bất kỳ tình trạng sức khỏe nào liên quan đến tim, hãy thông báo cho bác sĩ trước khi tiến hành phép đo này để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Máy đo thể tích ký thân bình thường là gì?

Máy đo thể tích ký thân “bình thường” trong lĩnh vực y tế đòi hỏi sự xem xét kỹ lưỡng về một số yếu tố quan trọng, bao gồm:

  • Tuổi: Người trẻ thường có tỷ lệ mỡ ít hơn so với người lớn tuổi.
  • Chiều cao: Những người cao thường có thể tích ký thân lớn hơn so với những người thấp.
  • Giống loài: Sự biệt động giữa loài người, ví dụ như Á, Âu, hay Phi châu, có thể dẫn đến sự khác biệt trong cấu trúc cơ thể và thể tích ký thân.
  • Tình dục: Nam và nữ thường có tỷ lệ mỡ và phân bố mỡ khác nhau.
  • Sử dụng sản phẩm thuốc lá: Người hút thuốc thường có tỷ lệ mỡ cao hơn.
  • Cân nặng: Người có cân nặng cao thường có thể tích ký thân lớn hơn.

Sự khác biệt giữa đo phế dung và đo thể tích ký thân là gì?

Phép đo phế dung là một phương pháp kiểm tra chức năng phổi thường được sử dụng trong lĩnh vực y tế. Đây là một trong những xét nghiệm quan trọng nhất mà các bác sĩ thực hiện để đánh giá khả năng hoạt động của hệ thống hô hấp.

Tuy phép đo phế dung phổ biến và dễ thực hiện, nhưng cần lưu ý rằng nó không cung cấp thông tin về thể tích phổi còn lại hoặc tổng dung tích phổi của bệnh nhân. Thay vào đó, phép đo này tập trung vào việc đánh giá dung tích ký thân và các đặc điểm quan trọng khác của hệ thống hô hấp.

Trong quá trình đo phế dung, các yếu tố như sự chênh lệch áp suất giữa miệng và phổi (còn được gọi là sức cản đường thở) và thể tích khí trong lồng ngực (thường được gọi là ITGV – thể tích khí trong lồng ngực) cũng được theo dõi và đánh giá. Điều này giúp cho các chuyên gia y tế có cái nhìn tổng quan về tình trạng chức năng phổi của bệnh nhân.

Nếu bạn phát hiện bất kỳ biến đổi nào trong nhịp thở của mình, hãy ngay lập tức liên hệ với một chuyên gia y tế, đặc biệt là nếu các biến đổi này xuất hiện đột ngột và không thông thường. Những biến đổi này có thể không đáng lo ngại, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của một vấn đề liên quan đến hệ hô hấp hoặc phổi. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể quyết định thực hiện một phép đo thể tích ký thân để đánh giá tình trạng phổi.

Phép đo thể tích ký thân là một xét nghiệm nhanh chóng và không đau đớn. Bạn sẽ tham gia vào quá trình này bằng cách thở vào một thiết bị đặc biệt, cho phép đo lượng không khí bạn hít vào và thở ra. Kết quả của xét nghiệm này thường sẽ sẵn sàng trong vòng vài ngày. Dựa vào kết quả, bác sĩ có thể đưa ra chẩn đoán chính xác và xác định kế hoạch chăm sóc sức khỏe phù hợp nhằm cải thiện hoặc duy trì chất lượng cuộc sống.

Nguồn:

  • American Thoracic Society. An official European Respiratory Society/American Thoracic Society technical standard: field walking tests in chronic respiratory disease. (https://www.thoracic.org/statements/resources/copd/FWT-Tech-Std.pdf) Accessed 12/18/2022.
  • Criée CP, Sorichter S, Smith HJ, et al. Body plethysmography-its principles and clinical use. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21356587/) Respir Med. 2011;105(7):959-971. Accessed 12/18/2022.
  • National Heart, Lung, and Blood Institute. What Is Pulmonary Hypertension? (https://www.nhlbi.nih.gov/health/pulmonary-hypertension) Accessed 12/18/2022.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :