Home / Sức Khỏe / Bệnh hen suyễn: phân loại, dấu hiệu, cách chữa

Bệnh hen suyễn: phân loại, dấu hiệu, cách chữa

/

Hen suyễn (asthma) là một bệnh lý có hai vấn đề chủ yếu xảy ra sâu bên trong đường dẫn khí của phổi là co thắt hoặc viêm đường dẫn khí.

bệnh hen suyễn là gì

Lưu ý: Bài viết về bệnh hen suyễn chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế ý kiến và phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa do cơ địa mỗi người khác nhau sẽ thích hợp sử dụng các loại thuốc khác nhau.

1. Bệnh hen suyễn là gì?

Hen suyễn (asthma) là bệnh viêm mạn tính đường dẫn khí (phế quản), trong đó giữ vai trò là nhiều tế bào và nhiều thành phần của tế bào. Viêm mạn tính đi kèm với sự quá nhạy cảm của đường dẫn khí dẫn đến các cơn suyễn tái đi tái lại của các triệu chứng khò khè, khó thở, nặng ngực và ho, đặc biệt xảy ra vào ban đêm hay sáng sớm. Các cơn suyễn đi kèm với việc lan rộng – nhưng rất thay đổi – của sự tắc nghẽn đường dẫn khí bên trong phổi mà thường là hồi phục tự nhiên hay do điều trị.

Hen suyễn là một bệnh lý mạn tính trên đường dẫn khí ở phổi – bệnh mạn tính có nghĩa là nó không bao giờ mất đi. Các đường dẫn khí này cũng được gọi là các phế quản (ngày xưa gọi là cuống phổi).

Hen suyễn cũng thường gặp ở trẻ nhỏ và vị thành niên, ở Mỹ có đến 6 triệu trẻ bị chứng này. Bệnh hen suyễn ảnh hưởng trực tiếp đến khí quản của người bệnh. Bình thường khí quản này thông thoáng và dẫn khí ra vào bên trong phổi. Người bị hen suyễn thường khó thở do lòng các khí quản bị thu hẹp do bị viêm nhiễm gây sưng phù và có nhiều đàm nhớt, nhất là những lúc bị kích thích bởi một số chất hít phải như khói thuốc lá, bụi bặm hoặc thậm chí ngay cả những lúc tập thể dục, vận động mạnh. Những tác động này làm cho các cơ phế quản co thắt lại cộng với tình trạng viêm nhiễm tại chỗ càng làm hẹp đường thở dẫn đến cơn hen suyễn biểu hiện bằng triệu chứng trông rất đáng sợ là khó thở, được mô tả giống như tình trạng chết đuối trên cạn.

2. Phân loại hen suyễn

Bệnh suyễn được xếp chung nhóm với các bệnh do “tác nhân gây bùng phát” gây ra các triệu chứng hen suyễn hay cơn hen suyễn. Bất kể bạn bị loại hen suyễn nào, điều trị đúng cách có thể góp phần kiểm soát được căn bệnh. Hen suyễn gồm có các loại sau:

2.1. Hen suyễn dị ứng

Hen suyễn dị ứng bị gây ra do phản ứng dị ứng với các dị ứng nguyên như phấn hoa hay vảy da của thú vật. Một cách điển hình, người bị loại hen suyễn này có tiền sử cá nhân hay tiền sử gia đình bị bệnh về dị ứng, như viêm mũi dị ứng hay sốt cỏ khô, và/hoặc chàm (những bệnh da gây ngứa, nổi ban đỏ và đôi khi có bóng nước nhỏ).

Hen suyễn theo mùa, một dạng của hen suyễn dị ứng, có thể bị gây bùng phát bởi cây cỏ, hoặc hoa phóng thích phấn hoa vào không khí. Ví dụ như, một số người thấy rằng bệnh hen suyễn của họ thường trở nên tệ hại hơn vào mùa xuân khi cây cỏ nở hoa. Một số người khác lại thấy họ bị nặng hơn vào cuối mùa hạ hay đầu mùa thu khi cúc dại (cỏ phấn hương) và nấm mốc từ lá cây có thể là nguyên nhân gây cơn hen suyễn.

2.2. Hen suyễn không thuộc dạng dị ứng

Ở những người này xảy ra cơn hen suyễn «hông đi kèm với dị ứng. Mặc dù những người này bị cùng những triệu chứng và các thay đổi tương tự trên đường dẫn khí cũng như những đối tượng bị hen suyễn dị ứng, cơn hen suyễn của những người này không bị gây ra bởi các dị ứng nguyên. Tuy nhiên, cũng giống như bất kỳ người bị bệnh suyễn nào, các cơn hen suyễn có thể bị gây bùng phát hay nặng hơn khi có một hay nhiều hơn các tác nhân gây cơn không thuộc loại dị ứng bao gồm những chất (chất kích ứng) trong không khí bạn thở, như khói thuốc lá, khói đốt gỗ, những chất khử mùi dùng cho phòng ở, mùi ống dẫn gas, mùi sơn mới, các sản phẩm lau nhà, mùi nấu ăn, nước hoa và ô nhiễm không khí bên ngoài. Các viêm nhiễm đường hô hấp như cảm lạnh thông thường, cúm hay nhiễm khuẩn mũi xoang cũng có thể gây ra các triệu chứng. Cuối cùng là vận động thể lực nặng, không khí lạnh, thay đổi đột ngột nhiệt độ không khí, và thậm chí hồi lưu thực quản dạ dày (ợ nóng) có thể là các tác nhân gây cơn hen suyễn đối với những bệnh nhân hen suyễn dị ứng hoặc không do dị ứng.

2.3. Hen suyễn do vận động thể lực

Hen suyễn do vận động thể lực, đơn giản nói về các triệu chứng hen suyễn bị kích phát do vận động thể lực hoặc các hoạt động gắng sức. Các triệu chứng này thường được ghi nhận trong hay ngay sau khi vận động. Vận động ngoài trời vào mùa đông dường như là đặc biệt tệ hại đối với những bệnh nhân bị loại hen suyễn này. Tuy nhiên, vận động cũng có thể gây ra các triệu chứng ở những người bị các loại hen suyễn khác.

2.4. Hen suyễn về đêm

Hen suyễn về đêm có thể xảy ra ở bệnh nhân mắc bất kỳ loại hen suyễn nào. Loại hen suyễn này là các triệu chứng hen suyễn dường như trở nên tồi tệ hơn vào giữa đêm, điển hình là giữa 2 – 4 giờ sáng.

Tác nhân gây triệu chứng hen suyễn trở nên nặng hơn vào ban đêm có thể bao gồm nhiễm khuẩn xoang hay chảy mũi sau gây ra bởi các dị ứng nguyên như vi trùng trong bụi bặm hay do thú vật vảy ra. Đồng hồ sinh học của bạn có thể cũng sẽ giữ một vai trò nào đó: nồng độ của các chất mà cơ thể bạn sinh ra như adrenaline và corticosteroid, cả hai chất này đều bảo vệ cơ thể chống lại bệnh suyễn, là thấp nhất trong khoảng thời gian từ nửa đêm đến 4 giờ sáng làm cho người bị hen suyễn dễ xảy ra các triệu chứng trong lúc này.

2.5. Hen suyễn trong thai kỳ

Phụ nữ có thai bị hen suyễn có tỷ lệ biến chứng liên quan đến thai kỳ cao hơn. Trong số những bệnh nhân có thai bị hen suyễn, một phần ba sẽ thấy có cải thiện chứng hen suyễn, một phần ba vẫn duy trì tình trạng cũ, và một phần ba sẽ bị hen suyễn nặng hơn. Cải thiện việc kiểm soát hen suyễn trong thai kỳ đi kèm với tỷ lệ thấp hơn các biến chứng liên quan đến thai kỳ.

2.6. Hen suyễn do nghề nghiệp

Người bị hen suyễn nhạy cảm với các cơn bùng phát bệnh khi tiếp xúc với hơi khói hay bụi gây kích ứng trong môi trường làm việc. Tuy nhiên, bệnh suyễn do nghề nghiệp là nói về chứng hen suyễn mới mắc gây ra bởi sự tiếp xúc với một chất (như hóa chất, protein động vật) tại nơi làm việc. Giảm nồng độ trong không khí của các tác nhân gây kích ứng qua việc kiểm soát tốt hơn bụi bặm có thể giảm thiểu được tỷ lệ cơn hen suyễn và giảm bớt sự nhạy cảm.

Hãy thảo luận về chứng hen suyễn của bạn với bác sĩ để xác định loại hen suyễn bạn có thể đang bị. Một lần nữa xin nhắc rằng, dù bạn bị bất kỳ loại hen suyễn nào, điều trị đúng cách thì vẫn có thể kiểm soát được chúng.

3. Triệu chứng đặc trưng mà người bị hen suyễn hay gặp phải

Điều gì sẽ xảy ra đối với người bị bệnh suyễn không được kiểm soát? Tiếng rít nghe được khi thở? Căng lồng ngực? Đa số những người bị hen suyễn có một hay nhiều hơn những triệu chứng sau:

3.1. Thở khò khè

Tiếng rít thường nghe được khi thở ra. Tiếng rít này dễ dàng được nhận ra bởi bác sĩ khi khám bệnh hay thậm chí chính bệnh nhân cũng có thể nhận ra. Khò khè nghe như tiếng mèo rên hoặc ngày xưa ông bà ta thường gọi là tiếng “cò cử”.

3.2. Ho kéo dài

có thể kéo dài và thường hay xảy ra. Ho cũng là dấu hiệu nặng của cơn suyễn ban đêm. Họ rất dễ bị nhầm lẫn với những bệnh khác. Đặc biệt ở Việt Nam, một số bệnh nhân bị ho do hen suyễn dễ được chẩn đoán nhầm là viêm phế quản, viêm họng hay thậm chí được chẩn đoán là họ lao (bản thân người viết đã gặp một số trường hợp người bị hen suyễn chỉ có biểu hiện là họ và đã được điều trị bằng thuốc lao). Một số bệnh nhân bị hen suyễn chỉ có biểu hiện duy nhất là ho, đặc biệt là nửa đêm về sáng.

3.3. Nặng ngực

Cảm giác giống như lồng ngực bị bóp chặt.

3.4. Khó thở

Thở thấy khó khăn, đặc biệt là thở ra.

Các triệu chứng này có thể xảy ra nếu bạn không điều trị hay điều trị không đúng bệnh hen suyễn của bạn, hoặc khi bạn tiếp xúc với chất kích ứng gây ra cơn hen suyễn của bạn. Hai yếu tố xảy ra trong đường dẫn khí của bạn để gây ra cơn hen suyễn là:

3.5. Co thắt đường dẫn khí

Các cơ quanh đường dẫn khí siết chặt hay thắt chặt lại với nhau. Sự co thắt này cũng còn gọi là “co thắt phế quản”, và có thể gây cản trở không cho không khí được hít vào hay thở ra tại phổi.

3.6. Viêm đường dẫn khí

Nếu bị bệnh suyễn đường dẫn khí ở phổi luôn luôn bị viêm, và trở nên sưng nhiều hơn và kích ứng khi bắt đầu có hen suyễn. Bác sĩ của bạn có thể gọi sự sưng này là “viêm”. Viêm có thể làm giảm lượng không khí mà bạn có thể hít vào hay thở ra khỏi phổi của bạn.

Trong một số trường hợp, các tuyến nhầy trên đường dẫn khí tiết quá nhiều chất nhầy đặc, và hệ quả là làm tắc nghẽn đường dẫn khí. Lúc này bạn có cảm giác ngộp thở dù bạn đang ở nơi đầy không khí.

Điểm cốt yếu của hen suyễn là đây: ngay cả khi bạn không để ý đến nó, viêm đường dẫn khí luôn đồng hành cùng bạn. Đường dẫn khí của bạn bị viêm dù bạn đang có triệu chứng hen suyễn hay không có triệu chứng hen suyễn. Đó là lý do hết sức quan trọng là tại sao bạn phải điều trị hen suyễn mỗi ngày – ngay cả khi bạn cảm thấy khỏe – do ngày càng có nhiều bằng chứng chứng minh rằng – nếu không được điều trị, hen suyễn có thể gây suy hô hấp mạn tính.

4. Ai có thể bị hen suyễn?

Nếu bạn bị hen suyễn, hãy nhớ rằng mình không cô đơn. Hen suyễn là bệnh mạn tính thường gặp nhất. Trên toàn thế giới, có khoảng 300 triệu người bị bệnh suyễn. Hơn 31 triệu người Mỹ đã được chẩn đoán là bị hen suyễn vào một thời điểm nào đó trong cuộc đời, trong số đó khoảng một phần ba là trẻ em dưới 18 tuổi. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, một khảo sát cho thấy tỷ lệ vào khoảng 5 ngàn người trên mỗi 100 ngàn dân. Ngày nay tỉ lệ này trên toàn thế giới ngày một gia tăng, đặc biệt là trẻ em.

Không có một cách thức chắc chắn để khẳng định rằng ai có thể bị bệnh suyễn và ai không bị. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể tạo khả năng mắc hen suyễn nhiều hơn. Hãy xem nếu bạn có nằm trong số này:

– Tuổi hen suyễn thường gặp ở người dưới 18 tuổi. Đây là bệnh lý mãn tính thường gặp nhất ở trẻ em, và là nguyên nhân chủ yếu gây nghỉ học (và cả nghỉ làm việc của các bậc cha mẹ). 

– Hút thuốc. Hút thuốc có thể làm gia tăng nguy cơ bị hen suyễn ở người trưởng thành. Đối với trẻ em, hút thuốc thụ động làm gia tăng thêm nguy cơ này.

– Sống trong thành phố. Số người bị hen suyễn đã gia tăng trong 20 năm gần đây, đặc biệt là những người sống trong thành phố.

Hen suyễn là một bệnh lý thay đổi và không đoán trước được. Các cơn hen suyễn có thể xảy ra rất ít triệu chứng báo trước. Mức độ trầm trọng thay đổi qua từng giai đoạn. Người sống chung với bệnh này hàng ngày thì mới có thể hiểu được nỗi sợ hãi, stress và khó chịu do một cơn hen suyễn.

Tuy nhiên, nhiều người bị bệnh hen suyễn đã học được cách xoay sở với căn bệnh của họ. Họ là những bằng chứng cho thấy rằng thăm khám bác sĩ đều đặn, có thông tin và kế hoạch điều trị đúng đắn, có thể góp phần hướng căn bệnh của bạn theo chiều hướng mong đợi.

Tuy nhiên hãy nhớ rằng, thông tin được trình bày ở đây không thể thay thế cho lời khuyên từ bác sĩ của bạn. Bất kỳ khi nào bạn có câu hỏi hay mối quan tâm nào về chứng hen suyễn của mình và cách kiểm soát nó, hãy nói chuyện với bác sĩ.

5. Bệnh hen suyễn có nguy hiểm không

Hen suyễn có thể rất nguy hiểm trầm trọng. Lấy ví dụ tại Mỹ, mỗi năm hen suyễn gây ra khoảng 5.000 ca tử vong, 2 triệu lần phải cấp cứu, và 500.000 trường hợp phải nhập viện mỗi năm. Hơn nữa, có bằng chứng ngày càng gia tăng là nếu không được điều trị hoặc điều trị không đúng cách, hen suyễn có thể gây suy giảm dài hạn chức năng phổi (suy hô hấp mạn tính).

Hen suyễn là một bệnh thường gặp – có hơn 300 triệu người trên toàn thế giới mắc bệnh hen suyễn, trong đó có hơn 30% là trẻ em. Nếu không được điều trị thích hợp, người bị hen suyễn có thể phải nghỉ làm, giới hạn vận động hoặc thậm chí phải điều trị cấp cứu hay nhập viện. May mắn thay, phát hiện và điều trị sớm hen suyễn có thể giúp người bị hen suyễn có được một cuộc sống trọn vẹn, một cuộc sống năng động.

6. Các phương pháp điều trị bệnh hen suyễn

Hiểu biết về các thuốc điều trị giúp bạn có được sự cảm thông và tuân thủ chế độ điều trị mà bác sĩ của bạn đưa ra, cũng như giúp bạn sử dụng thuốc đúng. Cần nhớ rằng, bạn không nên dùng các thông tin này để điều trị cho bạn cũng như người thân của bạn. Kiểm soát bệnh suyễn một cách hữu hiệu không phải luôn luôn dễ dàng, nhưng những điều sau đây có thể giúp bạn “vui sống cùng hen suyễn.

6.1. Mục đích điều trị suyễn

Hầu hết các chuyên gia hàng đầu của chuyên ngành hen suyễn đều nhất trí rằng, các thuốc điều trị hen suyễn hiện nay có thể giúp bạn có một cuộc sống khỏe mạnh, năng động với rất ít các triệu chứng hen suyễn. Thật vậy, nếu điều trị đúng, bạn có thể:

– Tham gia đầy đủ các hoạt động hàng ngày như làm việc hay học hành cũng như có thể tham gia các hoạt động thể dục thể thao.

– Giảm thiểu các triệu chứng hen suyễn như ho, khò khè, nặng ngực và khó thở.

– Có được giấc ngủ đêm trọn vẹn (bệnh nhân bị hen suyễn nếu không được kiểm soát tốt hen suyễn, rất dễ bị thức dậy lúc nửa đêm về sáng do các triệu chứng của hen suyễn).

– Giảm thiểu số lần phải nhập viện vì hen suyễn.

– Duy trì chức năng hô hấp bình thường hoặc gần bình thường, và giúp ngăn chặn tổn thương đường dẫn khí vĩnh viễn.

– Tránh được hay giảm thiểu tối đa các tác dụng không mong muốn của thuốc điều trị hen suyễn.

6.2. Cách dự phòng bệnh hen suyễn tái phát dài hạn

Chúng ta đều biết rằng nếu hen suyễn không được điều trị, viêm đường hô hấp sẽ làm giảm hoạt động chức năng phổi về lâu về dài và thậm chí làm tổn thương vĩnh viễn.

Cũng có bằng chứng rằng nếu không được điều trị đúng cách, theo thời gian hen suyễn sẽ trở nên trầm trọng hơn. Đó chính là lý do chủ yếu khiến bạn phải đi trước một bước bằng cách tuân thủ kế hoạch điều trị mà bạn và bác sĩ đã thảo luận.

Điều đó có thể đồng nghĩa với việc sử dụng thuốc dự phòng hàng ngày, chẳng hạn như một thuốc kháng viêm dạng hít. Cách dự phòng này có thể giúp giảm thiểu các triệu chứng hen suyễn và giảm thiểu tổn thương đường hô hấp của bạn.

Để dùng thuốc thật sự có lợi, rất cần trò chuyện cởi mở với bác sĩ của bạn. Hỏi họ cách sử dụng thuốc như thế nào cho đúng, và có cần phải điều chỉnh điều trị hay không.

6.3. Các thuốc điều trị hen suyễn

Thuốc điều trị hen suyễn nói chung được xếp thành 2 nhóm: thuốc dùng dài hạn (thuốc dự phòng) và thuốc cắt cơn hen suyễn. Về các thuốc dự phòng hen suyễn, bạn sẽ thấy được vai trò của các thuốc dạng hít chứa corticosteroid, chứa thuốc giãn đường dẫn khí (giãn phế quản) tác dụng kéo dài, hay chứa cả hai loại thuốc này trong cùng một ống hít.

– Thuốc cắt cơn, bạn sẽ được tìm hiểu vai trò của chúng trong điều trị hen suyễn.

– Thuốc dùng dài hạn giúp dự phòng các triệu chứng hen suyễn. Nếu dùng đều đặn và đầy đủ, chúng sẽ làm giảm co thắt đường dẫn khí hoặc làm giảm viêm đường dẫn khí hoặc cả hai. Các thuốc dự phòng hen suyễn bao gồm corticosteroid dạng hít, các thuốc giãn đường dẫn khí (thuốc đồng vận beta 2) tác dụng kéo dài.

Tất cả những ai bị hen suyễn lúc nào cũng nên có sẵn trong người ống thuốc hít cắt cơn hen suyễn để sẵn sàng hít ngay khi thấy triệu chứng hen suyễn xuất hiện. Thuốc dự phòng giúp ngăn ngừa cơn hen suyễn xảy ra. Khi dùng đầy đủ và đều đặn, thuốc dự phòng hen suyễn làm giảm sự co thắt và sự viêm ở đường dẫn khí. Vì vậy, thuốc dự phòng hen suyễn nên được sử dụng dài hạn, thậm chí suốt đời khi mà hen suyễn còn “gắn bó” với bạn.

Thuốc dự phòng hen suyễn là những thuốc hít chứa corticosteroid hoặc thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài hoặc phối hợp cả hai corticosteroid và thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài.

6.3.1. Thuốc hít corticosteroid (ICS)

Thuốc hít corticosteroid làm giảm viêm đường dẫn khí, giúp cho:

– Cải thiện chức năng phổi;

– Dự phòng triệu chứng hen suyễn;

– Giảm thiểu việc sử dụng thuốc cắt cơn;

– Giảm thiểu khả năng tổn thương dài hạn đường dẫn khí.

Thuốc hít corticosteroid có tác dụng trực tiếp trên phổi giúp làm giảm sưng đường dẫn khí. Do thuốc hít corticosteroid đi thẳng vào đường dẫn khí (nơi cần thuốc đến tác dụng), cho nên ít có tác dụng xấu ảnh hưởng trên cơ thể như thuốc corticosteroid dạng uống (corticosteroid dạng uống khi sử dụng thì thuốc đi đến mọi nơi trong cơ thể). Để giúp dự phòng họ, khò khè, hay các triệu chứng khác của hen suyễn, thuốc hít corticosteroid khi được bác sĩ kê toa, bạn nên dùng đều đặn mỗi ngày, ngay cả khi không có triệu chứng hen suyễn.

6.3.2. Corticosteroid hít so với steroid đồng hóa

Trước hết, cần “định nghĩa” steroid đồng hóa, đó là một nhóm hormon tổng hợp có vai trò thúc đẩy sự tích trữ protein và thúc đẩy sự phát triển của mô, thỉnh thoảng được vận động viên dùng để làm tăng khối cơ và sức mạnh của cơ.

Đừng lẫn lộn thuốc hít corticosteroid với các steroid đồng hóa. Các corticosteroid được dùng cho hen suyễn không giống với các steroid bị lạm dụng bởi một số vận động viên để làm tăng khối lượng cơ của cơ thể. Các steroid đồng hóa này gây ra một số tác dụng phụ nguy hiểm và có thể gây ra những vấn đề nguy hiểm cho sức khỏe.

Corticosteroid hít làm giảm viêm (sưng đường dẫn khí). Theo Hướng dẫn Điều trị Hen suyễn của Viện Tim, Phổi và Huyết học Hoa Kỳ, thuốc hít corticosteroid là thích hợp và là thuốc dự phòng dài hạn hiệu quả nhất ở những người bị hen suyễn dai dẳng (mạn tính). Hơn nữa, có bằng chứng ngày một rõ ràng rằng thuốc hít corticosteroid cũng có thể giúp ngăn ngừa tổn thương đường dẫn khí – tổn thương đường dẫn khí có thể xảy ra khi hen suyễn không được điều trị.

6.3.3. Các thuốc hít corticosteroid thường được sử dụng

Hiện nay, trên thị trường thuốc hít corticosteroid tại Việt Nam, có những hoạt chất sau:

– Beclomethasone;

– Budesonide;

– Fluticasone.

6.3.4. Các thuốc làm giãn đường dẫn khí tác dụng kéo dài (các thuốc đồng vận beta-2 tác dụng kéo dài) 

Các thuốc làm giãn đường dẫn khí tác dụng kéo dài cũng được sử dụng trong điều trị dự phòng hen suyễn. Các thuốc này giúp cho đường dẫn khí của bạn mở rộng ra do làm giãn cơ trơn bao quanh đường dẫn khí. Khi được sử dụng đầy đủ và đều đặn, các thuốc làm giãn đường dẫn khí tác dụng kéo dài giúp làm giảm sự co thắt đường dẫn khí, cải thiện chức năng phổi, ngăn chặn các triệu chứng hen suyễn, kết quả là làm giảm thiểu sự cần thiết dùng thuốc hít cắt cơn.

6.3.5. Các thuốc hít làm giãn đường dẫn khí tác dụng kéo dài thường được sử dụng

Hiện nay, trên thị trường thuốc hít làm giãn đường dẫn khí tác dụng kéo dài tại Việt Nam, có những hoạt chất sau:

– Salmeterol;

– Formoterol.

Hai chế phẩm phối hợp dưới dạng thuốc hít dùng trong dự phòng hen suyễn thường được sử dụng là:

– SERETIDE Evohaler: phối hợp Salmeterol và Fluticasone;

– SYMBICORT Turbuhaler: phối hợp Formoterol và Budesonide.

6.3.6. Thuốc cắt cơn hen suyễn

Hầu hết thuốc cắt cơn hen suyễn, chẳng hạn thuốc giãn đường dẫn khí tác dụng ngắn (gọi chính xác là thuốc đồng vận beta-2 tác dụng ngắn) và corticosteroid dùng đường toàn thân (corticosteroid uống, chích), có tác dụng làm ngừng sự co thắt của các cơ trơn bao quanh đường dẫn khí. Một vài thuốc dạng uống, đa phần là dạng hít.

Xin nhắc lại một lần nữa cũng không thừa: những ai bị hen suyễn nên luôn giữ sẵn trong người ống thuốc hít cắt cơn hen suyễn.

6.3.7. Thuốc giãn đường dẫn khí tác dụng ngắn

Các thuốc cắt cơn hen suyễn làm giãn cơ trơn bao quanh đường dẫn khí. Các thuốc này có tác dụng trong vòng vài phút giúp làm giảm nhanh triệu chứng hen suyễn.

Các thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn đang có trên thị trường Việt Nam hiện nay:

– Salbutamol (VENTOLIN);

– Terbutaline (BRICANYL);

– Bambuterol (BAMBEC);

– Corticosteroid dùng đường toàn thân.

Các thuốc corticosteroid dùng đường toàn thân được sử dụng trong điều trị những cơn suyễn cấp mức độ trung bình đến nặng. Các thuốc này chặn đứng phản ứng viêm và vì vậy nhanh chóng cắt cơn hen suyễn. Các corticosteroid dùng đường toàn thân cũng giúp làm giảm nguy cơ bị cơn suyễn trở lại.

6.4. Thiết bị dùng trong bệnh suyễn

Thuốc được dùng cho bệnh suyễn có thể chia làm 2 loại: thuốc dùng đường toàn thân (uống, chích thịt, chích gân) và đưa trực tiếp vào phổi.

Để đưa thuốc trực tiếp vào phổi phải thông qua một số dụng cụ như ống hít, buồng hít, máy phun khí dung.

Ngoài ra, để chẩn đoán và theo dõi kết quả điều trị bệnh suyễn (cũng như một số bệnh khác của đường dẫn khí), bác sĩ của bạn sẽ phải sử dụng các các thiết bị như Dụng Cụ Đo Lưu Lượng Đỉnh (Peak Flow Meter – Lưu Lượng Đỉnh Kế), máy Đo Chức Năng Hô Hấp (Spirometer – Phế Dung Kế).

6.4.1. Lưu lượng đỉnh kế

Lưu lượng đỉnh kế là thiết bị đơn giản, giá cả không đắt, dễ dàng mang theo người. Thiết bị này giúp bạn xác định luồng khí từ phổi thổi ra qua miệng (đánh giá mức độ tắt nghẽn đường dẫn khí một cách đơn giản nhất). Kết quả của lưu lượng đỉnh giúp bệnh nhân xác định khi nào cần phải hít hay phun khí dung thuốc cắt cơn suyễn – thậm chí trước khi có triệu chứng của hen suyễn xảy ra (ho, khò khè, nặng ngực, khó thở) – điều này giúp bệnh nhân tránh được cơn hen suyễn xảy ra.

Lưu lượng đỉnh kế cũng có thể giúp bạn và bác sĩ của bạn xác định:

– Tình huống nào gây ra cơn suyễn?

– Bạn có cần điều chỉnh kế hoạch điều trị hay không?

– Bạn có cần điều trị khẩn cấp hay không?

Lưu lượng đỉnh kế có thể đặc biệt hữu ích đối với những người bị suyễn dai dẳng mức độ trung bình hay nặng mà phải dùng thuốc dự phòng hen suyễn hàng ngày.

Cuối cùng, sử dụng lưu lượng đỉnh kế có thể giúp bạn biết khi nào bệnh suyễn của bạn trở nên tốt hơn hay xấu đi.

6.4.2. Máy đo chức năng hô hấp (spirometry – phế dung kế)

Trong y khoa nói chung, đặc biệt là trong hen suyễn nói riêng, bước đầu tiên để điều trị hiệu quả là phải có chẩn đoán chính xác.

Đo chức năng hô hấp là một test thường được sử dụng nhất trong chẩn đoán suyễn. Chẩn đoán suyễn cần 3 yếu tố: lâm sàng (bao gồm cả tiền sử bệnh), Xquang phổi và đo chức năng hô hấp. Trong đó, đo chức năng hô hấp là quan trọng nhất, chỉ có đo chức năng hô hấp mới cho phép bác sĩ khẳng định chẩn đoán hen suyễn. Ngoài ra, đo chức năng hô hấp còn giúp bác sĩ của bạn đánh giá mức độ trầm trọng của hen suyễn cũng như theo dõi diễn tiến, kết quả điều trị hen suyễn.

Đo chức năng hô hấp là một test đo hơi thở, rất đơn giản và không gây đau đớn, giúp đánh giá chức năng hô hấp, đặc biệt là chức năng tống khí ra ngoài của phổi.

Hen suyễn là bệnh rất dễ bị bỏ qua, các triệu chứng hen suyễn đến rồi đi, ngoài cơn hen suyễn bệnh nhân gần như bình thường. Hơn nữa, một số bệnh nhân bị hen suyễn đôi khi có triệu chứng rất mơ hồ, chẳng hạn như chỉ có ho khan hay chỉ có nặng ngực. Trong những trường hợp này, hen suyễn rất khó chẩn đoán và bị bỏ quên cho đến khi chức năng phổi trở nên tồi tệ, hen suyễn mới được chẩn đoán, và quá muộn màng để cứu vãn. May mắn thay, với phế dung kế, ngày nay việc chẩn đoán hen suyễn trở nên thuận tiện hơn, ngay cả trong giai đoạn sớm.

7. Phương pháp phòng ngừa bệnh hen suyễn

Các tác nhân gây ra cơn hen suyễn bao gồm dị ứng nguyên và các chất gây kích ứng trong môi trường có thể gây ra các triệu chứng hen suyễn hay các cơn hen suyễn. Có nhiều tác nhân gây hen suyễn có thể làm trầm trọng hơn triệu chứng hen suyễn, và thường khác nhau cho từng người. Vì thế, không thể đem “kinh nghiệm” của người này “truyền” cho người khác.

Bạn có thể góp phần ngăn chặn các triệu chứng hen suyễn qua việc xác định và tránh xa các tác nhân gây hen suyễn đã được biết đối với chính mình. Trong thực tế, việc xác định và tránh các tác nhân gây hen suyễn nên là một phần của một kế hoạch chi tiết để giúp kiểm soát thành công bệnh hen suyễn của bạn.

Có thể không hoàn toàn loại trừ được hết tất cả các tác nhân gây cơn hen suyễn, nhưng bạn vẫn nên cố gắng loại bỏ càng nhiều càng tốt các tác nhân gây hen suyễn ở nhà và nơi làm việc của mình. Điều này có thể giúp bạn tận hưởng một cuộc sống khỏe mạnh hơn với các triệu chứng ít hơn và các cơn hen suyễn ít xảy ra hơn. Các tác nhân dưới đây thường là các tác nhân gây hen suyễn, hãy tìm hiểu xem có thể làm thế nào để tránh chúng:

7.1. Hút thuốc

Không cho phép hút thuốc trong nhà hay xung quanh bạn, đặc biệt trong những khoảng không gian kín như phòng ngủ hoặc trong xe hơi. Tránh những nơi có nhiều khói.

7.2. Vi sinh vật trong bụi bặm

Vi sinh vật trong bụi bặm là những vi trùng/siêu vi trùng bé xíu không thể nhìn thấy được sống trong vải và khăn thảm. Hãy bọc che nệm và gối trong bao không dính bụi. Xem xét thay bỏ các gối cũ. Giặt vải giường và chăn mỗi tuần trong nước nóng. Nước phải nóng trên 55°C (để tiêu diệt vi trùng trong bụi). Không để thú nhồi bông trong giường và giặt chúng định kỳ trong nước nóng. Giảm độ ẩm dưới 50%. Nếu đã làm tất cả những điều này mà vẫn còn bị hen suyễn, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn.

7.3. Thú nuôi trong nhà

Một số người bị dị ứng với các vảy da hay nước bọt đã khô của các con thú có lông mao hay lông vũ. Hãy tìm một nơi ở mới cho con thú của bạn hay để chúng ở bên ngoài nhà. Điều này có thể khó thực hiện nhưng có thể sẽ là cách tốt nhất để kiểm soát hen suyễn nếu bạn bị dị ứng với thú vật. Nếu không thể nuôi các con thú ở ngoài nhà, hãy đưa chúng tránh phòng ngủ và đóng cửa phòng ngủ. Xem xét đến việc đặt máy lọc không khí cho phòng ngủ của bạn. Bỏ thảm hay các khăn che bàn ghế bằng vải trong nhà. Nếu không thể làm như vậy, thì không nên cho các con thú đi vào phòng có những thứ này.

7.4. Gián

Nhiều người bị hen suyễn có dị ứng với phân khô và những chất thải và mảnh vụn của gián.  Không để thức ăn trong phòng ngủ. Để thức ăn và rác trong các vật chứa có nắp đậy (không nên để thức ăn không được đậy cẩn thận). Dùng bả hay đánh bẫy gián. Nếu dùng bình xịt để diệt gián, hãy đi ra khỏi nhà cho đến khi không còn mùi.

7.5. Nấm mốc trong nhà

Hãy sửa chữa các vòi nước, ống nước bị rò rỉ và các nguyên nhân khác gây đổ/chảy nước. Lau nấm mốc trên các bề mặt bằng khăn lau có tẩm thuốc tẩy. Thay hoặc giặt các thảm chùi chân bị mốc. Giảm độ ẩm của phòng dưới 50%. Khói, mùi nặng và các dạng bụi nước. Nếu có thể, không dùng lò nấu củi hay dầu hôi. Cố gắng tránh xa các mùi nặng như nước hoa, phấn rôm (talc), thuốc xịt tóc và bình phun sơn. Phấn hoa hoặc mốc ngoài trời.

Trong mùa bạn bị dị ứng, nên: cố gắng đóng kín cửa sổ trong nhà đóng cửa sổ vào buổi trưa nếu có thể, do lượng phấn hoa và một số nấm mốc lên cao nhất vào thời điểm này. Hỏi bác sĩ nếu cần phải điều chỉnh chế độ điều trị hen suyễn hiện tại của bạn trước khi mùa dị ứng bắt đầu.

7.6. Vận động thể lực

Nếu bạn kiểm soát tốt bệnh hen suyễn của mình, bạn vẫn có thể hoạt động tích cực. Còn nếu bạn bị các triệu chứng hen suyễn khi vận động tích cực, hãy hỏi ý kiến bác sĩ của bạn. Làm nóng khoảng 6 đến 10 phút trước khi tập thể dục bằng cách co duỗi tay chân hay đi bộ. Không cố làm việc hay chơi thể thao ngoài trời khi ô nhiễm không khí hoặc khi nồng độ phấn hoa (nếu bạn dị ứng với phấn hoa) trong không khí cao.

7.7. Cảm lạnh và nhiễm khuẩn

Nếu cảm lạnh và nhiễm khuẩn làm bùng phát hen phế quản, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn về việc triển khai một kế hoạch điều trị để thực hiện khi bắt đầu cảm thấy mệt.

Tiêm ngừa cúm hàng năm. Cố gắng thực hiện một lối sống khỏe mạnh qua việc nghỉ ngơi nhiều, ăn một chế độ ăn cân bằng, tập thể dục đều đặn, uống nhiều nước, và tránh tiếp xúc với người bị cảm lạnh hay bị cúm.

7.8. Thời tiết

Che mũi và miệng của bạn bằng khăn choàng khi ra ngoài vào những ngày mùa đông lạnh lẽo. Tránh đi ra ngoài lúc nồng độ phấn hoa hay nấm mốc lên cao nếu bạn bị dị ứng với phấn hoa hay với nấm mốc.

7.9. Phòng tránh các tác nhân gây cơn hen suyễn khác

Dị ứng thức ăn: một số loại thức ăn có thể gây kích hoạt cơn hen suyễn như: bò, gà, trứng gia cầm, tôm, cua, cá biển,… và sulfite trong thức ăn như đồ khô, cà chua chế biến hoặc các thức ăn đóng hộp khác cũng có thể gây kích hoạt cơn hen suyễn.

Cho bác sĩ của bạn biết về tất cả các loại thuốc bạn đang sử dụng, bao gồm cả những loại thuốc bán không cần toa như aspirin, thuốc cảm, các thuốc không steroid (như ibuprofen, naproxen) và thậm chí cả thuốc nhỏ mắt.

This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :