Home / Thú Cưng / Bệnh dại ở chó: nguyên nhân, triệu chứng, phòng ngừa

Bệnh dại ở chó: nguyên nhân, triệu chứng, phòng ngừa

/

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây ra, ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương của chó và các động vật máu nóng khác, bao gồm cả người. Đây là một căn bệnh nguy hiểm và không thể chữa khỏi khi đã xuất hiện triệu chứng.

Bệnh dại ở chó là gì?

Bệnh dại (Rabies) là một bệnh truyền nhiễm nói chung của chó mèo và nhiều thú nuôi khác, kể cả người. Virus dại gây ra tình trạng điên loạn, bại liệt và tử vong cho súc vật và người bệnh. Bệnh phân bố ở hầu hết các nước trên thế giới, hiện tại còn phổ biến ở các nước nhiệt đới châu Phi, châu Á và nam Mỹ. Ở một số nước Tây Âu và Bắc Mỹ đã cơ bản kiểm soát được ở động vật và người. Tại Việt Nam, bệnh xảy ra quanh năm, nhưng tập trung vào tháng nóng ẩm từ mùa hè đến mùa thu, lưu hành ở những vùng nông thôn xa xôi hẻo lánh do công tác tiêm phòng chưa triệt để.

Nguyên nhân gây bệnh dại ở chó là gì?

Bệnh dại là một bệnh viêm não tủy cấp tính do một loại virus dại (Rhabdovirut) gây ra ở chó mèo và các động vật máu nóng. Bệnh có trên khắp thế giới, lúc âm ỉ, lúc bột phát thành dịch. Bệnh đại được lây truyền chủ yếu do các vết cắn của con vật bị dại có chứa virus dại trong nước bọt, nước dãi.

Sau khi bị chó cắn, virus có trong nước bọt đầu tiên tìm đến dây thần kinh vận động gần vết thương (viru hướng thần kinh), virus theo các dây thần kinh vào hệ thần kinh trung ương, vào tuỷ sống, lên não phá hoại đại não. sừng amon (ở trong tam giác não) và tủy sống gây viêm não tuỷ cấp làm tử vong vật bệnh và người bệnh. Sau đó virus dại lại từ hệ thần kinh trung ương đi ra tuyến nước bọt của súc vật bệnh.

Thời gian nung bệnh thay đổi và phụ thuộc vào vị trí vết cắn (vết cắn càng xa trung ương thần kinh thì thời gian phát bệnh càng lâu và ngược lại) và độc lực của virus, thường thì thời gian nung bệnh của chó từ 20-25 ngày, ở người có thể dài hơn là 40-50 ngày.

Triệu chứng bệnh dại là gì?

Thời gian nung bệnh dài hay ngắn phụ thuộc vào vết cắn (từ chó mèo dại) gần hay xa trung ương thần kinh. thời gian nung bệnh là thời gian virus dại sẽ di chuyển từ vết cắn về thần kinh trung ương.

  • Ở chó: Vết cắn ở chân sau và đùi sau, thời gian nung bệnh từ 12-15 ngày. Vết cắn ở chân và đùi trước thời gian nung bệnh từ 6-8 ngày.
  • Ở người: Vết thương ở chân, thời gian nung bệnh từ 45-60 ngày, vết cắn ở tay, ngang thắt lưng, thời gian nung bệnh từ 15-20 ngày. 15 ngày trước khi chó biểu hiện triệu chứng lâm sàng thì nước dài của chó đã có virus và có thể truyền sang chó khoẻ hay người khoẻ nếu bị chó này cắn.

Triệu chứng dại ở chó

Có 2 thể bệnh điển hình:

  • Thể điên cuồng: Thể bệnh hay gặp ở chó và mèo sau khi bị nhiễm virus dại là sau thời gian ủ bệnh chó có hành động khác thường như: bồn chồn, đi lại không yên, ngơ ngác. sợ ánh sáng, bỏ ăn, chảy dãi nhiều, ban đêm kêu hú không ngủ, sau đó chó mất phản xạ quen chủ, lên cơn điên dại, tấn công dữ dội vào mọi người kể cả chủ, chạy rỗng trên đường phố, mắt đỏ ngầu, đồng tử dãn rộng, chui vào bờ bụi; xó tối, chó gầy rạc, lên cơ co giật và chết trong vài ngày.
  • Thể bại liệt: Khác hẳn với thể điên cuồng, chó buồn bã, bỏ ăn, thường thích xó tối nằm im lặng “Thể dại im lặng”. Cơ nhai và họng bị liệt không ăn. không nuốt được, hàm dưới chó thường trễ xuống, chảy nhiều nhớt dãi quanh mép. ở thể này chó không cắn, nhưng nước bọt và nhớt dãi chứa virus có thể truyền bệnh cho người và động vật khác qua các vết thương ngoài da có chảy máu.

Chó chết trong trạng thái bại liệt hoàn toàn sau 3-5 ngày phát bệnh. Thể bệnh này rất nguy hiểm vì người ta không nghĩ đến bệnh dại nên gia chủ vẫn có thể chăm sóc và vuốt ve chó.

Triệu chứng dại ở mèo

Mèo có thời kỳ nung bệnh ngắn hơn, thường từ 610 ngày. Cũng như chó, mèo thường biểu hiện thể dại điên cuồng. Mèo bỏ nhà đi lang thang, lao vào tấn công, cắn xé người và súc vật khác mà nó gặp, kêu gào thảm thiết. Cuối cùng mèo dại chết trong tình trạng liệt toàn thân, kiệt sức và hôn mê sau 6-7 ngày phát bệnh.

Triệu chứng dại ở người

Người bị chó dại cắn nếu không tiêm huyết thanh hay vacxin phòng dại sớm sẽ lên cơ đại và tử vong 100%. Với người bị bệnh dại, triệu chứng chủ yếu là thế điên cuồng, còn thể bại liệt chiếm tỷ lệ rất thấp. Sau khi bị chó dại cắn, tùy vị trí cắn xa hay gần trung ương thần kinh mà người lên cơn dại nhanh hay chậm.

Thời kỳ ủ bệnh (trước khi lên cơn điên 7-10 ngày). Người bệnh biểu hiện các trạng thái bất thường: bồn chồn lo lắng, đi lại không yên, kém ăn, không ngủ được, sợ ánh sáng và tiếng động. Tiếp theo là thời kỳ điên loạn: đập phá, mất hết tri giác, la hét dữ dội, điên cuồng cắn xé những người xung quanh và tự cắn xé mình, các cơ họng, thực quản, cơ hàm dưới bị liệt và cuối cùng người bệnh chết sau 5-7 ngày trong đau đớn quằn quại, sợ hãi và liệt cơ thể.

Chẩn đoán bệnh dại như thế nào?

Căn cứ vào triệu chứng lâm sàng.

Căn cứ vào chẩn đoán vi sinh vật, chẩn đoán vi thể và chẩn đoán huyết thanh học trong các phòng thí nghiệm.

Phòng chống bệnh dại cho chó bằng vacxin

Quan trọng bậc nhất là phải định kỳ tiêm phòng dại cho chó, mèo mỗi năm một lần, sau đó thường có những đợt tiêm bổ sung để tạo được miễn dịch chủ động cho đàn chó chống lại sự xâm nhiễm của virus dại. Vacxin tiêm cho mèo bằng 1/2 liều cho chó:

  • Hiện nay vacxin đang được sử dụng ở Việt Nam thường là vacxin phòng bệnh dại vô hoạt (có màu trắng đục), là vacxin chế tạo từ não bê đã nuôi cấy virus dại cường độc, giết chết bằng formol. Vacxin được sử dụng tiêm phòng bệnh dại cho chó từ 2 tháng tuổi, tiêm dưới da với liều 2 ml/con. Sau 6 tháng tiêm lại lần 2 và định kỳ 1 năm tiêm 1 lần. Vacxin ít gây ra phản ứng phụ với chó, sau khi sử dụng vacxin từ 2-3 tuần, chó có miễn dịch với virus dại và miễn dịch kéo dài 9-10 tháng.
  • Vacxin nhược độc FEP Flury được chế tạo từ chủng virus dại nhược độc LẸP Flury của Hungary, nuôi cấy trên phôi trứng gà, có màu đỏ hồng hoặc đỏ nâu. Vacxin dùng để tiêm dưới da cho chó 3 tháng tuổi, liều 3 ml/con, sau 2 tháng tiêm nhắc lại lần 2 và định kỳ mỗi năm tiêm 1 lần. Sau khi tiêm 8-10 ngày chó có miễn dịch với virus dại và miễn dịch kéo dài được 12 tháng. Đôi khi vacxin này có thể gây phản ứng phụ cho chó ở 3-4 tháng tuổi (run rẩy, thở gấp, chảy dãi) nhưng chỉ thoảng qua trong vài giờ, sau đó các triệu chứng trên hết hẳn, chó trở lại bình thường.
  • Vacxin LEP Flury có loại ở dạng khô, khi dùng pha mỗi liều với 3ml nước cất hay nước sinh lý vô trùng và sử dụng như vacxin LEP Flury dạng tươi.
  • Vacxin Rabisin: Đây là loại vacxin chế từ virus dại cường độc, nuôi cấy trên môi trường tế bào. virus đã được giết chết bằng hoá chất, có màu trắng hơi đục. Vacxin được nhập ngoại và đang sử dụng rộng rãi để phòng bệnh cho chó. Vacxin được tiêm dưới da với liều 1 ml/con cho chó 2 tháng tuổi trở lên. Vacxin tạo miễn dịch mạnh và ổn định nhưng thường tiêm mỗi năm một lần để tạo miễn dịch chắc chắn.

Phòng chống bệnh dại cho người

Nếu chó hay mèo biểu hiện vẫn khoẻ mạnh bình thường, khi cắn người phải hết sức chú ý (có thể chó mèo đang ở thời kỳ nung bệnh), trong trường hợp này phải nhốt chó, mèo và theo dõi trong thời gian từ 7-10 ngày. Nếu chó mèo vẫn khoẻ mạnh thì yên tâm. Nếu con vật có biểu hiện nghi ngờ bị bệnh dại thì người bị cắn phải kịp thời đến trạm vệ sinh phòng dịch gần nhất xin tiêm huyết thanh và vacxin chống dại. đối với chó nghi bệnh dại phải đập chết và đốt xác theo quy định luật thú y.

Nếu chó hay mèo đang chạy rông ngoài đường hay đã đi mất không rõ lai lịch mà cắn người. hoặc chó mèo có biểu hiện khác thường, nghi bị mắc bệnh dại mà cắn người thì ngay lập tức càng sớm càng tốt người bị cắn phải đến trạm vệ sinh phòng dịch gần nhất xin tiêm kháng huyết thanh chống dại kết hợp với xử lý vết thương để diệt virus dại. Sau đó tiêm vacxin phòng dại để tạo miễn dịch chủ động cho cơ thể chống lại virus đại.

Hiện nay vacxin phòng chống bệnh dại được sản xuất tại Viện vệ sinh dịch tễ. Vacxin chế tạo từ não chuột bạch sơ sinh, tiêm dưới da với liều 0,2 ml/ngày. Tiêm cách ngày và tiêm liên tiếp như vậy cho đủ 6 liều. Thời gian miễn dịch được 4-6 tháng.

Quản lý và chăm sóc chó

Đảm bảo chó ăn uống sạch, chuồng nhốt chó luôn thoáng mát và ấm áp. Định kỳ tẩy uế vệ sinh chuồng nuôi, dụng cụ và môi trường xung quanh để chó có sức đề kháng phòng chống bệnh.

Chó luôn luôn phải được nhốt, không thả rông, khi dắt chó ra đường phải có rọ mõm để phòng cắn người qua lại.

Chó mèo hay thú cảnh khác khi thấy có biểu hiện bất thường về tâm sinh lý, nghi bị bệnh dại thì phải theo dõi và xử lý kịp thời.

This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :