Home / Sức Khỏe / Bệnh đa xơ cứng: nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị

Bệnh đa xơ cứng: nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị

/

Bệnh đa xơ cứng, hay Multiple Sclerosis (viết tắt là MS), là một bệnh tự miễn dịch ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương (central nervous system – CNS). Bệnh này xảy ra khi hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công sai lầm và phá hủy màng bọc bảo vệ xung quanh các tế bào thần kinh, gọi là miễn dịch hóa (demyelination). Màng bọc này, gọi là miễn dịch myelin, giúp tốc độ dẫn truyền thông tin thần kinh và bảo vệ tế bào thần kinh.

bệnh đa sơ cứng

Bệnh đa xơ cứng (MS) là gì?

Bệnh đa xơ cứng (Multiple Sclerosis – MS) là một bệnh tự miễn dự phòng, nơi mà hệ thống miễn dịch của cơ thể tự động tấn công và gây hại cho các tế bào khỏe mạnh. Trong trường hợp của người bị MS, hệ thống miễn dịch xâm nhập và tấn công các tế bào trong myelin, lớp vỏ bảo vệ quanh dây thần kinh tại não và tủy sống.

Thiệt hại đối với vỏ myelin có thể gây gián đoạn nền tảng truyền tín hiệu thần kinh từ não đến các bộ phận khác trong cơ thể. Các triệu chứng của MS có thể ảnh hưởng đến các phần khác nhau của hệ thống thần kinh, làm ảnh hưởng đến chức năng não, tủy sống và mắt. Điều này có thể gây ra một loạt triệu chứng đa dạng và thay đổi từng giai đoạn của bệnh, bao gồm sự mất cân bằng, mất điều khiển vận động, và sự suy giảm trong khả năng nhìn rõ.

Phân loại bệnh đa xơ cứng?

Có bốn loại bệnh đa xơ cứng:

  • Hội chứng cô lập về mặt lâm sàng (CIS): Khi một người bất ngờ xuất hiện các triệu chứng gợi nguy cơ mắc bệnh đa xơ cứng (MS) lần đầu tiên, các chuyên gia y tế thường xem xét trường hợp này là CIS. Điều quan trọng cần lưu ý là không phải tất cả những người mắc CIS sẽ phát triển thành MS. CIS là một giai đoạn cần theo dõi sát sao để đưa ra chẩn đoán chính xác và xác định tiến trình của bệnh.
  • MS tái phát-thuyên giảm (RRMS): Đây là dạng phổ biến nhất của bệnh đa xơ cứng. Người mắc RRMS thường trải qua các giai đoạn của bùng phát, còn được gọi là tái phát, trong đó các triệu chứng mới xuất hiện hoặc trở nên trầm trọng hơn. Sau mỗi giai đoạn tái phát, thời kỳ thuyên giảm sẽ theo sau, trong đó các triệu chứng ổn định hoặc giảm bớt.
  • MS tiến triển nguyên phát (PPMS): Đối với những người được chẩn đoán mắc PPMS, họ trải qua sự tiến triển của bệnh mà không có sự xuất hiện của các giai đoạn tái phát hoặc thuyên giảm. Các triệu chứng xuất hiện và tăng dần theo thời gian, tạo ra sự suy yếu và khó khăn trong cuộc sống hàng ngày.
  • MS tiến triển thứ cấp (SPMS): Trong một số trường hợp, những người ban đầu được chẩn đoán mắc RRMS sẽ sau đó chuyển sang dạng SPMS. Với bệnh đa xơ cứng tiến triển thứ cấp, tổn thương thần kinh tích tụ và các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn theo thời gian. Mặc dù có thể xảy ra các giai đoạn tái phát hoặc bùng phát, nhưng không còn thời kỳ thuyên giảm nữa, khi các triệu chứng ổn định hoặc giảm bớt. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và quản lý chặt chẽ từ các chuyên gia y tế để cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và kiểm soát tiến triển của bệnh.

Nguyên nhân gây ra bệnh đa xơ cứng (MS)?

Bệnh đa xơ cứng (Multiple Sclerosis – MS) vẫn là một ẩn số khó lý giải đối với cộng đồng chuyên gia y tế. Hiện tại, nguyên nhân cụ thể gây ra bệnh này vẫn chưa được xác định một cách tường tận.

Có một số yếu tố có thể kích hoạt sự phát triển của MS:

  • Tiếp xúc với các loại vi rút hoặc vi khuẩn: Một số nghiên cứu đã gợi ý rằng tiếp xúc với một số loại bệnh nhiễm trùng, như vi rút Epstein-Barr, có thể tạo ra tiền đề cho sự phát triển của MS trong tương lai. Tuy nhiên, cần tiến hành nhiều nghiên cứu hơn để xác định mức độ tương quan và cơ chế cụ thể.
  • Môi trường sống: Môi trường có thể đóng một vai trò quan trọng trong nguy cơ mắc bệnh MS. Có những khu vực trên thế giới có tỷ lệ mắc bệnh MS cao hơn đáng kể so với những khu vực khác. Điều này có thể được liên kết với ánh nắng mặt trời, vì những nơi này thường nhận ít ánh nắng mặt trời hơn. Sự thiếu hụt vitamin D, một yếu tố nguy cơ phát triển bệnh MS, có thể phần nào giải thích hiện tượng này.
  • Hệ thống miễn dịch: Bệnh đa xơ cứng là một bệnh tự miễn dịch, trong đó tế bào miễn dịch tấn công tế bào khỏe mạnh của cơ thể. Các nhà nghiên cứu đang tập trung vào việc tìm hiểu về cơ chế gây ra sự “tự tấn công” này, nhằm tìm ra nguyên nhân chính khiến tế bào miễn dịch trở nên quá hoạt động và gây tổn thương.
  • Đột biến gen: Mối quan hệ gia đình là một yếu tố quan trọng. Có sự tăng nguy cơ mắc bệnh MS nếu trong gia đình có người đã được chẩn đoán mắc bệnh. Mặc dù vậy, vẫn chưa rõ chính xác gen nào và cơ chế nào trong đột biến gen có thể đóng vai trò quyết định gây ra bệnh đa xơ cứng.

Các triệu chứng của bệnh đa xơ cứng là gì?

Các vấn đề liên quan đến thị lực, ví dụ như viêm dây thần kinh thị giác (gây mờ và đau ở một mắt), thường là những triệu chứng ban đầu của bệnh đa xơ cứng, một tình trạng liên quan đến hệ thần kinh và yếu tố di truyền. Đây là một biểu hiện quan trọng mà các chuyên gia ngành y tế thường quan tâm và phải theo dõi sát sao.

Những triệu chứng mà người bệnh cần phải lưu ý:

  • Thay đổi trong dáng đi di chuyển, có thể xuất phát từ sự yếu đuối trong cơ bắp hoặc sự mất cân bằng.
  • Mệt mỏi không dứt, thậm chí sau khi thực hiện các hoạt động hàng ngày đơn giản.
  • Mất thăng bằng hoặc khó điều chỉnh động tác tác động của căn bệnh lên hệ thống thần kinh.
  • Co thắt cơ bắp, gây đau và ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của người bệnh.
  • Yếu cơ và có thể gây khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động hàng ngày.
  • Ngứa ran hoặc tê, đặc biệt ở chân hoặc cánh tay do tổn thương dây thần kinh.

Các biến chứng của bệnh đa xơ cứng là gì?

Trong quá trình tiến triển của bệnh MS, các biểu hiện xấu đi không chỉ là một tình trạng thể chất tổn thương, mà còn có thể gây ra nhiều biến chứng đáng lo ngại. Các triệu chứng ngày càng nghiêm trọng có thể dẫn đến những vấn đề tình dục, xã hội, và tâm lý, tạo ra một gánh nặng không chỉ cho người bệnh mà còn cho gia đình và người chăm sóc.

  • Khó khăn về di chuyển: Người mắc MS có thể trải qua sự suy giảm về khả năng đi lại, thậm chí phải sử dụng các phương tiện hỗ trợ như gậy, khung tập đi hoặc xe lăn để duy trì sự độc lập trong cuộc sống hàng ngày. Điều này có thể dẫn đến sự hạn chế lớn về hoạt động và tạo ra sự bất tiện trong việc tham gia các hoạt động xã hội và công việc.
  • Mất kiểm soát ruột hoặc bàng quang: MS có thể ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh của ruột và bàng quang, gây ra các vấn đề như táo bón, tiểu buốt, hoặc thậm chí mất kiểm soát toàn bộ bàng quang. Điều này không chỉ gây rối loạn sinh hoạt hàng ngày mà còn tác động tiêu cực đến chất lượng cuộc sống.
  • Vấn đề về trí nhớ: Bệnh MS có thể gây ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh trung ương, ảnh hưởng đến trí nhớ và khả năng tập trung của người bệnh. Các khả năng như quên mất thông tin quan trọng và khó khăn trong việc thực hiện các nhiệm vụ tinh thần có thể làm gia tăng mức độ căng thẳng và tạo ra thách thức trong cuộc sống hàng ngày.
  • Khó khăn về tình dục: Mất cảm giác, yếu đuối cơ bắp, và vấn đề về kiểm soát thể trạng có thể làm giảm ham muốn tình dục và khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động tình dục. Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tình dục mà còn có thể gây ra xao lậu trong mối quan hệ tình cảm.

Chẩn đoán bệnh đa xơ cứng như thế nào?

Không có bất kỳ xét nghiệm nào có thể dứt khoát chẩn đoán bệnh đa xơ cứng (MS). Để hiểu rõ nguyên nhân gây ra các triệu chứng của bệnh, các chuyên gia y tế trong lĩnh vực này thường tiến hành một loạt các bước khám sức khỏe và xét nghiệm chẩn đoán.

Trước hết, bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng để thu thập thông tin về triệu chứng của bệnh và tiền sử bệnh án. Ngoài ra, bạn có thể được yêu cầu thực hiện các xét nghiệm máu để kiểm tra các chỉ số và yếu tố có liên quan đến bệnh MS.

Một trong những xét nghiệm quan trọng nhất trong quá trình chẩn đoán là chụp cộng hưởng từ (MRI) của não và tủy sống. MRI giúp tạo ra hình ảnh chi tiết về cấu trúc bên trong não và tủy sống, từ đó có thể xác định sự xuất hiện của các tổn thương. Những tổn thương này thường xuất phát từ việc tổn thương vỏ myelin, lớp bọc bảo vệ dây thần kinh, và là dấu hiệu tiêu biểu của bệnh MS. Sự sử dụng của việc thực hiện một vòi cột sống (chọc dò thắt lưng) cũng có thể được xem xét để đánh giá tình trạng của tủy sống.

Tuy nhiên, đôi khi, các xét nghiệm này không đưa ra kết quả rõ ràng. Trong trường hợp này, bác sĩ thần kinh có thể đề xuất xét nghiệm tiềm năng gợi lên, gọi là xét nghiệm điện não đồ (EEG) và xét nghiệm điện tủy sống (EMG). Xét nghiệm này đo hoạt động điện của các tế bào thần kinh trong não và tủy sống, giúp đánh giá chức năng của hệ thần kinh và có thể phát hiện sự bất thường trong hoạt động của chúng.

Điều trị bệnh đa xơ cứng (MS) như thế nào?

Hiện tại, một điểm quan trọng cần nhấn mạnh là MS (sclerosi đa nang) vẫn chưa có phương pháp chữa trị hoàn toàn. Do đó, chúng ta tập trung vào việc kiểm soát các triệu chứng, giảm nguy cơ tái phát (đặc biệt là trong giai đoạn triệu chứng trở nên trầm trọng hơn), và làm chậm sự tiến triển của bệnh, bao gồm:

  • Các liệu pháp điều chỉnh bệnh (DMT): Có một số loại thuốc đã được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chấp thuận để điều trị MS lâu dài. Những loại thuốc này không chỉ giúp giảm nguy cơ tái phát (còn gọi là bùng phát hoặc tấn công), mà còn làm chậm sự tiến triển của bệnh. Điều quan trọng, chúng còn có khả năng ngăn ngừa các tổn thương mới xuất hiện trên não và tủy sống.
  • Thuốc quản lý tái phát: Trong trường hợp bạn phải đối mặt với cơn tái phát nặng, bác sĩ thần kinh có thể đề xuất sử dụng corticosteroid liều cao. Thuốc này có khả năng nhanh chóng giảm viêm nhiễm, đồng thời giúp làm chậm sự tổn hại đến vỏ myelin bao quanh các tế bào thần kinh.
  • Phục hồi thể chất: Bệnh đa xơ cứng có thể ảnh hưởng đến chức năng thể chất của người bệnh. Do đó, duy trì thể chất khỏe mạnh và tập thể dục đều đặn là rất quan trọng. Điều này giúp bạn duy trì khả năng vận động và cải thiện chất lượng cuộc sống.
  • Tư vấn sức khỏe tâm thần: Đối phó với tình trạng mãn tính như MS có thể gây ra nhiều thách thức về mặt tâm lý và cảm xúc. MS cũng có thể ảnh hưởng đến tâm trạng và trí nhớ. Vì vậy, hỗ trợ tinh thần và tư vấn từ bác sĩ tâm lý thần kinh hoặc các nguồn hỗ trợ tinh thần khác là một phần thiết yếu trong quá trình kiểm soát bệnh. Điều này giúp người bệnh tìm ra cách đối phó tốt hơn với các khía cạnh tâm lý và tinh thần của mình.

Ngăn ngừa bệnh đa xơ cứng bùng phát như thế nào?

Các biện pháp điều chỉnh bệnh hình thành nền tảng hiệu quả nhất trong việc kiểm soát tình trạng bệnh lý, nhằm giảm thiểu nguy cơ tái phát hoặc cơn tấn công. Tuy nhiên, một lối sống lành mạnh đóng vai trò không quan trọng. Các quyết định liên quan đến lối sống hàng ngày có thể đóng góp tích cực trong việc làm chậm quá trình tiến triển của bệnh:

  • Chế độ ăn uống lành mạnh: Không có chế độ ăn kiêng nào có thể coi là một biện pháp kỳ diệu trong việc quản lý tình trạng bệnh MS. Thay vào đó, một chế độ ăn uống cân bằng, gồm nhiều trái cây và rau quả giàu vitamin và chất xơ, ngũ cốc nguyên hạt để cung cấp năng lượng ổn định, chất béo lành mạnh như dầu ô-liu và cá hồi giàu axit béo omega-3, cùng với nguồn protein nạc từ thịt gà, cá, và đậu hũ. Đồng thời, hạn chế tiêu thụ đường, chất béo không lành mạnh và thực phẩm chế biến sẵn, vốn có thể gây tăng trọng và tình trạng viêm nhiễm trong cơ thể.
  • Tập thể dục thường xuyên: Bệnh đa xơ cứng có thể gây yếu cơ, mất thăng bằng và làm khó khăn việc đi lại. Do đó, tập thể dục đều đặn và có mục tiêu là điều quan trọng. Chúng ta khuyến nghị các hoạt động như bơi lội, đi bộ nhanh, hoặc tập luyện aerobics để tăng cường sức mạnh, độ linh hoạt và cải thiện tình trạng cơ bắp.
  • Quản lý căng thẳng: Căng thẳng không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý mà còn gây tổn hại về sức khỏe tổng thể. Nó có thể gây ra sự tồn tại của triệu chứng MS, và gây khó khăn trong việc duy trì giấc ngủ lành mạnh. Vì vậy, việc kiểm soát căng thẳng là vô cùng quan trọng.
  • Hạn chế hút thuốc và uống rượu: Hút thuốc và tiêu thụ rượu không chỉ có thể gây hại cho sức khỏe tổng thể mà còn có liên quan đến việc làm trầm trọng thêm các triệu chứng MS.

Tiên lượng cho những người mắc bệnh đa xơ cứng (MS) là gì?

Trong một số tình huống, bệnh đa xơ cứng (MS – multiple sclerosis) có thể gây ra tình trạng tàn tật và mất đi một số chức năng cả về mặt thể chất và tinh thần. Điều này tạo ra một thách thức lớn đối với những người mắc phải căn bệnh này. Tuy nhiên, nhờ sự tiến bộ liên tục trong lĩnh vực điều trị và quản lý bệnh, hầu hết những người mắc bệnh MS ngày nay có thể duy trì một cuộc sống đầy đủ ý nghĩa, năng động và có ích.

Để đạt được điều này, quản lý sức khỏe và lối sống là một phần quan trọng. Điều này bao gồm việc thực hiện các biện pháp để kiểm soát triệu chứng, duy trì tình trạng sức khỏe tốt, và cải thiện chất lượng cuộc sống trong tương lai. Hãy nhớ rằng bệnh MS không cản trở hoàn toàn khả năng và việc tự chăm sóc sức khỏe có thể giúp bạn tối ưu hóa kết quả lâu dài và sống một cuộc sống tươi đẹp.

Những người mắc bệnh đa xơ cứng (MS) có bị trầm cảm không?

Trầm cảm là một vấn đề phổ biến không thể bỏ qua trong lĩnh vực y tế khi nó xuất hiện đặc biệt phổ biến ở những người mắc bệnh đa xơ cứng (MS). Thực tế cho thấy, một nửa số người mắc MS có thể trải qua những triệu chứng trầm cảm đủ nghiêm trọng đòi hỏi can thiệp y tế vào bất kỳ thời điểm nào trong quá trình mắc bệnh.

Có thể thấy rằng trầm cảm có thể là kết quả của tình huống khó khăn hoặc căng thẳng, điều này là điều dễ hiểu. Bệnh MS, với sự tiến triển tiềm ẩn thành khuyết tật vĩnh viễn, đặt ra một gánh nặng tinh thần đặc biệt lớn, có thể gây ra trầm cảm một cách dễ dàng.

Ngoài ra, trầm cảm có thể thực sự do bệnh MS gây ra. Bệnh MS ảnh hưởng đến myelin, lớp bọc cách điện quan trọng bao quanh các dây thần kinh, và sự tổn thương này có thể ảnh hưởng đến tâm trạng của người bệnh.

Không chỉ vậy, trầm cảm cũng có thể là tác dụng phụ của một số loại thuốc được sử dụng để điều trị MS, chẳng hạn như steroid hoặc interferon, làm gia tăng phức tạp tình hình sức khỏe tâm thần của bệnh nhân.

Nhiệt độ hoặc độ ẩm ảnh hưởng đến người mắc bệnh đa xơ cứng (MS) như thế nào?

Nhiệt độ hoặc độ ẩm cao có thể gây ra một loạt những biến đổi không mong muốn đối với người mắc bệnh Sclerosis Đa Nang (MS), làm cho tình trạng sức khỏe của họ trở nên tệ hơn trong thời gian ngắn. Các nhà chuyên môn trong lĩnh vực y học tin rằng hiện tượng này có nguyên nhân chính là nhiệt độ cao làm ảnh hưởng đến sự truyền tải tín hiệu điện trong các dây thần kinh mà đã bị mất lớp vỏ bọc bảo vệ (myelin) do tác động của MS, dẫn đến tín hiệu điện truyền qua chậm chạp và không hiệu quả.

Tuy nhiên, điều thú vị là không chỉ có nhiệt độ cao, mà cả nhiệt độ cực lạnh và biến đổi nhiệt độ cũng có thể gây ra các tác động tiêu cực đối với tình trạng sức khỏe của người mắc MS. Thường thì, những biểu hiện thường gặp là cơn cứng cơ đột ngột và bùng phát, khiến cho người bệnh phải đối mặt với sự khó khăn trong việc di chuyển và thực hiện các hoạt động hàng ngày.

Khi nào nên gọi bác sĩ?

Khi bạn trải qua những biểu hiện dưới đây, đây có thể là dấu hiệu của các vấn đề về sức khỏe nghiêm trọng và nên tương tác với một chuyên gia y tế ngay lập tức:

  • Suy giảm trí nhớ.
  • Thay đổi tầm nhìn đột ngột.
  • Cảm thấy cơ thể quá nhạy cảm với nhiệt độ.
  • Cảm thấy không ổn định hoặc mất thăng bằng.
  • Tê hoặc ngứa ran, đặc biệt là ở cánh tay hoặc chân.
  • Cánh tay hoặc chân tự nhiên có những vùng bị yếu đi.

Bệnh đa xơ cứng (Multiple Sclerosis – MS) là một bệnh nguy hiểm ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, bao gồm não, tủy sống và dây thần kinh thị giác. Đây là một trong những bệnh tự miễn dịch phức tạp, trong đó hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công sai lầm các tế bào thần kinh khỏe mạnh. Sự tấn công này dẫn đến viêm nhiễm và tổn thương vỏ myelin, lớp bảo vệ quan trọng bao phủ các tế bào thần kinh. Kết quả là xuất hiện các triệu chứng thần kinh đa dạng, như mất thăng bằng, sự suy giảm về thị lực và yếu cơ.

Đối với hầu hết những người bị MS, việc duy trì theo đúng phác đồ điều trị và quy trình quản lý được chỉ định bởi bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp họ kiểm soát được các triệu chứng và duy trì cuộc sống năng động, đầy đủ. Sự hỗ trợ tận tâm từ các chuyên gia y tế và hỗ trợ tinh thần là rất quan trọng trong quá trình này, giúp bệnh nhân thích nghi tốt hơn với bệnh tình của họ và tạo ra sự ổn định trong cuộc sống hàng ngày.

Nguồn:

  • U.S. National Library of Medicine. Multiple Sclerosis (https://medlineplus.gov/multiplesclerosis.html) Accessed 2/19/2021.
  • Multiple Sclerosis Association of America. What is Multiple Sclerosis? (https://mymsaa.org/) Accessed 2/19/2021.
  • Multiple Sclerosis Foundation. Common Questions. (https://msfocus.org/multiple-sclerosis-faqs.aspx) Accessed 2/19/2021.
  • National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Multiple Sclerosis Information Page. (https://www.ninds.nih.gov/Disorders/All-Disorders/Multiple-Sclerosis-Information-Page)
  • Accessed 2/19/2021.
  • National Multiple Sclerosis Society. What is MS? (https://www.nationalmssociety.org/What-is-MS) Accessed 2/19/2021.
This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :