Home / Gia Đình / Sự phát triển tinh thần vận động ở trẻ em (tâm vận động)

Sự phát triển tinh thần vận động ở trẻ em (tâm vận động)

/

Ở trẻ em sự vận động gắn liền với tâm lý. Vận động là nơi hội tụ của tâm lý và sinh lý (chức năng của hệ thần kinh và hệ vận động).

Sự phát triển tinh thần vận động ở trẻ em

1. Tâm vận động ở trẻ em là gì?

Tâm vận động là một khái niệm kép bao gồm hai lĩnh vực là tâm lý và vận động. Tâm lý trẻ phát triển cùng với sự phát triển vận động. Nếu như vận động là nhu cầu tất yếu của cơ thể trẻ khỏe mạnh, thì sự phát triển tâm lý là nhu cầu cần thiết đảm bảo cho sự vận động hợp quy luật. Sự phát triển tâm lý phải trên nền tảng của vận động của cơ thể nói chung và của các giác quan.

Vận động là tổng thể những phản ứng, cử động đặc trưng của con người. Vận động của trẻ em là tổng thể những cử động đặc trưng của trẻ theo lứa tuổi. Sự phát triển vận động của trẻ em tuân theo những quy luật chặt chẽ, một trật tự nghiêm ngặt, liên tiếp. Theo cố bác sĩ Nguyễn Khắc Viện (giám đốc trung tâm Nghiên cứu Tâm lý trẻ em), sự phát triển vận động gắn liền với sự phát triển của hệ thần kinh và kết hợp với sự luyện tập, với kinh nghiệm, chịu sự chi phối của tình cảm, vận động dần dần phù hợp với ý đồ mục tiêu. Trong thời thơ ấu vận động và trí khôn gắn liền với nhau, với một em bé 5 tuổi có thể đánh giá trí khôn thông qua sự phát triển vận động.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng: ở trẻ em sự phát triển vận động gắn liền với sự trưởng thành, hoàn thiện các chức năng của hệ thần kinh và các cơ quan khác nhau trong cơ thể. Mỗi lứa tuổi khác nhau có những phản ứng được thể hiện bằng những động tác khác nhau, phản ánh sự phát triển của hệ thần kinh và hệ vận động.

Như vậy, ở trẻ em sự vận động gắn liền với tâm lý. Vận động là nơi hội tụ của tâm lý và sinh lý (chức năng của hệ thần kinh và hệ vận động).

âm vận động ở trẻ em

2. Đánh giá sự phát triển tâm vận động

Để đánh giá sự phát triển tâm vận động của trẻ em, người ta có thể khảo sát theo dõi 4 khía cạnh:

– Các động tác vận động – vận động thô sơ.

– Sự khéo léo kết hợp các động tác – vận động tinh tế

Sự phát triển lời nói.

– Quan hệ của trẻ với người và môi trường xung quanh.

Có nhiều phương pháp đánh giá sự phát triển tâm vận động của trẻ. Đối với trẻ em trước tuổi đi học có thể sử dụng phương pháp đơn giản đầy đủ thuận tiện đó là test Denver.

3. Một số quy luật phát triển tâm vận động ở trẻ em

– Là một quá trình phát triển liên tục từ giai đoạn bào thai đến tuổi trưởng thành.

– Sự phát triển diễn ra theo trình tự đồng nhất ở mọi trẻ, nhưng tốc độ có thể khác nhau

– Sự phát triển liên quan mật thiết đến sự trưởng thành của hệ thần kinh.

tâm vận động ở trẻ em

4. Sự phát triển tâm vận động của trẻ qua các lứa tuổi

4.1. Trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh hoạt động chủ yếu do các phản xạ không điều kiện, vận động mang tính chất hỗn loạn do trung tâm dưới vỏ não chi phối. Không chủ động được mọi động tác, có những vận động tự phát, không trật tự, chưa có sự phối hợp hai bên cơ thể. Trẻ có các phản xạ tự nhiên như phản xạ bú, phản xạ nắm tay, phản xạ Moro.

Trẻ ngủ nhiều nhưng đã biết:

+ Nghe: Nếu có tiếng động trẻ giật mình.

+ Nếm: Trẻ không thích uống những chất đắng, nếu bị ép có phản ứng nhắm mắt lại, thích ngọt.

+ Ngửi: Có thể ngửi mùi sữa mẹ, qua đó tìm được mẹ và tìm được vú mẹ khi mẹ ôm bé vào lòng.

4.2. Trẻ 2-3 tháng

+ Ở tư thế nằm sấp, trẻ có thể ngẩng đầu lên từng lúc, lật được từ ngửa sang nghiêng.

+ Chưa tự điều chỉnh được các động tác.

+ Nhìn theo vật sáng di động, tìm nguồn tiếng động.

+ Ham thích hoàn cảnh xung quanh: nhìn mặt người mỉm cười, hóng chuyện khi được hỏi chuyện.

4.3. Trẻ 4-5 tháng

+ Lẫy được từ ngửa sang sấp, từ sấp sang ngửa lúc 5 tháng.

+ Bắt đầu có những vận động có chủ định ở tay và chân.

+ Thích theo dõi, thích cười đùa với người xung quanh, thích đồ chơi, thích chơi trò chơi, hướng về phía tiếng nói hay tiếng động.

4.4. Trẻ 6 tháng

+ Bắt đầu ngồi được.

+ Cầm được đồ chơi bằng bàn tay.

+ Bắt đầu bập bẹ được hai âm thanh

+ Biết người lạ, người quen.

4.5. Trẻ 9 tháng

+ Ngồi vững, bò trên bàn tay và bàn chân, bắt đầu vịn lên thành giường, thành ghế để đứng lên.

+ Có thể phối hợp động tác: mỗi tay cầm một đồ vật, trườn ra phía trước nhặt đồ vật.

+ Trẻ có cảm xúc vui mừng, sợ hãi.

+ Phát âm được các từ một âm tiết “ba ba, ma ma”

4.6. Trẻ 12 tháng

+ Trẻ đứng vững tập đi và có thể đi được một vài bước.

+ Sử dụng ngón tay dễ dàng hơn. Biết chỉ tay đòi vật mình ưa thích.

+ Trẻ tập nói, nói được vài từ đơn giản với hai âm tiết: “bà ơi”, “mẹ đâu?”.

+ Thể hiện ý thích: nếu mất vật đang chơi trẻ có ý thức đi tìm.

4.7. Trẻ 18 tháng

+ Đi vững mắt nhìn xa, cầm được bát thìa, cốc uống nước, xếp được các khối gỗ chồng lên nhau, cầm được bút vẽ lên tờ giấy.

+ Chỉ được các bộ phận trên cơ thể như mắt, mũi, tai.

+ Điều chỉnh được một số phản xạ, gọi mẹ khi muốn đi tiểu.

tâm vận động ở trẻ em

4.8. Trẻ 24 tháng

+ Biết lên xuống cầu thang có người dắt, tự mặc được quần áo, rửa mặt nhưng còn vụng về, vẽ được đường thẳng ngắn.

+ Nói được câu dài, hát được bài hát ngắn.

+ Do trẻ biết nói nên bắt đầu xuất hiện khả năng tư duy gắn với hành động và tình cảm.

4.9. Trẻ 2-3 tuổi

+ Đi nhanh, leo được bậc cửa.

+ Các động tác tay khéo léo hơn, trẻ có thể tự phục vụ như xúc cơm, mặc quần áo, tập múa, tập vẽ. Lời nói phát triển vốn từ phong phú, biết ít nhất 250 từ, có thể học thuộc được bài hát ngắn. Thích sinh hoạt tập thể.

4.10. Trẻ 3-6 tuổi

+ Vận động khéo léo nhanh nhẹn, biết cầm dao, cầm kéo, buộc dây. Đi lên đi xuống cầu thang dễ dàng, đi xe 3 bánh, đi cầu bập bênh.

+ Ngôn ngữ phát triển nhanh, vốn từ lên tới hàng nghìn từ, nói được thành câu, thích nghe kể chuyện và kể lại.

+ Thích tìm hiểu môi trường xung quanh, thích sinh hoạt tập thể.

tâm vận động ở trẻ em

5. Một số yếu tố ảnh hưởng tới sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ em

5.1. Yếu tố nội sinh

Di truyền: Mọi đặc tính tính trạng của cơ thể đều được quyết định bởi những nhân tố di truyền (ADN, gen). Mỗi cơ thể đều được nhận các đặc tính từ thế hệ cha mẹ thông qua các nhân tố di truyền. Những đặc điểm nòi giống, dân tộc, các lệch lạc nhiễm sắc thể, hoặc rối loạn cấu trúc vật chất của di truyền đều có ảnh hưởng tới các đặc tính tính trạng, tới sự phát triển cơ thể trẻ. VD: Rối loạn cặp NST số 21 trẻ bị bệnh dawn.

Nội tiết: Các chất nội tiết do các tuyến nội tiết tiết ra có ảnh hưởng tới sự phát triển của cơ thể. Ví dụ: Hoocmon tăng trưởng do tuyến yên tiết ra ảnh hưởng tới sự lớn lên của xương và cơ, vì vậy khi cơ thể đang trong giai đoạn lớn nếu thiếu hoocmon này cơ thể sẽ nhỏ bé. Trong mỗi thời kỳ phát triển của cơ thể, các tuyến nội tiết khác nhau có ảnh hưởng không giống nhau. Ví dụ thời kỳ bú mẹ tuyến giáp có ảnh hưởng rất lớn, thời kỳ dậy thì tuyến sinh dục có ảnh hưởng rõ rệt đến sự phát triển cơ thể và tâm lý của trẻ.

Hệ Thần kinh: Hệ thần kinh có vai trò quan trọng điều khiển hoạt động của tất cả các cơ quan trong cơ thể. Sự phát triển bình thường của hệ thần kinh đảm bảo sự phát triển bình thường của trẻ em. Tất cả những tật bẩm sinh hay mắc phải ở hệ thần kinh làm cho hoạt động của hệ thần kinh bị rối loạn sẽ ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất từ đó ảnh hưởng tới sự sinh trưởng phát triển của cơ thể.

Các bệnh tật bẩm sinh: Trẻ bị các dị tật bẩm sinh như dị dạng đường tiêu hóa, đường thở, tim đều chậm lớn hơn trẻ bình thường.

tâm vận động ở trẻ em

5.2. Yếu tố ngoại sinh

Dinh dưỡng: Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng đến sự phát triển tinh thần và thể chất của trẻ em. Ngay từ khi còn là bào thai, chế độ dinh dưỡng của người mẹ không hợp lý ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của thai nhi. Sau khi trẻ ra đời, việc nuôi dưỡng đúng phương pháp, đủ về số lượng và đảm bảo về chất lượng giúp trẻ phát triển toàn diện. Ngược lại khi chế độ dinh dưỡng không hợp lý, trẻ có thể bị suy dinh dưỡng, hoặc thiếu canxi trẻ chậm mọc răng, còi xương; thiếu Vitamin A có thể bị khô mắt, chậm lớn. Thừa dinh dưỡng trẻ có thể bị béo phì.

Môi trường tự nhiên: Thời tiết, khí hậu có ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển của cơ thể. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng điều kiện khí hậu phù hợp, không khí trong lành ảnh hưởng tốt tới sức lớn lên của trẻ. Ví dụ: những tháng mùa đông, mùa thu cân nặng của trẻ tăng nhanh, chiều cao của trẻ lại tăng nhanh trong những tháng mùa hè.

Môi trường xã hội: gồm tác động giáo dục của gia đình, nhà trường, xã hội. Môi trường giáo dục trong gia đình, trong nhà trường và ngoài xã hội có ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ, thông qua việc dạy bảo đúng cách và luyện tập thường xuyên.

Bệnh tật mắc phải: Các bệnh về chuyển hóa, thần kinh, nội tiết, hô hấp, tiêu hóa mà trẻ mắc phải trong quá trình sống đều có ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ.

This div height required for enabling the sticky sidebar
error: Content is protected !!
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :